KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 4.
Na ilustracji przedstawiono przekładnię
Ilustracja przedstawia przekładnię planetarną, która jest kluczowym elementem w mechanice pojazdów samochodowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia planetarna rozpoznawalna jest po układzie współosiowym: koło słoneczne w środku, wokół niego satelity osadzone na nośniku oraz zewnętrzne koło pierścieniowe z uzębieniem wewnętrznym. Przekładnia ślimakowa ma ślimak, zębatkowa współpracuje z listwą zębatą, a hipoidalna to przekładnia kątowa o osiach przesuniętych.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia planetarna (epicykliczna) ma charakterystyczną budowę, którą zwykle widać na przekrojach i rysunkach zespołów napędowych: w centrum znajduje się koło słoneczne, dookoła niego pracują satelity (kilka jednakowych kół), a całość bywa zamknięta w kole pierścieniowym z uzębieniem wewnętrznym. Satelity są osadzone na nośniku satelitów, a wszystkie główne elementy są współosiowe. Taki układ pozwala uzyskiwać różne przełożenia przez unieruchomienie lub napędzanie wybranego członu, dlatego przekładnie planetarne są powszechne m.in. w automatycznych skrzyniach biegów.

Odpowiedź "planetarną" jest poprawna, jeśli na ilustracji widoczny jest opisany wyżej układ: centralne koło oraz zestaw mniejszych kół krążących dookoła, często wewnątrz pierścienia.

  • "hipoidalną" należy odrzucić, bo przekładnia hipoidalna jest odmianą przekładni stożkowej/zębatej kątowej (typowej np. dla przekładni głównej mostu), gdzie osie wałów są przesunięte, a zęby mają geometrię hipoidalną. Na rysunku zwykle widać parę kół pracujących pod kątem, a nie układ współosiowy z satelitami.
  • "zębatkową" jest nieprawidłowa, ponieważ przekładnia zębatkowa to zestaw koło zębate–listwa zębata. Jej znakiem rozpoznawczym jest długa listwa (zębatka) zamiast kolejnych kół w układzie zamkniętym.
  • "ślimakową" odrzucamy, bo przekładnia ślimakowa ma ślimak (element przypominający śrubę) współpracujący ze ślimacznicą. Na ilustracji rozpoznaje się ją po skośnym, śrubowym zarysie i specyficznym zazębieniu, innym niż w układzie planetarnym.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj trzech elementów jednocześnie (słoneczne, satelity, pierścieniowe). Jeśli brakuje pierścienia i satelitów, najczęściej nie jest to przekładnia planetarna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnia planetarna to układ kół zębatych, w którym koło słoneczne współpracuje z satelitami obracającymi się na nośniku oraz z kołem pierścieniowym. Dzięki temu można uzyskać różne przełożenia przy współosiowej budowie, co jest bardzo typowe dla automatycznych skrzyń biegów.
Szukaj trzech cech naraz: koła w środku (słoneczne), kilku małych kół wokół (satelity) oraz zewnętrznego pierścienia z uzębieniem wewnętrznym. Jeśli elementy są współosiowe i "krążą" wokół środka, to najczęściej jest to przekładnia planetarna.
Bo pozwalają kompaktowo uzyskać wiele przełożeń i kierunków przepływu mocy przez blokowanie lub napędzanie różnych członów (słoneczne, pierścieniowe, nośnik). Dodatkowo rozkładają obciążenia na kilka satelitów, co poprawia trwałość.
Planetarna ma zestaw kół zębatych pracujących współosiowo (słoneczne–satelity–pierścieniowe). Ślimakowa składa się ze ślimaka (jak śruba) i ślimacznicy, zwykle zmienia kierunek obrotu o 90° i ma inną geometrię zazębienia oraz inne typowe zastosowania.
Przekładnia zębatkowa to para: koło zębate i listwa zębata (zębatka), czyli element prostoliniowy zamiast układu kół w obwodzie. Planetarna nie ma listwy zębatej; ma koło słoneczne i satelity pracujące zwykle wewnątrz koła pierścieniowego.
Tak, przekładnia hipoidalna jest często spotykana w przekładni głównej mostu napędowego (mechanizm różnicowy). Jej cechą jest praca kół pod kątem i przesunięcie osi, a nie układ współosiowy z satelitami jak w przekładni planetarnej.
Podstawowe elementy to: koło słoneczne, satelity (zwykle kilka sztuk), nośnik satelitów oraz koło pierścieniowe (często z uzębieniem wewnętrznym). W praktyce dochodzą łożyska, sprzęgła i hamulce sterujące pracą poszczególnych członów.
Częsty błąd to wybór na podstawie pojedynczego skojarzenia (np. "dużo kół = planetarna") bez sprawdzenia, czy jest koło pierścieniowe i satelity. Inny błąd to mylenie przekładni kątowych (np. hipoidalnej) z dowolnym zespołem kół zębatych.
Przy naprawach i diagnozowaniu automatycznych skrzyń biegów oraz modułów z przekładniami epicyklicznymi, gdy analizujesz hałas, luzy, uszkodzenia zębów lub pracę sprzęgieł/hamulców. Rozpoznanie typu przekładni ułatwia dobór procedury serwisowej.
Najlepiej pracować na przekrojach i zdjęciach: wypisz cechy rozpoznawcze (planetarna: słoneczne+satelity+pierścień; ślimakowa: ślimak; zębatkowa: listwa; hipoidalna: przekładnia kątowa). Potem rób krótkie testy "rozpoznaj po 2–3 cechach", a nie po nazwie.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Przekładnia planetarna rozpoznawalna jest po układzie współosiowym: koło słoneczne w środku, wokół niego satelity osadzone na nośniku oraz zewnętrzne koło pierścieniowe z uzębieniem wewnętrznym."

Źródła:

  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook", rozdziały dotyczące układów napędowych i przekładni (wydania nowsze, sekcje o przekładniach zębatych i automatycznych skrzyniach biegów)
  • Heinz Heisler, "Advanced Vehicle Technology", część dotycząca układów przeniesienia napędu i rodzajów przekładni (sekcje o przekładniach planetarnych i przekładniach głównych)

Materiały:

  • Podręczniki z budowy pojazdów: rozdziały o przekładniach i skrzyniach biegów
  • Materiały producentów (np. opisy budowy automatycznych skrzyń biegów) z przekrojami przekładni planetarnych
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z rozpoznawania elementów mechanicznych i mechatronicznych układów napędowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego