W niwelacji geometrycznej (także w niwelacji powierzchniowej metodą punktów rozproszonych) wysokość kolejnych punktów/pikiet oblicza się na podstawie odczytów na łacie i znanej wysokości punktu nawiązania (np. reperu lub wcześniej wyznaczonej pikiety).
Najczęściej stosuje się podejście przez wysokość osi celowej (HOC):
- Najpierw oblicza się HOC: HOC = H(punkt wstecz) + odczyt wstecz.
- Następnie wysokość punktu wyznaczanego: H(punkt) = HOC − odczyt w przód.
Wynik, który wpisuje się w odpowiedniej kolumnie dziennika (tu: "kolumna 07"), powinien wynikać dokładnie z danych w wierszu odpowiadającym pikiecie 12 oraz z aktualnego stanowiska instrumentu.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- Jedna z wartości rozbieżnych zwykle odpowiada pomyleniu znaku (dodanie odczytu "w przód" zamiast odjęcia lub odwrotnie).
- Inna może wynikać z przepisania odczytu z sąsiedniej kolumny/wiersza (częsty błąd pracy na tabeli).
- Kolejna bywa efektem pominięcia zmiany stanowiska i użycia HOC z poprzedniego ustawienia niwelatora.
W praktyce egzaminacyjnej warto wykonać szybkie sprawdzenie: czy różnica wysokości ma sens w kontekście terenu oraz czy obliczenia "trzymają" kontrolę rachunkową przewidzianą w dzienniku.
