KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 30.
Na ilustracji przedstawiono wykres składu
Ilustracja przedstawia wykres kołowy, który obrazuje skład spalin silnika ZS (silnika wysokoprężnego).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "spalin silnika ZS." jest właściwa, gdy wykres przedstawia typowy skład spalin w ujęciu ogólnym (np. udziały CO2, H2O, N2, O2 oraz domieszki). W silniku ZS (diesla) skład spalin i proporcje tlenu/CO2 różnią się od ZI ze względu na pracę na ubogiej mieszance i inny sposób zapłonu.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest rozróżnienie dwóch rzeczy: "składu spalin" (czyli całości mieszaniny gazów wylotowych) oraz "składników szkodliwych" (czyli zwykle tylko tej części, która jest uznawana za emisję problematyczną, np. CO, HC, NOx, cząstki stałe). Jeżeli na ilustracji widoczny jest wykres przedstawiający udział głównych składników spalin (najczęściej: azot, para wodna, dwutlenek węgla, tlen oraz niewielkie domieszki), to opis powinien dotyczyć "składu spalin", a nie wyłącznie "składników szkodliwych".

Rozróżnienie silnika ZS i silnika ZI wynika z przebiegu spalania. Silniki ZS zwykle pracują z dużym nadmiarem powietrza (mieszanka uboga w paliwo), dlatego w spalinach częściej spotyka się wyższy udział tlenu niż w typowych warunkach pracy silnika ZI. Z kolei w silniku ZI, szczególnie przy pracy blisko stechiometrii, udziały O2 i CO2 w spalinach mają inny charakter. Wykres składu spalin może też pośrednio sugerować typ silnika przez obecność/udział tlenu oraz sposób prezentacji składników.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w tej konstrukcji pytania?

  • "składników szkodliwych silnika ZI." – zawęża temat do zanieczyszczeń, a nie całych spalin, oraz wskazuje inny typ silnika.
  • "składników szkodliwych silnika ZS." – mimo poprawnego typu silnika nadal myli "skład spalin" z "zanieczyszczeniami" (to nie to samo pojęcie na wykresach).
  • "spalin silnika ZI." – zachowuje właściwy zakres ("spaliny"), ale wskazuje niewłaściwy typ silnika względem tego, co ma przedstawiać wykres.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi sprawdź, czy wykres pokazuje pełny skład (główne gazy) czy tylko emisję szkodliwą (CO/HC/NOx/PM). To najczęstsze źródło pomyłek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skład spalin to zestaw gazów opuszczających układ wydechowy. Obejmuje główne składniki (np. azot, parę wodną, dwutlenek węgla, tlen) oraz domieszki. Nie należy go mylić z "składnikami szkodliwymi", które są tylko częścią całości.
"Skład spalin" opisuje całą mieszaninę gazów po spalaniu. "Składniki szkodliwe" to zwykle wybrana grupa zanieczyszczeń (np. CO, HC, NOx, cząstki). Na wykresie pełnego składu zobaczysz też składniki obojętne i tlen resztkowy.
Silnik ZS zwykle pracuje z nadmiarem powietrza (mieszanka uboga), więc nie cały tlen zostaje zużyty w reakcji spalania. W ZI częściej dąży się do warunków bliskich stechiometrycznym, gdzie tlenu resztkowego bywa mniej (zależnie od trybu pracy).
Na wykresach "składu spalin" często pokazuje się udziały głównych gazów: N2, H2O, CO2, O2 oraz niewielkie udziały CO, HC i NOx. Dokładny zestaw zależy od autora wykresu i tego, czy chodzi o całość spalin czy o emisję szkodliwą.
Czasem tak, ale wymaga to kontekstu (warunki pracy silnika) i umiejętnej interpretacji. W ZS częściej spotyka się wyższy udział tlenu resztkowego, a profil zanieczyszczeń może różnić się od ZI. Sam wykres bez opisów osi może być mylący.
Zwróć uwagę na słowa kluczowe. "Spaliny" sugerują pełny skład mieszaniny gazów, a "składniki szkodliwe" zawężają do zanieczyszczeń. Jeśli na wykresie dominują N2/CO2/H2O/O2, to zwykle jest to skład spalin, nie tylko emisja.
Typowe błędy to: pomylenie ZI z ZS, ignorowanie tytułu wykresu i opisów osi, oraz mylenie "pełnego składu spalin" z "emisją szkodliwą". Warto też uważać na jednostki (udział procentowy vs stężenie) i warunki pomiaru.
Analizę spalin stosuje się m.in. przy ocenie jakości spalania, wykrywaniu niesprawności układu zapłonowego/wtryskowego, kontroli działania układów oczyszczania spalin oraz podczas badań okresowych. Wynik trzeba interpretować wraz z parametrami pracy silnika.
Tak, ale zależy, czy wykres dotyczy spalin "przed" czy "za" układem oczyszczania. Katalizator może obniżać CO i HC, a DPF redukuje cząstki stałe. Dlatego zawsze sprawdzaj, gdzie dokonano pomiaru w układzie wydechowym.
Utrwal: różnice w sposobie zapłonu, typowe zakresy pracy mieszanki, oraz charakterystyczne zanieczyszczenia. Ćwicz czytanie wykresów i tabel (co jest na osi X/Y, co oznacza legenda). Pomaga też rozwiązywanie zadań z analizatorów spalin.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Odpowiedź "spalin silnika ZS." jest właściwa, gdy wykres przedstawia typowy skład spalin w ujęciu ogólnym (np. udziały CO2, H2O, N2, O2 oraz domieszki)."

Źródła:

  • Robert Bosch GmbH: "Bosch Automotive Handbook", rozdziały dotyczące silników ZI/ZS i emisji spalin, wydanie zależne od posiadanej wersji (źródło książkowe)
  • John B. Heywood: "Internal Combustion Engine Fundamentals", McGraw-Hill, rozdziały o spalaniu i składzie spalin (źródło książkowe)
  • Wikipedia: "Exhaust gas" (opis składu spalin), https://en.wikipedia.org/wiki/Exhaust_gas - accessed 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw silników spalinowych (ZI/ZS) i emisji
  • Materiały producentów (np. kompendia o układach oczyszczania spalin)
  • Zadania treningowe z interpretacji wykresów i tabel emisji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego