KWALIFIKACJA OGR1 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 30.
Na podstawie danych zamieszczonych w tabeli określ który pierwiastek decyduje o walorach dekoracyjnych psianki.
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą wpływu makroelementów na wzrost i rozwój roślin.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
O walorach dekoracyjnych psianki (np. wybarwieniu i jakości organów ozdobnych) w dużej mierze decyduje potas.
Potas reguluje gospodarkę wodną, wpływa na jędrność tkanek i pośrednio na intensywność barwy, dlatego w zadaniu wskazuje się pierwiastek K jako kluczowy dla efektu dekoracyjnego.

Pełne wyjaśnienie:

W roślinach ozdobnych "walory dekoracyjne" to zwykle cechy widoczne i oceniane przez odbiorcę: intensywność oraz równomierność wybarwienia, jędrność tkanek, trwałość organów ozdobnych (liści, owoców, pędów) i odporność na stres w warunkach ekspozycji.

Potas (K) jest jednym z głównych makroskładników mineralnych. Jego rola jest w dużej mierze "jakościowa": wpływa na gospodarkę wodną (pracę aparatów szparkowych i turgor), ogranicza więdnięcie, a także sprzyja lepszej kondycji tkanek. W praktyce przekłada się to na lepszą prezentację rośliny: tkanki są bardziej jędrne, roślina lepiej znosi przejściowe przesuszenie, a barwy organów dekoracyjnych mogą być stabilniejsze. Z tego powodu w zadaniach, w których pojawia się zależność między jakością/wybarwieniem a składnikiem pokarmowym, często poprawnym wskazaniem jest właśnie potas.

Dlaczego pozostałe typowe odpowiedzi bywają mylące? Składniki takie jak azot są kojarzone z szybkim wzrostem i intensywnie zielonym ulistnieniem, ale jego nadmiar może pogarszać jakość dekoracyjną (bardziej miękkie tkanki, większa podatność na stres). Fosfor częściej wiąże się z rozwojem systemu korzeniowego i procesami energetycznymi, a magnez jest składnikiem chlorofilu, więc dotyczy przede wszystkim intensywności zieleni i fotosyntezy. W pytaniu celem jest wskazanie pierwiastka, który najlepiej "tłumaczy" atrakcyjność wizualną i trwałość – dlatego wybór pada na K.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w tabeli (z ilustracji) widzisz opis efektu typu "lepsze wybarwienie/jędrność/trwałość", najpierw rozważ potas; jeśli "intensywnie zielone liście i wzrost" – częściej azot; jeśli "korzenie/kwitnienie" – częściej fosfor, a "zielenienie/żółknięcie między nerwami" – często magnez.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To cechy wpływające na atrakcyjność wizualną i trwałość: barwa (liści, owoców, pędów), jędrność tkanek, pokrój, zdrowotność i odporność na stres. W zadaniach egzaminacyjnych często chodzi o wybarwienie i "jakość" organów ozdobnych.
Potas wspiera gospodarkę wodną, turgor i sprawność aparatów szparkowych, co ogranicza więdnięcie i poprawia jędrność. Wpływa też na ogólną kondycję tkanek, dlatego bywa łączony z lepszą trwałością oraz stabilniejszym wybarwieniem organów dekoracyjnych.
Azot zwykle najsilniej pobudza wzrost i "zazielenienie", ale nie zawsze poprawia jakość dekoracyjną. Nadmiar azotu może dawać miękkie, delikatne tkanki i większą podatność na stres, co w roślinach ozdobnych bywa niepożądane.
Symbol K oznacza potas – jeden z podstawowych makroskładników. W praktyce spotyka się go w nawozach jako składnik mieszanek NPK. W kontekście roślin ozdobnych K często kojarzy się z jakością, jędrnością i lepszym znoszeniem przesuszenia.
Jeśli treść mówi "na podstawie danych w tabeli/wykresie" i w materiale jest tabela, to kluczowe jest porównanie opisów lub wartości w tej tabeli. Wiedza z pamięci pomaga tylko zrozumieć, co oznaczają cechy (np. "wybarwienie", "jakość").
Najczęstsze to wybór "najbardziej znanego" pierwiastka (np. azotu) bez powiązania z cechą dekoracyjną, czytanie tylko jednego wiersza bez sprawdzenia nagłówków oraz mylenie skrótów pierwiastków. Pomaga wolne czytanie opisów efektu działania.
Gdy zależy Ci na utrzymaniu jakości podczas ekspozycji: ograniczenie więdnięcia, lepsza jędrność i ogólna kondycja roślin. Jest też ważny przy roślinach, których atrakcyjność zależy od jakości organów dekoracyjnych (np. owoców ozdobnych).
Może pogarszać tolerancję na stres wodny (łatwiejsze więdnięcie), osłabiać jędrność tkanek i obniżać ogólną kondycję. W efekcie roślina może wyglądać mniej "świeżo" i być trudniejsza do utrzymania w dobrej formie dekoracyjnej.
Potas jest silnie związany z gospodarką wodną i jakością tkanek, a fosfor częściej z procesami energetycznymi oraz rozwojem korzeni i generatywnym. W zadaniach o "jakości, jędrności, trwałości" częściej pasuje K, a o "korzeniach/kwitnieniu" częściej P.
Ułóż krótką mapę skojarzeń: N–wzrost i zieleń, P–korzenie i energia, K–jakość i gospodarka wodna, Mg–chlorofil. Ćwicz na tabelach i opisach objawów, bo egzamin często sprawdza interpretację danych, nie tylko definicje.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Marschner’s Mineral Nutrition of Higher Plants (red. P. Marschner), 3rd edition, Academic Press/Elsevier, rozdziały o funkcjach K w roślinach
  • Taiz L., Zeiger E., Møller I.M., Murphy A., Plant Physiology and Development, 6th edition, Sinauer Associates, rozdziały o składnikach mineralnych i gospodarce wodnej

Materiały:

  • Podstawy nawożenia i żywienia roślin (podręczniki ogrodnicze)
  • Materiały dydaktyczne o makroskładnikach (N, P, K, Mg, Ca, S) i ich funkcjach
  • Atlasy objawów niedoborów składników pokarmowych roślin

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego