KWALIFIKACJA MEC5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 16.
Na podstawie danych w tabeli dobierz posuw do wiercenia otworu Ø10 w stali o wytrzymałości Rm= 800 MPa
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi technicznymi dotyczącymi posuwu do wiercenia otworów w stalach o różnej wytrzymałości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Posuw w mm/obr dobiera się przez odczyt z tabeli dla wiercenia, uwzględniając średnicę wiertła Ø10 oraz własność materiału (stal o Rm = 800 MPa).
Wartość 0,12 mm/obr odpowiada właściwemu polu tabeli; pozostałe wartości wynikają z odczytu dla innej kolumny/wiersza lub zbyt dużego/małego posuwu.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu nie wykonuje się obliczeń – kluczowa jest umiejętność poprawnego odczytania posuwu z tabeli technologicznej dla procesu wiercenia. Dane wejściowe to:

  • średnica otworu (a więc i wiertła): Ø10,
  • materiał: stal o wytrzymałości na rozciąganie Rm = 800 MPa,
  • wielkość dobierana: posuw na obrót w jednostce mm/obr.

Poprawna odpowiedź "0,12 mm/obr" wynika z tego, że w tabeli należy znaleźć jednocześnie właściwą średnicę (Ø10) oraz zakres/wiersz odpowiadający stali o podanej wytrzymałości. W praktyce takie tabele uwzględniają, że wraz ze wzrostem wytrzymałości materiału parametry skrawania (w tym posuw) dobiera się ostrożnie, aby ograniczyć przeciążenie narzędzia i ryzyko pogorszenia jakości otworu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "0,10 mm/obr" – to typowy błąd odczytu z sąsiedniego pola tabeli (np. dla nieco innego zakresu materiału) albo wybór "bez sprawdzenia" wartości nieznacznie mniejszej od właściwej.
  • "0,08 mm/obr" – wartość zbyt mała w stosunku do tej wskazanej w tabeli dla zadanych warunków; w praktyce może prowadzić do niekorzystnego skrawania (tarcie zamiast skrawania), wydłużenia czasu operacji i problemów z odprowadzaniem wiórów.
  • "0,20 mm/obr" – wartość wyraźnie większa; często pochodzi z odczytu dla większej średnicy lub mniej wymagającego materiału. Zbyt duży posuw zwiększa obciążenie wiertła, ryzyko nadmiernego zużycia, pogorszenia dokładności i jakości powierzchni otworu.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim wybierzesz wartość, sprawdź czytasz właściwą jednostkę (mm/obr), a następnie kontrolnie zweryfikuj, czy odczyt dotyczy dokładnie średnicy Ø10 oraz właściwego zakresu Rm. Najczęstszy błąd to przesunięcie o jedną kolumnę lub wiersz w tabeli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Posuw w mm/obr to przesunięcie narzędzia wzdłuż osi otworu przypadające na jeden obrót wiertła. Parametr ten wpływa na grubość wióra, obciążenie wiertła, jakość otworu i trwałość narzędzia. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle odczytuje się go z tabel technologicznych.
Najpierw znajdź w tabeli kolumnę lub przedział dotyczący średnicy Ø10, a następnie wiersz (lub zakres) odpowiadający stali o Rm = 800 MPa. Odczytana wartość w polu przecięcia to posuw mm/obr. Zawsze sprawdź nagłówki, bo tabele różnią się układem.
Wytrzymałość na rozciąganie Rm jest wskaźnikiem "twardości/wytrzymałości" materiału w kontekście skrawania. Dla wyższych wartości Rm dobór parametrów (w tym posuwu) jest bardziej wymagający, bo rośnie opór skrawania i obciążenie narzędzia. Dlatego tabele często mają osobne zakresy dla różnych Rm.
Nie. mm/obr oznacza posuw na jeden obrót wrzeciona, a mm/min oznacza posuw liniowy na minutę. Łączy je zależność: posuw mm/min = (posuw mm/obr) × (obroty obr/min). Na egzaminie częstą pomyłką jest odczyt lub podanie niewłaściwej jednostki.
Zbyt mały posuw może powodować, że krawędzie wiertła bardziej trą niż skrawają, co zwiększa nagrzewanie i przyspiesza stępienie. Może też pogarszać odprowadzanie wiórów i wydłużać czas obróbki. W efekcie rośnie ryzyko uszkodzenia narzędzia i pogorszenia jakości otworu.
Zbyt duży posuw zwiększa siły skrawania i obciążenie wiertła. Może prowadzić do drgań, gorszej dokładności, pogorszenia chropowatości, a także do wykruszania krawędzi i złamania wiertła, szczególnie w materiale o wyższej wytrzymałości. Dlatego w zadaniach tabelarycznych należy trzymać się wartości zalecanej.
Tak. Tabele posuwów mogą rozróżniać np. wiertła ze stali szybkotnącej i wiertła węglikowe, a także geometrię (kąt wierzchołkowy, powłoki). Jeśli tabela nie jest jednoznacznie opisana w treści zadania, przyjmuje się wariant zgodny z tabelą dołączoną do pytania. W praktyce zawsze sprawdza się zalecenia producenta narzędzia.
Gdy zadanie mówi "na podstawie danych w tabeli dobierz posuw", zwykle chodzi o odczyt wartości mm/obr. Obliczenia pojawiają się częściej wtedy, gdy podany jest posuw w mm/obr i trzeba wyznaczyć mm/min (albo odwrotnie) przy danych obrotach. Kluczowe jest rozpoznanie jednostek i polecenia.
Najczęstsze błędy to: przesunięcie o jeden wiersz/kolumnę, nieuwzględnienie zakresu materiału (np. Rm), pomylenie średnicy narzędzia z promieniem, odczyt wartości dla innej operacji (np. rozwiercanie zamiast wiercenia) oraz pomylenie jednostek. Pomaga kontrolne sprawdzenie nagłówków tabeli przed wyborem odpowiedzi.
Ćwicz odczyt parametrów z różnych tabel: dla średnic, materiałów i operacji. Utrwal definicje: posuw mm/obr, obroty obr/min, oraz zależność na posuw mm/min. Warto też przeanalizować typowe skutki złego posuwu (zatarcie, drgania, łamanie wiertła), bo to często pojawia się w pytaniach praktycznych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z obróbki skrawaniem (wiercenie, parametry skrawania, tabele posuwów)
  • Instrukcje technologiczne i karty katalogowe narzędzi skrawających producentów (zakresy posuwów dla średnic i materiałów)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji związanych z montażem i obsługą maszyn (dział: obróbka skrawaniem)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego