KWALIFIKACJA GIW2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 31.
Na fotografii przedstawiono pomiar stężenia
Ilustracja przedstawia wnętrze kopalni, gdzie widoczny jest sufit z drewnianymi belkami oraz urządzenie przypominające
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
CH4 (metan) jest kluczowym składnikiem atmosfery w kopalniach metanowych i podstawowym parametrem kontrolowanym metanomierzami. Na zdjęciu (zgodnie z treścią zadania) pokazano pomiar stężenia gazu wskazywanego jako CH4, a pozostałe opcje dotyczą innych zagrożeń (toksycznych lub duszących).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu należy rozpoznać, jaki gaz jest mierzony na przedstawionej fotografii. Poprawna odpowiedź CH4 oznacza metan. W górnictwie podziemnym metan jest jednym z najważniejszych gazów ze względu na ryzyko powstania mieszanin wybuchowych oraz konieczność stałego nadzoru nad zagrożeniem metanowym. Dlatego w praktyce stosuje się metanomierze oraz detektory (jedno- lub wielogazowe), które mogą prezentować wynik jako CH4 lub "%CH4 / %DGW" w zależności od urządzenia.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ odnoszą się do innych gazów i innych typowych celów pomiarowych:

  • H2S (siarkowodór) to gaz silnie toksyczny. Jego pomiar wykonuje się specjalnymi czujnikami toksycznymi, a wskazania zwykle podawane są w jednostkach właściwych dla gazów trujących (np. w stężeniach śladowych), a nie jako standardowy "metanowy" parametr zagrożenia wybuchowego.
  • CO2 (dwutlenek węgla) jest gazem duszącym i wskaźnikiem m.in. problemów wentylacyjnych lub zjawisk pożarowych. Jego pomiar ma inne zastosowanie niż podstawowa kontrola metanowości w rejonach zagrożonych wybuchem.
  • O2 (tlen) mierzy się w celu kontroli niedotlenienia oraz jakości powietrza. Spadek zawartości tlenu to zagrożenie duszące, ale nie jest tożsamy z pomiarem metanu.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "Na fotografii przedstawiono pomiar stężenia…" warto szukać na wyświetlaczu/obudowie skrótu gazu (CH4, O2, CO2, H2S) albo symbolu kanału pomiarowego. To ogranicza pomyłki wynikające z tego, że wiele detektorów ma podobną konstrukcję.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
CH4 to wzór chemiczny metanu. W kopalniach metan jest monitorowany, bo może tworzyć mieszaniny wybuchowe z powietrzem i stanowi kluczowy element oceny zagrożenia metanowego. Wskazania mogą być prezentowane jako stężenie metanu lub parametr związany z wybuchem.
Najpewniejsze są oznaczenia na wyświetlaczu lub obudowie: symbol CH4, napis "methane/metan", ikonka kanału pomiarowego albo typowe menu detektora. Warto zwracać uwagę na skrót gazu, bo sama obudowa wielu detektorów wygląda podobnie.
Metan jest gazem palnym i w określonych warunkach tworzy z powietrzem mieszaniny wybuchowe. Kontrola jego stężenia pozwala ocenić ryzyko zapłonu/wybuchu oraz podejmować działania profilaktyczne, np. poprawę przewietrzania lub wstrzymanie prac w rejonie zagrożonym.
Metanomierz to przyrząd do pomiaru stężenia metanu (CH4) w powietrzu kopalnianym. Używa się go podczas kontroli rejonów eksploatacyjnych i wentylacyjnych, przy dopuszczaniu wyrobisk do pracy oraz w ramach stałego nadzoru nad zagrożeniem metanowym.
W praktyce spotyka się pomiary metanu (CH4), tlenu (O2), dwutlenku węgla (CO2) oraz wybranych gazów toksycznych (np. H2S) zależnie od zagrożeń. To, co mierzy dany przyrząd, wynika z jego czujników i konfiguracji.
Pomiar CH4 dotyczy głównie zagrożenia wybuchowego (gaz palny), a pomiar O2 dotyczy zagrożenia duszącego (niedobór tlenu). To dwa różne mechanizmy ryzyka, dlatego w detektorach są osobne kanały czujnikowe i osobne alarmy.
Nie zawsze. Detektor wielogazowy może mieć różne zestawy czujników zależnie od przeznaczenia i zakładu. Dlatego na egzaminie i w pracy trzeba sprawdzać, jakie gazy są przypisane do kanałów na wyświetlaczu (np. CH4, O2, CO2, H2S).
Najczęstsze pomyłki wynikają z podobieństwa obudów detektorów i nieuwagi na skróty gazów na wyświetlaczu. Uczniowie czasem wybierają "najbardziej znany" gaz (np. CH4) bez odczytania oznaczenia, albo mylą CO2 z CO czy O2 z innymi parametrami.
Pomiary wykonuje się m.in. przed rozpoczęciem pracy w rejonie, podczas obchodów kontrolnych, po zmianach w wentylacji, po przerwach w pracy oraz w sytuacjach niepokojących (np. podejrzenie gromadzenia gazów). Zakres i częstotliwość zależą od lokalnych instrukcji i rodzaju zagrożeń.
Warto przećwiczyć rozpoznawanie symboli gazów (CH4, O2, CO2, H2S) oraz typowych ekranów detektorów. Pomaga oglądanie instrukcji obsługi i zdjęć urządzeń używanych w kopalniach, a także zapamiętanie, z jakim zagrożeniem wiąże się każdy gaz.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "CH4 (metan) jest kluczowym składnikiem atmosfery w kopalniach metanowych i podstawowym parametrem kontrolowanym metanomierzami."

Materiały:

  • Instrukcje obsługi producentów metanomierzy i detektorów wielogazowych używanych w kopalniach
  • Materiały szkoleniowe z zagrożeń naturalnych w górnictwie (metanowość, pożary, gazy toksyczne)
  • Podręczniki/kompendia z wentylacji kopalń i składu atmosfery kopalnianej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego