KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 26.
Na podstawie danych w tabeli i na rysunku, dobierz wymiary wpustu dla wału remontowanej przekładni.
Średnica wału wynosi 86 mm.
Ilustracja przedstawia tabelę oraz dwa rysunki techniczne związane z doborem wymiarów wpustu dla wału remontowanej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wymiary wpustu dobiera się z tabeli w funkcji średnicy wału.
Dla wału o średnicy 86 mm właściwy przedział w tabeli odpowiada przekrojowi 25×14 mm. Długość 150 mm wynika z danych z rysunku (dostępna długość osadzenia w piaście), dlatego poprawny wybór to 25×14×150 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniu wpustowym kluczowe jest dobranie przekroju wpustu (b×h) do średnicy wału oraz dobranie długości (L) do geometrii osadzenia (najczęściej długości piasty/gniazda i strefy przenoszenia momentu).

Dla średnicy wału 86 mm należy odszukać w tabeli zakres średnic obejmujący tę wartość. Z tego zakresu wynika wymagany przekrój wpustu 25×14 mm. To eliminuje odpowiedzi o mniejszym przekroju (np. 22×14 lub 20×12), które są typowe dla mniejszych średnic i mogłyby skutkować zbyt małą nośnością połączenia.

Następnie uwzględnia się długość wpustu. W zadaniu długość ma być dobrana na podstawie rysunku – w praktyce oznacza to dopasowanie do długości piasty/rowka z zachowaniem miejsca na fazy/zaokrąglenia i montaż. Wśród podanych opcji tylko wariant z przekrojem 25×14 ma długość 150 mm, zgodną z wymaganiem rysunkowym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 22×14×150 mm – przekrój jest zbyt wąski względem średnicy 86 mm (b nie odpowiada właściwemu przedziałowi tabeli), mimo że długość jest taka sama.
  • 20×12×100 mm – zarówno przekrój, jak i długość odpowiadają mniejszym średnicom i krótszym osadzeniom.
  • 28×16×100 mm – przekrój jest większy niż wymagany dla tej średnicy, a dodatkowo długość 100 mm nie odpowiada danym z rysunku.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ustal b×h z tabeli dla średnicy wału, a dopiero potem porównuj długość z rysunkiem. To ogranicza ryzyko "trafienia" długości przy błędnym przekroju.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw wybiera się przekrój wpustu (b×h) z tabeli doboru dla przedziału średnic wału. Dopiero potem dobiera się długość L, zwykle do długości piasty/gniazda z rysunku. To podejście zapobiega sytuacji, że pasuje tylko długość, ale przekrój jest niewłaściwy.
Średnica wału wiąże się z możliwą głębokością rowka oraz nośnością połączenia. Dla większych średnic stosuje się szersze i wyższe wpusty, aby przenieść większy moment bez zgniecenia boków i bez nadmiernego osłabienia wału przez zbyt głęboki rowek.
To standardowy zapis trzech wymiarów: 25 to szerokość b, 14 to wysokość h, a 150 to długość L. Na egzaminie warto sprawdzić kolejność w tabeli i w odpowiedziach, bo pomylenie b z h prowadzi do wyboru niewłaściwego elementu.
Długość wpustu dobiera się do długości piasty lub odcinka współpracy wał–piasta pokazanej na rysunku. W praktyce wpust nie powinien wystawać poza piastę i często zostawia się niewielki zapas na fazy/zaokrąglenia, aby ułatwić montaż i uniknąć kolizji.
Zwykle nie powinno się "zwiększać na zapas" bez uzasadnienia, bo większy wpust wymaga większego rowka, co bardziej osłabia wał i piastę. Dobór z tabeli jest kompromisem między nośnością połączenia a wytrzymałością elementów. Na egzaminie przyjmuj rozmiar wynikający wprost z tabeli.
Najczęściej myli się sąsiednie przedziały średnic (np. wybór b=22 zamiast b=25) oraz ignoruje długość z rysunku. Drugi częsty błąd to wybór odpowiedzi "na oko" po podobieństwie liczb, bez sprawdzenia, że przekrój b×h musi wynikać z tabeli.
Rowek wpustowy to wybranie (kanał) wykonane w wale oraz odpowiadające mu wybranie w piaście. Wpust pracuje w tych rowkach, dzięki czemu przenosi moment obrotowy między wałem a piastą. Dla montera ważne jest, by rowki były czyste i bez zadziorów przed montażem.
Długość wpustu zależy od długości osadzenia w piaście i ma wpływ na powierzchnię przenoszenia obciążenia. Zbyt krótki wpust może przeciążyć boki i powodować uszkodzenia, a zbyt długi może kolidować z elementami montażowymi. Dlatego w zadaniach często łączy się dobór z tabeli i z rysunku.
W praktyce przemysłowej bywa, że wykonuje się obliczenia (np. naciski powierzchniowe), ale w wielu zadaniach egzaminacyjnych wystarcza poprawny odczyt z tabeli normalizacyjnej i dopasowanie długości do rysunku. Jeśli pytanie podaje tylko średnicę i odwołuje się do tabeli, to zwykle nie wymaga rachunków.
Poprawna odpowiedź powinna jednocześnie spełniać dwa warunki: (1) mieć przekrój b×h zgodny z przedziałem średnic w tabeli, (2) mieć długość zgodną z rysunkiem. Jeśli tylko jedna odpowiedź spełnia oba warunki, pytanie jest jednoznaczne. Gdy spełnia je kilka, w treści musi być dodatkowe doprecyzowanie.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (działy: połączenia wpustowe i wielowypustowe)
  • Tablice konstrukcyjne/normalizacyjne wymiarów wpustów i rowków wpustowych używane na zajęciach
  • Instrukcje warsztatowe z montażu przekładni oraz typowe karty technologiczne remontu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego