Nadwyżka bezpośrednia to wskaźnik opłacalności uprawy liczony na poziomie kosztów zmiennych (bezpośrednich). Pokazuje, ile środków zostaje po pokryciu wydatków, które da się jednoznacznie przypisać do danej produkcji roślinnej (np. materiał siewny, nawozy, środki ochrony roślin). Nie jest to jeszcze "zysk" gospodarstwa, bo nie obejmuje kosztów stałych, takich jak amortyzacja maszyn, koszty ogólnogospodarcze czy koszty administracyjne.
W tym zadaniu dane są podane w tabeli "na 1 ha". Najpierw wyznacza się wartość produkcji, czyli sumę wartości produktu głównego oraz dopłat:
- wartość produktu głównego: 1526 zł,
- dopłaty: 282 zł,
- razem wartość produkcji: 1526 + 282 = 1808 zł.
Następnie sumuje się koszty bezpośrednie (to są koszty zmienne przypisane do uprawy):
- materiał siewny 139 zł,
- nawozy mineralne 302 zł,
- środki ochrony roślin 110 zł,
- pozostałe koszty bezpośrednie 70 zł,
- razem: 139 + 302 + 110 + 70 = 621 zł.
Właściwe obliczenie nadwyżki bezpośredniej to różnica:
nadwyżka bezpośrednia = 1808 − 621 = 1187 zł.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartość "621 zł" odpowiada sumie kosztów bezpośrednich, a nie nadwyżce. Wartość "1808 zł" to sama wartość produkcji (przychód z dopłatami) bez odjęcia kosztów. Wartość "2429 zł" wynikałaby z nieprawidłowego dodawania przychodów i kosztów zamiast odejmowania albo z podwójnego ujęcia jakiejś pozycji. Na egzaminie warto pamiętać, że dopłaty zwiększają wartość produkcji w tym rachunku, a koszty bezpośrednie zawsze się odejmuje.
