Muzykoterapia aktywna polega na czynnym tworzeniu muzyki (np. improwizacji, grze na instrumentach, śpiewie, rytmice) i zwykle wiąże się z większą liczbą bodźców oraz silniejszym uruchomieniem ekspresji emocjonalnej niż muzykoterapia receptywna.
W ostrych stanach psychotycznych (np. z nasilonymi urojeniami, omamami, znaczną dezorganizacją myślenia i zachowania) intensywna stymulacja, dynamika grupy i ekspresja mogą zwiększać ryzyko:
- nadmiernego pobudzenia i eskalacji zachowań impulsywnych,
- pogłębienia dezorganizacji i trudności w podążaniu za instrukcją,
- nieprzewidywalnych reakcji na dźwięk (w tym interpretacji treści muzycznych w sposób urojeniowy),
- trudności w utrzymaniu bezpieczeństwa podczas pracy z instrumentami i w grupie.
Dlatego odpowiedź "w ostrych stanach psychotycznych" jest właściwa jako typowe przeciwwskazanie do form aktywnych, zwłaszcza na etapie ostrego epizodu. W praktyce terapeuta zajęciowy powinien uwzględniać także ocenę lekarza/psychologa oraz aktualny stan pacjenta i warunki prowadzenia zajęć (indywidualnie vs grupowo, natężenie bodźców, możliwość wyciszenia).
Pozostałe propozycje nie są z definicji przeciwwskazaniami: stany depresyjne mogą korzystać z łagodnych, strukturyzowanych form aktywnych (np. prosta rytmika) w zależności od energii i motywacji; nerwice często wymagają technik regulacji napięcia, w których muzyka bywa pomocna; zaburzenia psychosomatyczne mogą wykorzystywać pracę z relaksacją, oddechem i ekspresją. Kluczowe jest dopasowanie intensywności i formy oddziaływania do aktualnych możliwości pacjenta oraz monitorowanie reakcji w trakcie sesji.
