KWALIFIKACJA CES2 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 15.
Na którym rysunku przedstawiono wyrób ze szkła uformowany sposobem ręcznym?
Ilustracja przedstawia cztery różne wyroby szklane, każdy oznaczony jako osobny rysunek.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyrób formowany ręcznie rozpoznaje się po typowych śladach procesu: lekkich nieregularnościach kształtu, zmiennej grubości ścianki, drobnych pęcherzykach oraz możliwym śladzie po przylepiaku (pontilu) na dnie. Należy wskazać rysunek, na którym takie cechy są widoczne; w tym zadaniu jest to "Na rysunku 1."

Pełne wyjaśnienie:

Formowanie ręczne wyrobów szklanych (np. metodą dmuchania i kształtowania narzędziami w hucie) pozostawia na gotowym wyrobie charakterystyczne ślady technologiczne, które często da się zauważyć na zdjęciu lub rysunku. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest nie tyle rozpoznanie rodzaju wyrobu (kielich, wazon, butelka), ile rozpoznanie cech procesu.

Odpowiedź "Na rysunku 1." jest poprawna, ponieważ należy wybrać ilustrację przedstawiającą wyrób o cechach typowych dla ręcznego uformowania, takich jak:

  • nieidealna powtarzalność (drobne asymetrie, nierówności wynikające z pracy ręcznej),
  • zmienna grubość ścianki i miejscowe zgrubienia lub spływki szkła,
  • ślady narzędzi używanych podczas kształtowania (np. miejscowe odciski),
  • ślad po przylepiaku/pontilu na spodzie wyrobu (częsty w ręcznie dmuchanym szkle),
  • drobne pęcherzyki lub smugi, które częściej występują w wyrobach ręcznych niż w wyrobach o wysokiej powtarzalności z linii automatycznej.

Pozostałe odpowiedzi ("Na rysunku 2.", "Na rysunku 3.", "Na rysunku 4.") są nieprawidłowe, jeśli przedstawiają wyroby o cechach bardziej typowych dla formowania maszynowego, czyli: dużej powtarzalności kształtu, równomiernej grubości ścianek, regularnych krawędzi i braku śladów charakterystycznych dla pracy ręcznej. W automatycznym wytwarzaniu (np. na liniach do opakowań szklanych) dąży się do stabilności procesu, co zwykle przekłada się na bardziej "idealny" wygląd.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim wybierzesz odpowiedź, wypisz w myślach 2–3 obiektywne cechy ręcznego formowania (np. pontil, asymetria, różna grubość). Dopiero potem porównaj je z ilustracjami. To zmniejsza ryzyko wyboru na podstawie samego skojarzenia z typem wyrobu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Formowanie ręczne to kształtowanie rozgrzanego szkła głównie pracą człowieka (dmuchanie, obrót na piszczeli, użycie narzędzi). Efektem są często drobne nieregularności i ślady pracy ręcznej, których zwykle nie ma w wyrobach wytwarzanych w pełni automatycznie.
Najczęściej szuka się: lekkiej asymetrii, zmiennej grubości ścianki, drobnych pęcherzyków, miejscowych zgrubień oraz śladu po przylepiaku (pontilu) na spodzie. Ważne są ślady technologiczne, a nie sam rodzaj wyrobu czy jego dekor.
Ślad po przylepiaku (pontilu) powstaje, gdy wyrób był chwilowo mocowany do pręta podczas ręcznego kształtowania i wykańczania. To typowa pozostałość procesu ręcznego, rzadziej spotykana w wyrobach maszynowych, gdzie stosuje się inne sposoby transportu i formowania.
Na ilustracji porównuj powtarzalność i "idealność" geometrii. Wyrób maszynowy zwykle ma bardzo równą grubość i symetrię, a ręczny może mieć subtelne odchyłki, nierówne krawędzie czy miejscowe zgrubienia. Zawsze szukaj kilku cech naraz, nie jednej.
Nie zawsze. Pęcherzyki mogą wynikać też z parametrów wytopu, rafinacji lub błędów procesu. Jednak w zadaniach rozpoznawczych drobne pęcherzyki i nieregularności częściej towarzyszą wyrobom ręcznym. Traktuj je jako wskazówkę pomocniczą, nie jedyny dowód.
Typowe błędy to: wybór "ładniejszego" wyrobu zamiast tego z cechami procesu, skupienie się na kształcie (np. kielich vs wazon) zamiast na śladach technologicznych oraz ignorowanie spodniej części wyrobu, gdzie często widać pontil lub ślady obróbki.
Formowanie ręczne stosuje się zwykle przy krótkich seriach, wyrobach artystycznych, prototypach lub produktach wymagających efektu rzemieślniczego. W masowej produkcji opakowań i typowych elementów użytkowych dominuje formowanie maszynowe ze względu na wydajność i powtarzalność.
Zalety: unikatowość, możliwość nietypowych kształtów, efekt rzemieślniczy. Wady: mniejsza powtarzalność wymiarów, większe ryzyko odchyłek i wad, niższa wydajność. Na egzaminie te różnice pomagają przewidzieć, jakie ślady będą widoczne na wyrobie.
Nie. Doświadczony hutnik może uformować bardzo symetryczny wyrób. W testach lepiej oceniać zestaw cech: ślady mocowania i wykańczania, zmienność grubości, charakter krawędzi. Sama symetria nie jest wystarczającym kryterium, ale bywa wskazówką.
Najlepiej ćwiczyć na zdjęciach i rzeczywistych wyrobach: wypisz cechy ręcznego i maszynowego formowania, a potem dopasowuj je do przykładów. Pomaga też oglądanie denek i krawędzi wyrobu oraz nauka podstawowych pojęć (pontil, wylew, odprężanie), bo one kierują uwagę na właściwe miejsca.
info

Statystycznie 28% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Należy wskazać rysunek, na którym takie cechy są widoczne; w tym zadaniu jest to "Na rysunku 1.""

Materiały:

  • Katalogi i materiały szkoleniowe producentów urządzeń szklarskich (część dot. procesów formowania)
  • Podręczniki i skrypty z technologii szkła (rozdziały: formowanie ręczne, formowanie maszynowe, wady wyrobów)
  • Zestawy zdjęć/atlas wyrobów szklanych z opisem sposobu wytwarzania (ćwiczenia rozpoznawania cech)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego