KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 2.
Na ilustracji przedstawiono przyrząd stosowany podczas
Na ilustracji przedstawiono przyrząd stosowany podczas
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na ilustracji widoczny jest rozwiertak, czyli narzędzie przeznaczone do wykańczania wcześniej wykonanego otworu (po wierceniu) w celu uzyskania lepszej dokładności wymiarowej i jakości powierzchni. Dlatego poprawna odpowiedź to rozwiercanie. Pogłębianie zmienia kształt wlotu, a nawiercanie przygotowuje otwór pod wiercenie.

Pełne wyjaśnienie:

Operacje obróbki otworów różnią się celem oraz używanym narzędziem. Na ilustracji przedstawiono rozwiertak (narzędzie o kilku ostrzach/rowkach wzdłużnych), którego zadaniem jest dokładne wykończenie otworu po wcześniejszym wierceniu. W praktyce wiercenie wykonuje otwór "z grubsza", a rozwiercanie usuwa niewielki naddatek materiału, aby uzyskać lepszą:

  • dokładność średnicy (mniejszy błąd wymiaru),
  • kształt otworu (mniejsza owalność/stożkowatość),
  • jakość powierzchni (mniejsza chropowatość).

Dlaczego "rozwiercania" jest poprawne?
Rozwiertak jest typowym narzędziem do operacji rozwiercania. Pracuje on w otworze już istniejącym i nie służy do rozpoczynania wiercenia ani do wykonywania stożkowych gniazd.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Pogłębianie – wykonuje się pogłębiaczem, zwykle w celu ukształtowania wlotu otworu (np. pod łeb śruby) albo wykonania podtoczenia walcowego. To nie jest operacja wykańczania średnicy całego otworu na długości, jak przy rozwiercaniu.
  • Nawiercanie – realizuje się nawiertakiem (wiertłem centrującym). Celem jest wykonanie prowadzącego zagłębienia, które ułatwia rozpoczęcie wiercenia i poprawia osiowość, a nie uzyskanie końcowego wymiaru otworu.
  • Wiercenie – wykonuje się wiertłem krętym. Wiercenie tworzy otwór w materiale, ale zwykle nie daje takiej dokładności i jakości powierzchni jak rozwiercanie, dlatego w zadaniach wymagających pasowania stosuje się etap rozwiercania po wierceniu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli narzędzie na zdjęciu ma wiele ostrzy i wygląda jak "wykańczające" do otworu (a nie jak typowe wiertło), najczęściej chodzi o rozwiertak i operację rozwiercania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozwiertak to narzędzie skrawające do wykańczania otworów. Stosuje się go po wierceniu, aby usunąć mały naddatek materiału i uzyskać dokładniejszą średnicę oraz lepszą jakość powierzchni. Nie służy do wykonywania otworu od zera, tylko do jego precyzyjnego dopracowania.
Wiertło zwykle ma wyraźny stożkowy czubek i dwa główne rowki, a jego celem jest wykonanie otworu. Rozwiertak częściej ma wiele ostrzy i wygląda jak narzędzie do wykończenia średnicy w już istniejącym otworze. Klucz: rozwiertak "koryguje i wygładza", a wiertło "wierci".
Wiercenie często nie zapewnia wymaganej dokładności średnicy i jakości powierzchni, zwłaszcza gdy otwór ma współpracować z innym elementem (pasowanie). Rozwiercanie usuwa niewielki naddatek, poprawia kształt otworu i zmniejsza chropowatość. Dzięki temu łatwiej uzyskać wymaganą tolerancję.
Nawiercanie to wykonanie krótkiego zagłębienia prowadzącego (zwykle nawiertakiem) przed wierceniem. Ma ułatwić rozpoczęcie wiercenia, poprawić osiowość i zmniejszyć ryzyko "uciekania" wiertła. To operacja przygotowawcza, a nie wykańczająca wymiar otworu jak rozwiercanie.
Pogłębianie polega na ukształtowaniu wlotu otworu (np. stożkowego lub walcowego gniazda) pod łeb śruby, podkładkę lub w celu usunięcia zadziorów. Stosuje się pogłębiacze, a celem nie jest doprowadzenie całego otworu do precyzyjnej średnicy, tylko zmiana geometrii przy wejściu.
Najczęściej myli się je, bo obie operacje dotyczą otworów. Pomocne jest pytanie: czy poprawiam średnicę na długości otworu (rozwiercanie), czy zmieniam kształt wlotu pod element złączny (pogłębianie). Rozwiertak wykańcza otwór, pogłębiacz formuje gniazdo.
Rozwiercanie stosuje się, gdy otwór ma mieć dokładny wymiar i dobrą powierzchnię, np. pod sworzeń, tuleję, kołek ustalający lub ośkę. W naprawach bywa potrzebne po wymianie zużytej tulei lub po wykonaniu nowego otworu, aby dopasowanie było pewne i powtarzalne.
Zasadą jest pozostawienie po wierceniu niewielkiego naddatku, a następnie dobranie rozwiertaka do wymaganego wymiaru końcowego otworu. W praktyce warsztatowej korzysta się z dokumentacji technologicznej, tabel producenta narzędzi oraz wymagań tolerancji. Nie należy "na siłę" zbierać dużego naddatku rozwiertakiem.
Tak, w prostych pracach warsztatowych rozwiercanie wykonuje się na wiertarce, pod warunkiem zachowania osiowości, stabilnego mocowania detalu i właściwego doboru parametrów. Ważne jest, aby otwór był już wykonany i przygotowany do wykańczania. Rozwiercanie wymaga spokojnego prowadzenia i odpowiedniego smarowania/chłodzenia.
Najlepiej uczyć się na zdjęciach i realnych narzędziach: wiertła, nawiertaki, pogłębiacze, rozwiertaki. Ćwicz kojarzenie narzędzia z celem operacji: wykonanie otworu, prowadzenie, formowanie gniazda, wykończenie średnicy. Dodatkowo zapamiętaj typowe cechy: liczba ostrzy, kształt części roboczej i przeznaczenie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że na ilustracji widoczny jest rozwiertak, czyli narzędzie przeznaczone do wykańczania wcześniej wykonanego otworu (po wierceniu) w celu uzyskania lepszej dokładności wymiarowej i jakości powierzchni.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozwiertak - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozwiercanie - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z obróbki skrawaniem (dział: obróbka otworów)
  • Katalogi narzędzi skrawających (sekcje: rozwiertaki, pogłębiacze, nawiertaki)
  • Instrukcje BHP i stanowiskowe dotyczące pracy na wiertarce oraz doboru narzędzi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego