KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2014 (test 2)

PYTANIE NR 5.
Na podstawie danych zawartych na tabliczce znamionowej transformatora trójfazowego, określ zastosowane w tym transformatorze układy połączeń uzwojenia górnego napięcia i uzwojenia dolnego napięcia.
Ilustracja przedstawia tabliczkę znamionową transformatora trójfazowego, co jest typowym elementem w kontekście egzaminów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol grupy połączeń na tabliczce (np. "Dy5") wskazuje układ uzwojeń: pierwsza, duża litera dotyczy uzwojenia górnego napięcia (D = trójkąt), a druga, mała litera uzwojenia dolnego napięcia (y = gwiazda). Dlatego poprawne jest: GN – trójkąt, DN – gwiazda.

Pełne wyjaśnienie:

W transformatorach trójfazowych sposób połączenia uzwojeń opisuje się skrótem zwanym grupą połączeń. Taki zapis znajduje się na tabliczce znamionowej w polu typu "Grupa poł." i ma postać liter oraz (często) cyfry, np. Dy5.

Jak czytać ten zapis:

  • Pierwsza litera (DUŻA) opisuje uzwojenie górnego napięcia (stronę o wyższym napięciu znamionowym). Litera D oznacza połączenie w trójkąt, a litera Y połączenie w gwiazdę.
  • Druga litera (mała) opisuje uzwojenie dolnego napięcia (stronę o niższym napięciu znamionowym). Litera y oznacza gwiazdę, a d oznacza trójkąt. Spotyka się też zapis yn, gdy wyprowadzono punkt neutralny.
  • Cyfra (np. "5") informuje o przesunięciu fazowym między stronami, ale nie zmienia tego, czy uzwojenie jest w gwiazdę czy w trójkąt.

Dla zapisu Dy5 otrzymujemy więc jednoznacznie: uzwojenie górnego napięcia jest połączone w trójkąt, a uzwojenie dolnego napięcia w gwiazdę. Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo zamieniają strony (gwiazda/trójkąt), albo przypisują oba uzwojenia do tego samego układu, co byłoby sprzeczne z oznaczeniem "Dy".

W praktyce warto pamiętać o typowej pułapce: studenci mylą wielkość liter. Zasada "duża litera = strona górnego napięcia, mała = strona dolnego napięcia" jest kluczowa przy interpretacji tabliczki znamionowej i weryfikacji zgodności urządzeń w sieci.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dy5 to symbol grupy połączeń. Litera D (duża) oznacza połączenie uzwojenia górnego napięcia w trójkąt, a y (mała) połączenie uzwojenia dolnego napięcia w gwiazdę. Cyfra 5 dotyczy przesunięcia fazowego.
Na tabliczce porównaj wartości napięć znamionowych: wyższe napięcie dotyczy uzwojenia górnego napięcia, a niższe uzwojenia dolnego. Dodatkowo w symbolu grupy połączeń pierwsza (duża) litera odnosi się do GN, a druga (mała) do DN.
Duża litera jest kluczowa, bo jednoznacznie wskazuje stronę górnego napięcia i jej połączenie (np. D lub Y). Częsty błąd polega na czytaniu liter "od końca" albo ignorowaniu wielkości liter, co prowadzi do zamiany trójkąta z gwiazdą.
Najczęściej spotkasz: Y/y dla połączenia w gwiazdę oraz D/d dla połączenia w trójkąt. Dodatkowo zapis yn oznacza gwiazdę z wyprowadzonym punktem neutralnym.
Cyfra 0–11 opisuje przesunięcie fazowe między napięciami strony górnej i dolnej w krokach po 30°. To ważne przy pracy równoległej transformatorów, ale sama cyfra nie zmienia faktu, czy uzwojenia są połączone w gwiazdę czy trójkąt.
Pośrednio tak: litera y po stronie dolnego napięcia oznacza połączenie w gwiazdę, co zwykle umożliwia dostęp do punktu gwiazdowego. Jeśli na tabliczce byłoby yn, to byłaby wyraźna informacja o wyprowadzonym neutralnym.
Najczęstsze pomyłki to: zamiana wielkości liter (D vs d, Y vs y), nieuwzględnienie zasady "pierwsza litera = GN", oraz skupienie się na cyfrze (np. 5) zamiast na literach. Warto zawsze zaczynać od pola "Grupa poł.".
Tak, układy z trójkątem po stronie wyższego napięcia i gwiazdą po stronie niższego są popularne w zastosowaniach rozdzielczych. Gwiazda po stronie niskiego napięcia ułatwia organizację układu z przewodem neutralnym, co bywa przydatne w zasilaniu odbiorów.
Ćwicz szybkie mapowanie liter na połączenia: D=trójkąt, Y/y=gwiazda, oraz zasadę: duża litera = GN, mała = DN. Rozwiązuj zadania z tabliczek znamionowych i zawsze sprawdzaj, czy pytanie dotyczy liter, czy przesunięcia fazowego.
Transformator może w praktyce przenosić energię w obie strony, ale oznaczenie grupy połączeń odnosi się do stron napięć znamionowych i przyjętej konwencji zapisu. Dlatego przy interpretacji tabliczki trzymaj się: GN = wyższe napięcie, DN = niższe napięcie.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dlatego poprawne jest: GN – trójkąt, DN – gwiazda."

Źródła:

  • PN-EN 60726:2003, Transformator(y) suche mocy — wymagania i dane/oznaczenia tabliczki znamionowej, 2003
  • PN-EN 60076-1, Transformatory energetyczne — Część 1: Postanowienia ogólne (zakres obejmuje m.in. dane znamionowe i oznaczenia), brak danych o wydaniu w dostarczonym kontekście

Materiały:

  • Norma PN-EN 60076-1 (sekcje dotyczące danych znamionowych i oznaczeń grup połączeń)
  • Norma PN-EN 60726:2003 (wymagania i oznaczenia dla transformatorów suchych mocy)
  • Podręczniki z elektrotechniki/energetyki omawiające transformatory trójfazowe i połączenia uzwojeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego