KWALIFIKACJA CHM2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 34.
Na podstawie danych w zamieszczonej tabeli podaj minimalną ilość próbek skrzyniowych węgla kamiennego potrzebnych do wyznaczenia ciężaru objętościowego. Na placu magazynowym znajduje się około 400 000 dm3 węgla, a próbkobiorca ma do dyspozycji skrzynie o objętości 0,5 m3.
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją zawodową TECHNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw przelicz objętość partii: 400 000 dm3 = 400 m3 (bo 1 m3 = 1000 dm3). Następnie, zgodnie z tabelą doboru próbek dla danej objętości partii i metody "próbek skrzyniowych", odczytuje się minimalną liczbę próbek. Z tabeli wynika: 1 próbka.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność przeliczenia jednostek oraz zastosowania tabeli doboru liczby próbek (zazwyczaj jest to tabela w instrukcji/procedurze pobierania prób).

Krok 1: przeliczenie objętości partii.
Podano: 400 000 dm3 węgla. Ponieważ 1 m3 = 1000 dm3, to:
400 000 dm3 / 1000 = 400 m3.
To jest kluczowe, bo tabele technologiczne zwykle podają przedziały w m3 (lub w tonach), a nie w dm3.

Krok 2: uwzględnienie objętości skrzyni.
Skrzynia ma 0,5 m3. Ta informacja jest potrzebna, aby rozumieć, co oznacza "próbka skrzyniowa" (jedna próbka odpowiada jednej skrzyni o ustalonej objętości) oraz aby nie pomylić "liczby skrzyń w magazynie" z "minimalną liczbą próbek" wymaganą do wyznaczenia ciężaru objętościowego.

Krok 3: odczyt minimalnej liczby próbek z tabeli.
Po ustaleniu, że partia ma około 400 m3, należy znaleźć w tabeli przedział obejmujący tę wartość i odczytać przypisaną minimalną liczbę próbek skrzyniowych. W tym zadaniu z tabeli wynika, że minimalna liczba to "1 próbka".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "4 próbki", "7 próbek", "8 próbek" nie wynikają z minimalnego wymogu odczytanego z tabeli dla tej objętości partii. Takie wartości mogą się pojawiać w innych przedziałach tabeli lub przy innych warunkach/procedurach, ale nie dla danych z tego zadania.
  • Częsty błąd to dobieranie większej liczby "na wszelki wypadek". W pytaniu jednak proszono o minimalną liczbę, czyli tę najmniejszą dopuszczalną według tabeli.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zaczynaj od jednostek (dm3 vs m3) i dopiero potem korzystaj z tabeli. Błąd rzędu wielkości praktycznie zawsze prowadzi do złego przedziału tabeli i złej liczby próbek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj przelicznika: 1 m3 = 1000 dm3. Dzielisz więc wartość w dm3 przez 1000. W tym zadaniu: 400 000 / 1000 = 400 m3. Ten krok jest konieczny, aby trafić do właściwego przedziału w tabeli.
To parametr opisujący, ile masy przypada na daną objętość materiału sypkiego w warunkach nasypowych (bez zgniatania). W praktyce odpowiada pojęciu gęstości nasypowej i jest używany m.in. w gospodarce magazynowej oraz przy obliczaniu pojemności składowisk.
Bo "próbka skrzyniowa" jest związana z pojemnikiem o określonej pojemności. Informacja o 0,5 m3 pozwala rozumieć, co stanowi jedną próbkę (jedna napełniona skrzynia) i zapobiega pomyleniu liczby próbek z objętością całej partii.
Potrzebujesz wiersza/kolumny tabeli, które klasyfikują wielkość partii (np. wg objętości lub masy) oraz odpowiadającej im minimalnej liczby próbek dla danej metody pobierania. Po przeliczeniu jednostek wybierasz przedział obejmujący daną partię i odczytujesz minimum.
Nie w sposób w pełni pewny. Obliczenia jednostek (dm3 → m3) da się wykonać zawsze, ale końcowy wybór minimalnej liczby próbek jest zależny od konkretnej tabeli (procedury/normy) użytej w arkuszu. Na egzaminie należy oprzeć się na tabeli z ilustracji.
Najczęściej pojawia się: (1) pomylenie jednostek dm3 i m3, (2) odczyt z niewłaściwego przedziału tabeli, (3) mylenie "minimalnej" z "zalecaną" liczbą próbek, (4) nieuwzględnienie, że próbka skrzyniowa odnosi się do ustalonej objętości pojemnika.
Porównaj objętość partii z objętością skrzyni. Dla 400 m3 i skrzyni 0,5 m3 całkowita liczba skrzyń "teoretycznie do zapełnienia" to 800, ale liczba próbek jest zwykle dużo mniejsza i wynika z tabeli (statystyczny dobór reprezentatywności).
Stosuje się je, gdy materiał jest sypki i można pobrać reprezentatywną porcję do pojemnika o określonej objętości, a celem jest np. wyznaczenie parametrów objętościowych lub przygotowanie prób do badań laboratoryjnych. Dobór metody zależy od organizacji poboru i wymagań procedury jakości.
Ćwicz schemat: dane → jednostki → właściwy przedział tabeli → odczyt minimum. Zwracaj uwagę na słowa "minimalna", "maksymalna", "najmniejsza". Dodatkowo warto powtarzać przeliczenia m3, dm3 i rozumienie pojęć: próbka, partia, reprezentatywność.
Często łączy się to z pojęciami: gęstość, porowatość, wilgotność, uziarnienie oraz z zagadnieniami magazynowania materiałów sypkich. W praktyce zmiany wilgotności i uziarnienia wpływają na to, jak materiał "układa się" w objętości, a więc na wynik pomiaru.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że najpierw przelicz objętość partii: 400 000 dm3 = 400 m3 (bo 1 m3 = 1000 dm3).

Źródła:

  • Wikipedia: "Metr sześcienny" (informacja o relacji m³ do dm³), https://pl.wikipedia.org/wiki/Metr_sze%C5%9Bcienny (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Decymetr" (powiązania jednostek i pochodne jednostki objętości), https://pl.wikipedia.org/wiki/Decymetr (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Tablice i ćwiczenia z przeliczania jednostek SI (objętość, masa, gęstość)
  • Materiały dydaktyczne o pobieraniu próbek materiałów sypkich (instrukcje zakładowe, procedury jakości)
  • Podręczniki z metrologii/analizy technicznej obejmujące gęstość nasypową i pobieranie prób

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego