KWALIFIKACJA BUD13 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 6.
Na podstawie danych zamieszczonych w tabeli wskaż walec, którego należy użyć do zagęszczenia warstwy z gliny o grubości 30 cm tak, aby liczba przejść maszyny była jak najmniejsza.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi wyboru walca do zagęszczania różnych rodzajów gruntu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warstwa z gliny (grunt spoisty) o grubości 30 cm wymaga doboru walca według zaleceń z tabeli tak, by uzyskać zagęszczenie przy najmniejszej liczbie przejść.
Najczęściej najmniej przejść zapewnia walec wibracyjny gładki, bo łączy nacisk z oddziaływaniem drgań zwiększającym efektywność zagęszczania warstwy.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba dobrać typ walca do zagęszczenia warstwy gliny o grubości 30 cm tak, aby liczba przejść była jak najmniejsza. Kluczowe jest więc odczytanie z tabeli (dołączonej do zadania) zaleceń technologicznych: dla danego gruntu i danej grubości warstwy tabela zwykle wskazuje, jaki rodzaj walca zapewnia wymaganą skuteczność oraz jaka jest typowa liczba przejść.

Odpowiedź "Wibracyjny gładki." jest właściwa, ponieważ w praktyce walce wibracyjne dzięki drganiom przekazują energię do zagęszczanego ośrodka i mogą osiągać wymaganą gęstość/stopień zagęszczenia w mniejszej liczbie przejść niż walce czysto statyczne (przy porównywalnych warunkach). Wersja gładka jest typowym rozwiązaniem do zagęszczania warstw w robotach drogowych, gdy liczy się wydajność i równomierność zagęszczania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niekorzystne w kontekście kryterium "najmniej przejść" (zgodnie z logiką doboru z tabel):

  • "Statyczny ogumiony." — zagęszcza głównie przez nacisk i ugniatanie oponami, zwykle wymaga większej liczby przejść, aby uzyskać porównywalny efekt w tej samej grubości warstwy, jeśli tabela nie wskazuje go jako najbardziej wydajnego dla gliny 30 cm.
  • "Statyczny okołkowany." — działanie opiera się na koncentracji nacisku na występach, co bywa stosowane do gruntów spoistych, ale bez wibracji może oznaczać więcej przejazdów, gdy kryterium jest minimalizacja przejść.
  • "Wibracyjny okołkowany." — łączy wibracje z oddziaływaniem występów; jednak w tabelach technologicznych dla określonej grubości i rodzaju gruntu nie zawsze będzie wariantem minimalizującym liczbę przejść (np. może być zalecany do innych warstw, innych wilgotności lub do zadań specjalnych).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze czytaj polecenie pod kątem kryterium wyboru. Tu kryterium to nie "jaki walec w ogóle się nada", tylko "taki, który da najmniejszą liczbę przejść" dla gliny 30 cm według tabeli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Liczba przejść to ilość przejazdów walca po tym samym pasie warstwy, potrzebna do uzyskania wymaganego efektu zagęszczenia. Zależy m.in. od rodzaju gruntu, grubości warstwy, masy walca, rodzaju bębna (gładki/okołkowany) oraz tego, czy praca jest statyczna czy wibracyjna.
Gliny są gruntami spoistymi, więc dobór walca zależy od warunków (wilgotność, grubość warstwy) i zaleceń technologicznych. Często spotyka się walce wibracyjne (dla wydajności) oraz walce z elementami zwiększającymi oddziaływanie na grunt. W praktyce zawsze opieraj się na tabeli/instrukcji dla danego zadania.
Drgania zwiększają energię przekazywaną do warstwy i ułatwiają jej przemieszczenia wewnętrzne, co zwykle przyspiesza uzyskanie wymaganej gęstości/stopnia zagęszczenia. Dzięki temu często potrzeba mniej przejazdów niż w metodzie czysto statycznej, o ile tabela technologiczna dopuszcza wibracje dla danego gruntu i grubości warstwy.
Walec gładki ma bęben bez występów i zagęszcza warstwę głównie przez nacisk (oraz ewentualnie wibracje). Stosuje się go m.in. do warstw podbudowy, nasypów i innych robót, gdzie ważna jest równomierność i wydajność zagęszczania. O konkretnym doborze decydują warunki gruntowe i zalecenia z tabel.
Walec okołkowany ma na bębnie występy, które koncentrują nacisk na mniejszej powierzchni, zwiększając lokalne oddziaływanie na grunt. Może być stosowany do gruntów wymagających "wgryzania się" bębna i intensywniejszego ugniatania. Nie oznacza to jednak automatycznie mniejszej liczby przejść — decyduje konkretna tabela zaleceń.
Nie. Walec ogumiony zagęszcza przez ugniatanie oponami i może być bardzo skuteczny w określonych warunkach, np. przy odpowiednich mieszankach lub do "dogęszczania" i uszczelniania. W zadaniu egzaminacyjnym kluczowe jest jednak kryterium z polecenia (np. najmniej przejść) i odczyt z tabeli, a nie ogólna opinia o typie maszyny.
Najpierw wybierz wiersz/kolumnę dla rodzaju gruntu (tu: glina) i grubości warstwy (30 cm). Potem porównaj zalecane typy walców oraz odpowiadającą im liczbę przejść. Odpowiedź ma wskazywać wariant z najmniejszą liczbą przejść, nie tylko "poprawny" technologicznie.
Gdy warstwa jest zbyt gruba, energia zagęszczania nie przenika efektywnie do całej jej wysokości, co powoduje niedogęszczenie dolnych partii. Wtedy stosuje się cieńsze warstwy układania, więcej przejść lub inny sprzęt/technologię. Na egzaminie rozstrzygające są wartości i zalecenia podane w tabeli do zadania.
Typowe błędy to: wybór "na intuicję" zamiast z tabeli, ignorowanie kryterium (np. "najmniej przejść"), mylenie gruntów spoistych z niespoistymi oraz przekonanie, że walec z kołkami zawsze będzie najlepszy. Warto też uważać na pomylenie grubości warstwy przed zagęszczeniem i po zagęszczeniu.
Ćwicz odczyt danych z tabel: rodzaj gruntu, grubość warstwy, zalecany walec i liczba przejść. Uporządkuj różnice między walcem gładkim, okołkowanym i ogumionym oraz między pracą statyczną i wibracyjną. W rozwiązaniach zawsze podkreślaj kryterium wyboru z polecenia (np. minimalizacja przejść).
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z technologii robót ziemnych i drogowych (z rozdziałami o zagęszczaniu i doborze walców)
  • Instrukcje producentów walców: tabele zalecanych grubości warstw i liczby przejść dla różnych gruntów
  • Materiały szkoleniowe z kwalifikacji dotyczące eksploatacji maszyn do robót drogowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego