KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2010 (test 2)

PYTANIE NR 11.
Mleko to produkt spożywczy, który dostarcza organizmowi przede wszystkim substancje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mleko jest zaliczane do produktów dostarczających głównie składników budulcowych, ponieważ zawiera istotną ilość białek (np. kazeiny i białek serwatkowych), potrzebnych do wzrostu i regeneracji tkanek.
Witaminy i składniki mineralne w mleku są ważne, ale nie stanowią podstawowej funkcji w tym uproszczonym podziale.

Pełne wyjaśnienie:

W żywieniu człowieka często stosuje się uproszczony podział składników odżywczych według ich dominującej funkcji: budulcowe (głównie białka), energetyczne (tłuszcze i węglowodany) oraz regulujące (witaminy i składniki mineralne, a także część związków bioaktywnych). Pytanie dotyczy tego, jakie substancje mleko dostarcza organizmowi przede wszystkim.

Odpowiedź "budulcowe" jest właściwa, bo mleko jest istotnym źródłem białka o wysokiej wartości odżywczej. Białko pełni funkcję budulcową: uczestniczy w tworzeniu i odnowie tkanek, jest potrzebne do syntezy enzymów, hormonów i elementów układu odpornościowego. Z perspektywy kucharza to ważne przy planowaniu posiłków o zwiększonej podaży białka (np. dla dzieci, młodzieży, osób w rekonwalescencji).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "witaminowe" – mleko zawiera niektóre witaminy, ale nie jest to jedyna ani dominująca cecha w klasyfikacji funkcjonalnej; produkty typowo "witaminowe" to np. warzywa i owoce.
  • "energetyczne" – mleko dostarcza energii (zwłaszcza jeśli jest pełnotłuste), jednak w szkolnym podziale funkcjonalnym produkty mleczne kojarzy się przede wszystkim z białkiem, a nie z "paliwem" dla organizmu jak cukry, tłuszcze czy produkty zbożowe.
  • "regulujące" – mleko ma składniki mineralne (np. wapń) i pewne witaminy, które wspierają procesy regulacyjne, ale w takim ujęciu za produkty regulujące uznaje się głównie warzywa i owoce, bo to one są podstawowym źródłem witamin, składników mineralnych i błonnika.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz sformułowanie "przede wszystkim", szukaj odpowiedzi wynikającej z dominującej funkcji w typowej klasyfikacji szkolnej, a nie z faktu, że produkt "zawiera też" inne składniki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Składniki budulcowe to te, które służą do budowy i odnowy tkanek organizmu. Najczęściej chodzi o białko, bo jest podstawowym "materiałem" do regeneracji mięśni i narządów oraz do wytwarzania enzymów i hormonów. W zadaniach egzaminacyjnych "budulcowe" zwykle = białkowe.
W klasyfikacji szkolnej mleko i przetwory mleczne uznaje się za produkty budulcowe, ponieważ zawierają znaczącą ilość białek mleka (m.in. kazeinę i białka serwatkowe). To białko wspiera wzrost oraz regenerację tkanek, więc dominuje funkcja budulcowa.
Tak, mleko dostarcza energii, bo zawiera tłuszcz i laktozę. Jednak w pytaniach typu "przede wszystkim" zwykle chodzi o dominującą funkcję w uproszczonym podziale: dla mleka jest to budulcowa (białko). Energetyczne są typowo tłuszcze, cukier, pieczywo, kasze.
Regulujące to głównie witaminy i składniki mineralne (oraz błonnik jako wsparcie pracy przewodu pokarmowego). Budulcowe to przede wszystkim białko. Gdy produkt jest bogaty w białko (mleko, mięso, jaja, strączki), zwykle wybiera się "budulcowe".
Za funkcję budulcową mleka odpowiadają przede wszystkim białka mleczne. W praktyce kucharskiej ma to znaczenie przy układaniu posiłków, w których trzeba zwiększyć udział białka, np. poprzez dodatek mleka, jogurtu, twarogu czy serów do dań na słodko i wytrawnych.
"Regulujące" wybiera się zwykle dla produktów, których główną rolą jest dostarczanie witamin i składników mineralnych, np. warzyw, owoców, części soków czy kiszonek. Mleko też ma składniki mineralne, ale w uproszczeniu szkolnym kojarzy się je głównie z białkiem, więc z budulcem.
Częsty błąd to wybór "regulujące", bo mleko kojarzy się z wapniem i witaminami. Drugi błąd to "energetyczne", bo mleko ma kalorie. W pytaniu "przede wszystkim" trzeba rozpoznać dominującą funkcję w podziale szkolnym: dla mleka jest nią białko, czyli budowa.
Zmniejszenie tłuszczu obniża wartość energetyczną, ale nie zmienia faktu, że mleko pozostaje źródłem białka. W zadaniach egzaminacyjnych, o ile nie podano szczególnego kontekstu, mleko nadal klasyfikuje się jako produkt dostarczający przede wszystkim składników budulcowych.
Można stosować mleko i przetwory jako dodatek białka: sosy mleczne, zupy-kremy z dodatkiem mleka, koktajle mleczne, budynie, naleśniki na mleku, zapiekanki z sosem beszamelowym. W praktyce najlepiej łączyć je z innymi źródłami białka (np. twaróg, mięso, strączki).
Najpierw rozpoznaj, czy pytanie dotyczy funkcji odżywczej, technologii czy higieny. Potem wybierz opcję opisującą dominującą cechę w szkolnym ujęciu, a nie cechę "również obecną". Pomaga porównanie: warzywa–regulujące, pieczywo–energetyczne, mleko/mięso–budulcowe.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 76% zdających egzamin. średnio łatwe

Materiały:

  • Podręczniki do technologii gastronomicznej i towaroznawstwa (dział: mleko i przetwory mleczne)
  • Podstawy dietetyki/żywienia człowieka (rozdział: funkcje składników odżywczych)
  • Notatki szkolne z klasyfikacji składników odżywczych i roli białka

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego