KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 4.
Na której obrabiarce wykonuje się zamieszczony na rysunku wielowypust wewnętrzny?
Ilustracja przedstawia przekrój wewnętrznego wielowypustu, co jest typowym elementem w mechanice stosowanym do przenoszenia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wielowypust wewnętrzny najczęściej wykonuje się metodą przeciągania, ponieważ pozwala ona ukształtować złożony profil wewnątrz otworu jednym narzędziem o stopniowanych zębach. Tokarka służy głównie do powierzchni obrotowych, szlifierka zwykle do wykańczania, a nakiełczarka do wykonywania nakiełków.

Pełne wyjaśnienie:

Wielowypust wewnętrzny to profil (rowki/wypusty) wykonany wewnątrz otworu, który współpracuje z wielowypustem zewnętrznym drugiego elementu. Aby uzyskać taki kształt, potrzebna jest metoda pozwalająca wiernie odtworzyć profil w przestrzeni wewnętrznej.

Odpowiedź "Przeciągarce." jest właściwa, ponieważ przeciąganie jest klasyczną technologią wytwarzania profili wewnętrznych (w tym wielowypustów). Przeciągło ma uzębienie stopniowane: kolejne zęby zdejmują coraz większą warstwę materiału, aż do uzyskania docelowego kształtu. Dzięki temu w jednej operacji można uzyskać profil o dobrej powtarzalności, szczególnie w produkcji seryjnej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "Szlifierce." – szlifowanie jest przede wszystkim obróbką wykończeniową, stosowaną do poprawy dokładności i chropowatości. Samo wykonanie wielowypustu wewnętrznego nie jest typowym zadaniem szlifierki w podstawowym ujęciu egzaminacyjnym; częściej najpierw nadaje się kształt (np. przeciąganiem), a dopiero potem ewentualnie wykańcza wybrane powierzchnie.
  • "Tokarce." – tokarka służy do obróbki powierzchni obrotowych (walców, stożków, czoła) oraz typowych operacji w otworach (np. wytaczanie). Wielowypust to jednak profil wielokrawędziowy/rowkowy, który nie powstaje przez klasyczne toczenie w osi obrotu.
  • "Nakiełczarce." – nakiełczarka służy do wykonywania nakiełków (stożkowych zagłębień centrujących), przygotowujących detal np. do toczenia między kłami. Nie jest to obrabiarka do nacinania profili wielowypustowych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się profil wewnętrzny o złożonym kształcie (np. wielowypust, wielokąt, wpusty wewnętrzne), bardzo często poprawnym skojarzeniem jest przeciąganie i przeciągarka (o ile rysunek odpowiada typowemu profilowi do przeciągania).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wielowypust wewnętrzny to zespół rowków/profili wykonanych wewnątrz otworu, które współpracują z wielowypustem zewnętrznym drugiej części. Takie połączenie przenosi moment obrotowy i ułatwia osiowe prowadzenie elementów.
W przeciąganiu używa się przeciągła o stopniowanych zębach. Narzędzie przechodzi przez otwór, a kolejne zęby zdejmują coraz większą warstwę materiału, aż do uzyskania docelowego profilu wielowypustu wewnętrznego.
Przeciągarka jest przeznaczona do dokładnego kształtowania profili wewnętrznych. Umożliwia uzyskanie powtarzalnego kształtu w jednej operacji, co jest korzystne szczególnie w produkcji seryjnej i przy wymaganiu stałej geometrii profilu.
Typową tokarką nie wykonuje się klasycznego wielowypustu wewnętrznego, bo toczenie daje głównie powierzchnie obrotowe. Tokarka może przygotować otwór (np. wytaczaniem), ale sam profil rowków zwykle wykonuje się inną metodą, np. przeciąganiem.
Szlifierka najczęściej służy do obróbki wykończeniowej: poprawy dokładności wymiarowej i chropowatości wybranych powierzchni. W ujęciu podstawowym szlifowanie nie jest typową metodą "wykonania" wielowypustu wewnętrznego od zera.
Nakiełczarka wykonuje nakiełki, czyli stożkowe zagłębienia centrujące pod obróbkę między kłami. To operacja przygotowawcza do ustalania detalu, a nie technologia nacinania profili rowkowych takich jak wielowypust wewnętrzny.
Na rysunku wielowypust wewnętrzny widać jako powtarzalne rowki/zęby umieszczone po wewnętrznej stronie otworu. Kluczowe jest, że profil jest "w środku" elementu (w otworze), a nie na zewnętrznej powierzchni wałka.
Częsty błąd to wybór szlifierki, bo kojarzy się z wysoką dokładnością, albo tokarki, bo "obrabia się nią otwory". Warto analizować geometrię: złożony profil wewnętrzny najczęściej wskazuje na przeciąganie, nie na toczenie.
Przeciąganie wybiera się, gdy zależy na dużej powtarzalności profilu i efektywności w seriach oraz gdy profil jest typowy dla przeciągieł. Frezowanie lub dłutowanie częściej stosuje się przy małych seriach lub większej elastyczności kształtów.
Ucz się przez skojarzenia "kształt–proces–obrabiarka": powierzchnie obrotowe → tokarka, profile wewnętrzne złożone → przeciągarka, wysoka gładkość/wykończenie → szlifierka, nakiełek → nakiełczarka. Ćwicz też rozpoznawanie kształtów na rysunkach.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wielowypust wewnętrzny najczęściej wykonuje się metodą przeciągania, ponieważ pozwala ona ukształtować złożony profil wewnątrz otworu jednym narzędziem o stopniowanych zębach.

Źródła:

  • Wikipedia: "Przeciąganie" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeci%C4%85ganie (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Wielowypust" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wielowypust (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii maszyn (dział: przeciąganie, uzębienia, wielowypusty)
  • Instrukcje/DTR obrabiarek: przeciągarki (opis procesu i zastosowań)
  • Katalogi narzędzi: przeciągła do wielowypustów oraz przykłady zastosowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego