KWALIFIKACJA INF2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 38.
Jak muszą być ustawione prawa dostępu w systemie Linux, aby tylko jego właściciel mógł zapisywać w danym katalogu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uprawnienia katalogu muszą mieć bit zapisu (w) tylko dla właściciela.
W zapisie rwxr-xr-x właściciel ma rwx, a grupa i inni mają r-x, czyli mogą wejść i przeglądać, ale nie mogą tworzyć ani usuwać plików w katalogu (brak w).

Pełne wyjaśnienie:

W systemach UNIX/Linux uprawnienia są opisane w modelu właściciel–grupa–inni i mają postać 9 znaków: trzy dla właściciela, trzy dla grupy i trzy dla pozostałych użytkowników. Każda trójka to bity r (odczyt), w (zapis) i x (wykonanie).

Dla katalogu znaczenie bitów jest szczególnie ważne:

  • r pozwala odczytać listę nazw (np. wyświetlić zawartość).
  • x pozwala wejść/przejść do katalogu i uzyskać dostęp do elementów wewnątrz (o ile inne prawa na to pozwalają).
  • w oznacza możliwość modyfikowania zawartości katalogu, czyli m.in. tworzenia, usuwania i zmiany nazw plików w tym katalogu.

Warunek z pytania brzmi: tylko właściciel ma móc zapisywać w katalogu. To oznacza, że wyłącznie właściciel powinien mieć ustawiony bit w, natomiast grupa i inni nie mogą go mieć.

Uprawnienia rwxr-xr-x spełniają ten warunek:

  • właściciel: rwx (ma zapis),
  • grupa: r-x (brak zapisu),
  • inni: r-x (brak zapisu).

Pozostałe propozycje są błędne, bo zawierają w dla grupy lub dla innych, więc pozwalają na zapis komuś poza właścicielem. Częstą pułapką na egzaminie jest mylenie bitu x z możliwością zapisu: w katalogu x nie daje prawa tworzenia plików, a jedynie możliwość wejścia/przejścia. W praktyce takie ustawienie nadaje się np. do katalogu projektu, który inni mogą przeglądać, ale nie mogą w nim nic zmieniać.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
r to odczyt, w to zapis, a x to wykonanie (dla pliku) lub przejście/wejście (dla katalogu). Uprawnienia są podawane osobno dla: właściciela, grupy i innych użytkowników, np. rwxr-xr-x.
Za zapis w katalogu odpowiada bit w (write) ustawiony dla danej klasy użytkowników. Dla katalogu oznacza to możliwość tworzenia/usuwania/zmiany nazw elementów w tym katalogu. Samo x nie daje prawa zapisu.
W katalogu x oznacza prawo wejścia/przejścia do katalogu i dostępu do ścieżek wewnątrz. Bez x użytkownik zwykle nie może otworzyć plików w katalogu, nawet jeśli ma r na sam katalog.
rwxr-xr-x (755) oznacza: właściciel ma pełne prawa, a grupa i inni mają tylko odczyt i przejście. W kontekście katalogu grupa i inni mogą przeglądać i wchodzić do katalogu, ale nie mogą w nim tworzyć ani usuwać plików (brak bitu w).
Najczęściej stosuje się 755, czyli rwxr-xr-x. Polecenie: chmod 755 nazwa_katalogu lub symbolicznie: chmod u=rwx,go=rx nazwa_katalogu. Kluczowe jest, aby grupa i inni nie mieli bitu w.
Tak, jeśli katalog ma rwxr-xr-x, to grupa i inni nie mają bitu w, więc nie mogą usuwać ani tworzyć plików w tym katalogu. Uwaga: wymagane jest też odpowiednie prawo przejścia x; tu ono jest, ale bez w nadal nie ma modyfikacji zawartości.
755 daje zapis tylko właścicielowi, a grupa i inni mają r-x. 777 to rwx dla wszystkich, czyli każdy użytkownik może tworzyć i usuwać pliki w katalogu. Na egzaminie to typowa pułapka: 777 łamie warunek "tylko właściciel może zapisywać".
W praktyce często potrzebujesz r do odczytu listy nazw i x do wejścia/przejścia. Samo r bez x bywa niewystarczające do faktycznego dostępu do elementów. Dlatego typowe "tylko podgląd" to r-x, nie samo r--.
Najczęstsze błędy to mylenie znaczenia x (dla katalogu to wejście, nie zapis) oraz zakładanie, że "brak zapisu" oznacza "brak dostępu". Drugi błąd to ustawienie w dla grupy lub innych, co od razu pozwala im modyfikować zawartość katalogu.
To zależy od celu. 755 pozwala innym przeglądać i wchodzić do katalogu (r-x), więc nie zapewnia prywatności. Zapewnia natomiast, że tylko właściciel może modyfikować zawartość. Jeśli potrzebujesz prywatności, zwykle rozważa się bardziej restrykcyjne ustawienia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 68% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • GNU Coreutils Manual: "chmod invocation" (opis składni i znaczenia bitów r/w/x), https://www.gnu.org/software/coreutils/manual/html_node/chmod-invocation.html - dostęp 2026-03-01
  • Linux man-pages: chmod(1) (podstawy trybów dostępu i notacji symbolicznej), https://man7.org/linux/man-pages/man1/chmod.1.html - dostęp 2026-03-01
  • The Open Group Base Specifications Issue 7 (POSIX): "File Modes" / uprawnienia r/w/x dla owner/group/others, https://pubs.opengroup.org/onlinepubs/9699919799/ - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Dokumentacja systemowa: strona podręcznika chmod(1)
  • Materiały do administracji Linux: sekcje o uprawnieniach plików i katalogów
  • Ćwiczenia praktyczne: tworzenie katalogów i testowanie dostępu różnymi użytkownikami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego