KWALIFIKACJA MOT6 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 13.
Na obsługę okresową przyjechał samochód z regulowanymi za pomocą płytek luzami zaworowymi. Zgodnie z dokumentacją luzy te powinny wynosić na zimnym silniku 0,20 do 0,25 mm dla zaworów ssących i 0,25 do 0,30 mm dla zaworów wylotowych. W wyniku pomiarów na zimnym silniku na 2 cylindrze uzyskano dla zaworu ssącego 0,27 mm i wydechowego 0,29 mm. Na podstawie uzyskanych wyników pomiarów należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zmierzony luz zaworu ssącego 0,27 mm przekracza górną granicę 0,25 mm, więc trzeba go zmniejszyć.
W regulacji płytkami zmniejszenie luzu uzyskuje się przez zastosowanie grubszej (wyższej) płytki.
Aby zejść do 0,20–0,25 mm, płytka musi być wyższa o 0,02–0,07 mm; luz wydechowy 0,29 mm jest w normie.

Pełne wyjaśnienie:

W dokumentacji podano dopuszczalne luzy na zimnym silniku: dla zaworów ssących 0,20–0,25 mm, a dla wylotowych 0,25–0,30 mm. Z pomiaru na 2 cylindrze otrzymano: ssący 0,27 mm oraz wylotowy 0,29 mm.

Ocena wyniku dla zaworu ssącego: 0,27 mm jest większe niż 0,25 mm, czyli luz jest zbyt duży. W układach, gdzie luz reguluje się płytkami (shimami), korekta polega na doborze grubości płytki. Zasada praktyczna jest następująca: jeśli luz jest za duży, trzeba go zmniejszyć, a to uzyskuje się przez zastosowanie płytki grubszej (wyższej), bo większa grubość "wypełnia" część szczeliny.

Żeby sprowadzić luz ssący z 0,27 mm do zakresu 0,20–0,25 mm, należy zmniejszyć go o:

  • co najmniej 0,02 mm (aby uzyskać 0,25 mm),
  • maksymalnie 0,07 mm (aby uzyskać 0,20 mm).
Stąd właściwy wniosek serwisowy: zastosować płytkę dla zaworu ssącego wyższą o 0,02–0,07 mm (w praktyce dobiera się konkretną dostępną grubość tak, aby finalny luz znalazł się w tolerancji).

Ocena wyniku dla zaworu wylotowego: 0,29 mm mieści się w przedziale 0,25–0,30 mm, więc z samego pomiaru nie wynika konieczność korekty tego luzu.

Dlatego poprawna jest odpowiedź mówiąca o zastosowaniu grubszej płytki tylko dla zaworu ssącego. Odpowiedź "uznać, że luz jest prawidłowy" odpada, bo ssący jest poza tolerancją. Propozycja "zeszlifować płytkę" jest wątpliwa technologicznie i kierunkowo (zeszlifowanie zwykle zmniejsza grubość, co zwiększyłoby luz). Wymiana obu płytek na niższe o 0,04 mm również zwiększyłaby luzy i dodatkowo nie jest potrzebna dla zaworu wylotowego, który już spełnia wymagania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz zaworowy to niewielka szczelina w mechanizmie rozrządu, która zapewnia prawidłowe domykanie zaworu w różnych temperaturach pracy. Zbyt mały luz może powodować niedomykanie zaworów, a zbyt duży hałas i pogorszenie napełniania cylindra.
Elementy rozrządu rozszerzają się cieplnie. Dokumentacja często podaje wartości dla "zimnego" silnika, aby warunki były powtarzalne i porównywalne. Pomiar na ciepło bez odpowiednich danych może dać wynik, którego nie da się poprawnie ocenić.
Porównaj wynik pomiaru z zakresem z dokumentacji. Jeśli jest większy od górnej granicy, luz jest za duży; jeśli mniejszy od dolnej granicy, jest za mały. W zadaniu 0,27 mm dla ssącego przekracza 0,25 mm, więc wymaga korekty.
Płytka (shim) ma określoną grubość i ustala odległość w mechanizmie rozrządu. Zmiana grubości płytki zmienia luz: zastosowanie grubszej płytki zwykle zmniejsza luz, a cieńszej go zwiększa. Dobór robi się tak, by końcowy luz trafił w tolerancję.
Najpierw ustal, o ile wynik przekracza dopuszczalny zakres. Różnica między zmierzonym luzem a docelowym luzem mówi, jaką korektę trzeba uzyskać. Gdy luz jest za duży, dobiera się grubszą płytkę o wartość zbliżoną do potrzebnej korekty.
Nie zawsze. W praktyce koryguje się te zawory, które są poza tolerancją, o ile producent nie zaleca innej procedury. Jeśli pozostałe luzy mieszczą się w przedziale, ich zmiana może być niepotrzebna i może pogorszyć ustawienia.
W zadaniach egzaminacyjnych zwykle przyjmuje się podejście zgodne z dokumentacją i praktyką serwisową: dobór właściwej grubości poprzez wymianę na właściwą płytkę. Szlifowanie może zmienić geometrię i trwałość elementu oraz nie gwarantuje powtarzalnej grubości.
Podstawowym narzędziem jest szczelinomierz listkowy o odpowiednich zakresach. W zależności od konstrukcji silnika potrzebne mogą być także narzędzia do demontażu pokrywy zaworów, ustawienia wału w położeniu pomiarowym oraz przyrządy do wyjmowania płytek.
Typowe objawy to metaliczne "klekotanie" w okolicy głowicy, gorsza kultura pracy, spadek osiągów i potencjalnie szybsze zużycie elementów rozrządu. Objawy zależą od silnika, ale zbyt duży luz zwykle jest słyszalny i pogarsza sterowanie fazami otwarcia.
Najczęściej myli się kierunek korekty (grubsza vs cieńsza płytka), porównuje wynik do "około" zamiast do granic tolerancji oraz automatycznie zmienia wszystkie płytki zamiast tylko tych poza zakresem. Częsty jest też błąd nieuwzględnienia, że ssący i wylotowy mają różne normy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Luz_zaworowy - dostęp 2026-02-28
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Valve_clearance - accessed 2026-02-28

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe producentów silników dotyczące regulacji luzu zaworowego płytkami
  • Podręczniki z budowy i eksploatacji silników spalinowych (rozdziały: rozrząd, zawory, luz zaworowy)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji związanych z obsługą i naprawą układów silnika

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego