KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 11.
Na podstawie danych w tabeli wskaż środek spożywczy, który zawiera najmniej węglowodanów.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi składu chemicznego różnych rodzajów kasz.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Węglowodany ogółem w tabeli wyznacza się jako sumę skrobi i błonnika.
Po zsumowaniu wartości dla każdej kaszy najniższy wynik ma pozycja 2: 55,0 g skrobi + 3,2 g błonnika = 58,2 g węglowodanów w 100 g produktu. Pozostałe pozycje mają wyższe sumy.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność interpretacji tabel składu chemicznego i poprawnego wskazania produktu o najniższej zawartości węglowodanów. W produktach zbożowych (np. kaszach) dominującym makroskładnikiem są węglowodany, a w przedstawionych danych ich część jest rozbita na dwie istotne frakcje: skrobię i błonnik.

W tym ujęciu węglowodany ogółem oblicza się jako:

węglowodany = skrobia + błonnik

Dlatego dla każdej pozycji trzeba wykonać proste dodawanie i porównać wyniki:

  • Kasza manna: 74,0 g + 2,5 g = 76,5 g
  • Kasza jaglana: 55,0 g + 3,2 g = 58,2 g
  • Kasza pęczak: 68,2 g + 5,4 g = 73,6 g
  • Kasza gryczana: 60,5 g + 5,9 g = 66,4 g

Najmniejsza suma wynosi 58,2 g, więc poprawne wskazanie to pozycja 2 (kasza jaglana).

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?

  • Wariant z kaszą manną odpada, bo ma najwyższą sumę skrobi i błonnika, a więc najwyższą ilość węglowodanów w zestawieniu.
  • Wariant z pęczakiem odpada, bo mimo większej ilości błonnika nadal ma dużo skrobi, co daje wysoką sumę węglowodanów.
  • Wariant z kaszą gryczaną odpada, bo jej suma węglowodanów jest wyższa niż w kaszy jaglanej.

Wskazówka egzaminacyjna: nie wliczaj do węglowodanów białka, tłuszczu ani popiołu. Częsty błąd to policzenie tylko skrobi (bez błonnika) albo dodanie niewłaściwych kolumn. Zawsze sprawdź, jakie składniki w tabeli opisują węglowodany.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W tym typie zadań węglowodany ogółem wyznacza się jako skrobia + błonnik. Skrobia to główny węglowodan zapasowy ziarna, a błonnik to niestrawna frakcja węglowodanowa. Białko, tłuszcz i popiół nie są węglowodanami.
Odczytaj wartości w kolumnach Skrobia (g) i Błonnik (g) dla tej samej kaszy, a następnie je dodaj. Wynik porównaj z pozostałymi pozycjami. Najmniejsza suma oznacza produkt o najniższej zawartości węglowodanów.
Białko i tłuszcz to inne makroskładniki niż węglowodany i pełnią odmienne funkcje w żywieniu. Tabela rozdziela je na osobne kolumny właśnie po to, by ich nie mieszać. W zadaniu o węglowodanach interesują Cię tylko frakcje węglowodanowe, np. skrobia i błonnik.
Tak, błonnik jest częścią węglowodanów, ale jest niestrawny i działa głównie regulująco na pracę przewodu pokarmowego. W analizie "węglowodanów ogółem" często ujmuje się go razem ze skrobią, dlatego w zadaniach egzaminacyjnych sumuje się te dwie wartości.
Najczęściej: pomijanie błonnika i porównywanie tylko skrobi, dodawanie nie tych kolumn (np. białka), pomyłka w wierszu (inna kasza) oraz błędy rachunkowe. Dobra praktyka to zapisanie obok każdej kaszy krótkiej sumy "skrobia + błonnik".
Czasem najniższa skrobia wskazuje poprawną odpowiedź, ale to ryzykowne, bo błonnik może zmienić kolejność wyników. Bezpieczna metoda na egzaminie to zawsze policzyć sumę skrobi i błonnika dla wszystkich pozycji, nawet jeśli różnice wydają się oczywiste.
Ułatwia to planowanie menu dla gości na dietach (np. z ograniczeniem węglowodanów), dobór dodatków do dań głównych oraz bilansowanie energii posiłku. Porównując kasze z tabeli, kucharz może świadomie wybrać surowiec o niższej lub wyższej podaży węglowodanów.
Skrobia jest węglowodanem zapasowym i stanowi istotne źródło energii. Błonnik to frakcja niestrawna, która wspiera pracę jelit i daje większą sytość, ale nie podnosi energii w takim stopniu jak skrobia. W tabelach często występują jako osobne kolumny.
Najczęściej przy planowaniu posiłków dla osób z zaleceniem ograniczania węglowodanów (np. redukcja masy ciała, wybrane zalecenia dietetyczne) lub gdy trzeba obniżyć ładunek węglowodanowy dania. Wtedy porównuje się surowce skrobiowe i wybiera te z niższą sumą skrobi i błonnika.
Zrób mini-kontrolę: (1) czy dodajesz tylko skrobię i błonnik, (2) czy liczysz w tym samym wierszu, (3) czy suma jest między większą z liczb a ich sumą, (4) czy po porównaniu czterech sum wybrałeś najniższą. To ogranicza błędy z pośpiechu.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe pozycje mają wyższe sumy."

Źródła:

  • Kunachowicz H., Przygoda B., Nadolna I., Iwanow K. (red.), "Tabele składu i wartości odżywczej żywności", PZWL, wydanie aktualne (rozdz. z definicjami i danymi dla produktów zbożowych)
  • Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, "Normy żywienia dla populacji Polski" (rozdział: makroskładniki, w tym węglowodany i błonnik)
  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ), artykuł o węglowodanach i błonniku (definicje i rola w diecie), https://ncez.pzh.gov.pl/ - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (podręcznik/opracowanie tabelaryczne)
  • Materiały z technologii gastronomicznej o wartości odżywczej surowców zbożowych
  • Notatki z dietetyki: podział makroskładników i rola błonnika

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego