W analizie wagowej (grawimetrii) wynik często otrzymuje się jako masę osadu, a następnie przelicza na masę oznaczanego składnika. Do tego służy mnożnik analityczny (zwany też czynnikiem grawimetrycznym):
m(analitu) = f · m(postaci ważonej), gdzie f jest ułamkiem masowym analitu w związku, który został zważony.
Jeżeli żelazo oznacza się wagowo w postaci tlenku żelaza(III), to zważoną postacią jest Fe2O3, a analitem jest Fe. W 1 molu Fe2O3 znajdują się 2 mole Fe oraz 3 mole O, więc:
- masa żelaza w 1 molu Fe2O3: 2·Ar(Fe)
- masa molowa Fe2O3: 2·Ar(Fe) + 3·Ar(O)
Stąd mnożnik analityczny:
f = (2·Ar(Fe)) / (2·Ar(Fe) + 3·Ar(O))
Po podstawieniu powszechnie używanych wartości mas atomowych (w zależności od tablic i przyjętego zaokrąglenia) otrzymuje się wynik około 0,6994.
Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe? Wartość 0,7 jest zbyt mocno zaokrąglona i nie odpowiada typowej dokładności w tablicach mnożników. Wartość 0,3497 odpowiadałaby w praktyce "połowie" właściwego udziału (błąd wynikający z nieuwzględnienia, że w Fe2O3 są dwa atomy Fe). Z kolei 0,7773 jest za duże, co wskazuje na niedoszacowanie masy tlenu (pominięcie części tlenu lub błędny wzór tlenku).
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj wzór postaci ważonej, policz liczbę atomów analitu w cząsteczce i dopiero wtedy buduj ułamek "masa analitu w cząsteczce / masa całej cząsteczki". To minimalizuje typowe błędy proporcji.
