KWALIFIKACJA ELE3 + ELE4 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 29.
Na której ilustracji umieszczono narzędzie do ściągania łożysk z silnika elektrycznego sprężarki chłodniczej?
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia, z których każde jest oznaczone numerem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ściągacz do łożysk rozpoznaje się po ramionach (hakach) chwytających element oraz śrubie/cięgnie centralnym, które wywiera osiową siłę i zdejmuje łożysko z wału bez podważania. Narzędzie o takich cechach przedstawiono na ilustracji 3, dlatego ta odpowiedź jest prawidłowa.

Pełne wyjaśnienie:

W pracach serwisowych sprężarek chłodniczych (np. przy wymianie łożysk silnika elektrycznego) kluczowe jest użycie narzędzia, które pozwala zdjąć łożysko z wału w sposób kontrolowany, bez uderzania, podważania i przekoszenia elementu. Takim narzędziem jest ściągacz do łożysk (bearing puller).

Typowy ściągacz do łożysk ma:

  • ramiona/haki (2- lub 3-ramienne) lub separator, które chwytają łożysko/element osadzony,
  • śrubę centralną, która opiera się o koniec wału i po dokręceniu wytwarza siłę osiową,
  • konstrukcję zapewniającą możliwie współosiowe ściąganie elementu.

Dzięki temu łożysko schodzi równomiernie z czopa wału, a ryzyko uszkodzenia wału, tarcz osłonowych czy obudowy jest mniejsze niż przy metodach improwizowanych.

W tym zadaniu należy wskazać ilustrację, na której znajduje się właśnie takie narzędzie. Prawidłowa jest ilustracja 3, ponieważ przedstawia ściągacz do łożysk (ramiona chwytne + śruba centralna), czyli narzędzie przeznaczone do zdejmowania elementów osadzonych na wale.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe? Zwykle wynikają z pomylenia ściągacza z innymi narzędziami warsztatowymi:

  • Ilustracja 1 – przedstawia narzędzie o innym przeznaczeniu (brak typowego układu ramion i śruby do osiowego ściągania łożyska).
  • Ilustracja 2 – może przypominać narzędzie do chwytania lub zaciskania, ale nie zapewnia charakterystycznego mechanizmu kontrolowanego ściągania z wału.
  • Ilustracja 4 – przedstawia narzędzie serwisowe innego typu; samo podobieństwo "metalowej konstrukcji" nie oznacza, że służy do demontażu łożysk.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na ilustracjach zestawu cech: haki/ramiona + śruba centralna, czyli element, który po dokręceniu "ciągnie" łożysko wzdłuż osi wału. To najszybsza metoda odróżnienia ściągacza od kluczy, szczypiec czy przyrządów pomiarowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ściągacz do łożysk to narzędzie z ramionami (hakami) i śrubą centralną, które umożliwia zdjęcie łożyska lub innego elementu osadzonego na wale. Działa przez kontrolowane wywieranie siły osiowej, co zmniejsza ryzyko uszkodzenia wału i łożyska.
Szukaj cech charakterystycznych: 2 lub 3 ramiona/haki do zaczepienia pod łożysko oraz śruba centralna oparta o koniec wału. Taki układ wskazuje na narzędzie przeznaczone do ściągania elementów z osi.
Podważanie powoduje nierównomierne siły i przekoszenie, co może uszkodzić wał, gniazdo łożyska, uszczelnienia lub obudowę silnika. Ściągacz zapewnia osiowe, kontrolowane ściąganie i ogranicza ryzyko pęknięć oraz zarysowań powierzchni współpracujących.
Najczęściej spotkasz ściągacze 2-ramienne i 3-ramienne, a także zestawy z separatorem (rozpierakiem) do ciasno osadzonych łożysk. Wybór zależy od dostępu do łożyska i miejsca zaczepienia pod pierścień.
Częste błędy to: zaczepienie ramion za niewłaściwy element, brak osiowości (ściąganie "na skos"), zbyt szybkie dokręcanie śruby bez kontroli, oraz użycie za małego ściągacza. Skutkiem bywa uszkodzenie bieżni, wału lub złamanie ramion.
Czasem stosuje się podgrzanie elementu współpracującego, ale zależy to od konstrukcji i pasowania. Na egzaminie zwykle ocenia się dobór właściwego narzędzia, a nie szczegółową technologię. W praktyce decyzję podejmuje się po ocenie dostępu i ryzyka uszkodzeń.
Dobór zależy od średnicy łożyska i miejsca zaczepienia: ramiona muszą sięgnąć pod pierścień, a śruba centralna musi stabilnie opierać się o wał. Zbyt duży ściągacz traci stabilność, a zbyt mały nie zapewni prawidłowego zaczepu i może ześlizgnąć się podczas pracy.
Najczęściej myli się go z narzędziami do chwytania (szczypce), kluczami specjalnymi, ściągaczami do kół pasowych lub innymi przyrządami z elementem śrubowym. Kluczowa różnica: ściągacz do łożysk ma ramiona chwytne i mechanizm osiowego "wyciągania".
Stosuje się go m.in. przy wymianie łożysk silnika sprężarki, demontażu elementów osadzonych na wałach (np. tulei), oraz przy pracach remontowych, gdy wymagane jest bezpieczne zdjęcie części bez uszkadzania powierzchni pasowanych i bez użycia udarów.
Ćwicz na zdjęciach i katalogach: ściągacze, klucze, obcinaki, kielicharki, manometry, pompy próżniowe. Ucz się po cechach funkcjonalnych (do czego służy i jak działa), a nie po nazwie. To pomaga rozpoznać narzędzie nawet w innej wersji producenta.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Ściągacz do łożysk rozpoznaje się po ramionach (hakach) chwytających element oraz śrubie/cięgnie centralnym, które wywiera osiową siłę i zdejmuje łożysko z wału bez podważania."

Źródła:

  • SKF, "Pullers" (dział: narzędzia do demontażu łożysk) – materiał katalogowy producenta, https://www.skf.com/group/products/maintenance-products/pullers (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL), "Ściągacz" – opis narzędzia i zastosowań, https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aci%C4%85gacz (dostęp: 2026-02-18)
  • GEDORE, dział produktowy "Bearing pullers / Ściągacze" – przykłady konstrukcji 2- i 3-ramiennych, https://www.gedore.com/ (sekcja narzędzi: pullers) (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Katalogi narzędzi warsztatowych (dział: ściągacze do łożysk i kół)
  • Materiały dydaktyczne z prac montażowo-serwisowych sprężarek chłodniczych
  • Instrukcje BHP i dobre praktyki demontażu elementów osadzonych na wale

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego