KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 24.
Na kartometryczną dokładność mapy nie ma wpływu błąd
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kartometryczna dokładność mapy dotyczy możliwości pomiaru na mapie (np. długości i pól) i zależy od jakości materiałów źródłowych, przeniesienia treści oraz zniekształceń/nośnika (np. deformacji papieru).
Błędy wysokościowych pomiarów terenowych nie zmieniają bezpośrednio planimetrii używanej w kartometrii.

Pełne wyjaśnienie:

Kartometryczna dokładność mapy odnosi się do tego, na ile wiarygodnie można z mapy wykonywać pomiary kartometryczne, czyli wyznaczać na jej podstawie wartości geometryczne (np. odległości, kierunki, pola). W praktyce dotyczy to przede wszystkim składowej sytuacyjnej (planimetrycznej), bo to ona opisuje położenie obiektów w płaszczyźnie mapy.

Na kartometryczną dokładność wpływają typowe źródła błędów związane z opracowaniem mapy:

  • Deformacja papieru (w mapach analogowych) – rozciąganie, kurczenie i falowanie nośnika powoduje, że odległości mierzone linijką na mapie przestają odpowiadać prawidłowej skali w różnych miejscach arkusza.
  • Przeniesienie punktów z materiału wyjściowego na oryginał mapy – każda transformacja, przerysowanie, digitalizacja czy redakcja może wprowadzić przesunięcia i uogólnienia.
  • Jakość materiału wyjściowego – jeśli dane źródłowe mają ograniczoną dokładność lub błędy, to będą one "dziedziczone" przez mapę, obniżając możliwość poprawnego pomiaru kartometrycznego.

Natomiast błędy wysokościowych pomiarów terenowych dotyczą składowej Z (wysokości) i wpływają na poprawność informacji wysokościowej (np. rzędnych, warstwic), ale nie są bezpośrednim czynnikiem ograniczającym kartometryczne pomiary planimetryczne wykonywane na mapie. Innymi słowy: można mieć mapę z poprawną geometrią sytuacyjną do pomiaru odległości, a jednocześnie z gorszą informacją o wysokościach – i odwrotnie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Ponieważ wszystkie opisują mechanizmy, które realnie pogarszają możliwość pomiaru długości i pól na mapie: deformacja nośnika zmienia lokalną skalę, błędy przeniesienia wprowadzają przesunięcia, a błędy materiału źródłowego przenoszą się na wynik. To są klasyczne składniki błędu kartometrycznego, zwłaszcza w mapach analogowych lub w procesach redakcyjnych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "kartometryczna dokładność", myśl najpierw o tym, czy dany błąd zmienia geometrię w płaszczyźnie mapy (X,Y) i skalę w pomiarze na mapie, a dopiero potem o informacjach wysokościowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kartometryczna dokładność mapy to miara tego, jak wiarygodnie można wykonywać pomiary na mapie, np. długości i pól powierzchni. Zależy od jakości danych źródłowych, procesu opracowania mapy oraz zniekształceń (np. skali, odwzorowania, nośnika).
Ponieważ papier może się rozciągać lub kurczyć pod wpływem wilgoci i temperatury. Skutkiem jest lokalna zmiana skali: ta sama odległość na mapie w różnych miejscach arkusza może dawać różne wyniki pomiaru, co obniża dokładność kartometryczną.
Zwykle nie wpływają bezpośrednio na kartometryczne pomiary planimetryczne (długości/pola w płaszczyźnie mapy), bo dotyczą składowej wysokości (Z). Pogarszają natomiast wiarygodność informacji o rzędnych, spadkach i rzeźbie terenu.
Najczęściej są to: ograniczona dokładność materiałów źródłowych, błędy transformacji i przeniesienia treści na mapę (redakcja, digitalizacja), uogólnienia oraz zniekształcenia nośnika w mapach analogowych. Każde z nich może zmienić geometrię w płaszczyźnie mapy.
To przesunięcie lub zniekształcenie położenia punktów podczas przepisywania, przerysowania, skanowania, wektoryzacji czy transformacji danych. Nawet niewielkie przesunięcia obniżają możliwość dokładnego mierzenia odległości i pól na mapie.
Mapa "dziedziczy" jakość danych źródłowych: jeśli materiał wyjściowy ma błędy lub niską rozdzielczość/dokładność, to wynikowe położenia obiektów na mapie również będą obarczone błędem. Dlatego dobór i ocena źródeł jest kluczowa w opracowaniach.
Błędy sytuacyjne dotyczą położenia w płaszczyźnie (X,Y) i wpływają na geometrię planu/mapy (odległości, kierunki, pola). Błędy wysokościowe dotyczą składowej Z i wpływają na rzędne, warstwice, spadki. Na egzaminie szukaj, której składowej dotyczy pytanie.
Najczęściej mierzy się odległości, kierunki, powierzchnie działek/obszarów i czasem długości obiektów liniowych. Są to pomiary wykonywane "z mapy", więc ich wiarygodność zależy od tego, czy geometria mapy w płaszczyźnie jest poprawna i stabilna.
W mapach cyfrowych nie ma fizycznego nośnika, który zmieniałby wymiary. Nadal jednak występują inne czynniki wpływające na kartometrię, np. jakość danych źródłowych, błędy transformacji układów odniesienia, generalizacja oraz błędy w procesie digitalizacji.
Ucz się przez porównywanie: wypisz źródła błędów dla planimetrii (X,Y) i dla wysokości (Z), a następnie do każdego dopisz skutek w praktyce. Pomaga też rozwiązywanie zadań typu "co wpływa/nie wpływa", bo wymusza rozróżnianie pojęć.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kartometrii i kartografii matematycznej (rozdziały o dokładności i zniekształceniach)
  • Skrypty szkolne z geodezji: opracowanie map i analiza błędów
  • Ćwiczenia praktyczne: porównanie pomiarów długości/pól na mapie papierowej i cyfrowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego