KWALIFIKACJA CHM6 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 27.
Na podstawie danych przedstawionych w tabeli minimalna masa próbki pierwotnej o granulacji materiału w zakresie 28 mm wynosi
Ilustracja przedstawia tabelę zatytułowaną "Tabela.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Minimalna masa próbki pierwotnej zależy od uziarnienia materiału i jest podana w tabeli. Dla granulacji w zakresie 2–8 mm właściwy wiersz/kolumna wskazuje wartość 200 g. Pozostałe odpowiedzi nie odpowiadają odczytowi dla tego przedziału (są zbyt małe lub dotyczą innych frakcji).

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce kontroli jakości w przemyśle chemicznym (materiały sypkie, granulaty, mieszaniny stałe) kluczowe jest, aby próbka była reprezentatywna. Jednym z elementów zapewnienia reprezentatywności jest dobranie minimalnej masy próbki pierwotnej do granulacji (uziarnienia) badanego materiału. Im większe ziarna (lub im szerszy rozrzut wielkości), tym zwykle większa masa jest wymagana, aby w próbce znalazła się wystarczająca liczba ziaren i aby ograniczyć przypadkowość.

W tym zadaniu nie wykonuje się obliczeń — należy odczytać z tabeli wartość przypisaną do zakresu granulacji 2–8 mm. Zgodnie z danymi tabelarycznymi minimalna masa próbki pierwotnej dla tej frakcji wynosi 200 g.

  • Odpowiedź "100 g" jest błędna, ponieważ odpowiada zbyt małej masie w stosunku do wymagań tabelarycznych dla frakcji 2–8 mm (taka masa mogłaby być właściwa dla drobniejszego materiału, jeśli tabela tak stanowi).
  • Odpowiedź "1 000 g" jest błędna, bo jest znacznie większa od wartości wskazanej w tabeli dla tego zakresu; taki wynik często pojawia się dla materiałów o większych ziarnach lub w innych metodykach, ale nie dla wskazanego przedziału w tym zestawieniu.
  • Odpowiedź "2 500 g" jest błędna, ponieważ to masa charakterystyczna raczej dla bardzo grubych frakcji lub szczególnych wymagań poboru, a nie dla 2–8 mm według przywołanej tabeli.

Wskazówka egzaminacyjna: najczęstsze pomyłki wynikają z wybrania sąsiedniego zakresu w tabeli lub z automatycznego założenia, że "największa masa będzie najbezpieczniejsza". W tego typu zadaniach zawsze najpierw identyfikuj dokładnie przedział granulacji, a dopiero potem odczytuj masę z właściwego pola tabeli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próbka pierwotna to pojedyncza porcja materiału pobrana bezpośrednio z partii (np. z przenośnika, worka, silosu) w jednym miejscu i czasie. Z wielu próbek pierwotnych tworzy się zwykle próbkę zbiorczą, a dalej próbkę laboratoryjną do badań.
Bo przy większych ziarnach w tej samej masie jest mniej cząstek. Zbyt mała masa może zawierać przypadkową liczbę dużych ziaren i nie odzwierciedlać składu partii. Tabela minimalnych mas ma ograniczać błąd próbkowania i poprawiać reprezentatywność.
Najpierw znajdź w tabeli dokładny przedział uziarnienia "2–8 mm" (nie sąsiedni). Następnie odczytaj przypisaną mu minimalną masę próbki pierwotnej w gramach. W zadaniu wynik jest wartością z tabeli, a nie efektem obliczeń.
Zbyt mała próbka zwiększa losowość wyniku: łatwo "trafić" na fragment o innym składzie, wilgotności lub zanieczyszczeniu. Może to prowadzić do błędnej oceny jakości partii, nieuzasadnionego odrzutu surowca albo dopuszczenia materiału niespełniającego wymagań.
Nie zawsze. Większa masa zwykle pomaga, ale ma też koszty: czas poboru, transport, rozdrabnianie, suszenie i przygotowanie próbki. Dlatego stosuje się minimalne masy – mają być wystarczające do reprezentatywności, ale jednocześnie praktyczne technologicznie i organizacyjnie.
Najczęściej myli się przedziały (np. odczyt z wiersza obok), przeocza jednostkę (g zamiast kg), albo wybiera "okrągłą" wartość bez sprawdzenia tabeli. Pomaga podkreślenie zakresu 2–8 mm i wskazanie dokładnego pola w tabeli.
Oznacza, że rozpatrywany materiał ma ziarna, których rozmiar mieści się w przedziale od 2 mm do 8 mm (frakcja). W zależności od metody może to wynikać z przesiewania na sitach o odpowiednich oczkach lub z klasyfikacji granulometrycznej w procesie.
Gdy partia jest niejednorodna lub duża (np. dostawa luzem, produkcja ciągła), pojedynczy pobór może nie reprezentować całości. Wtedy pobiera się serię próbek pierwotnych w różnych miejscach/czasach, łączy je w próbkę zbiorczą i dopiero z niej przygotowuje próbkę do badań.
Próbka pierwotna to pojedynczy inkrement z partii. Próbka zbiorcza powstaje przez połączenie wielu próbek pierwotnych. Próbka laboratoryjna to część próbki zbiorczej przygotowana (np. rozdrobniona, uśredniona) tak, aby nadawała się do konkretnych analiz i była reprezentatywna.
Ćwicz odczyt danych z tabel i wykresów: zawsze zaznaczaj zakres granulacji i jednostki. Powtórz definicje rodzajów próbek oraz cel minimalnych mas (reprezentatywność). Rozwiązuj zadania, w których trzeba wskazać wartość z tabeli dla danego przedziału ziaren.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Minimalna masa próbki pierwotnej zależy od uziarnienia materiału i jest podana w tabeli."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z laboratorium analitycznego: pobieranie i przygotowanie próbek
  • Instrukcje zakładowe (SOP) dotyczące próbkowania materiałów sypkich
  • Podręczniki/opracowania z metodyki próbkowania i statystycznych podstaw reprezentatywności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego