KWALIFIKACJA MED9 - PRÓBNY

PYTANIE NR 14.
Na podstawie danych zawartych w FP IV (patrz tabela poniżej) podaj, ile tlenku wapnia należy użyć do sporządzenia 250 g wody wapiennej.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi składu wody wapiennej według FP IV.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W FP IV podano skład w "częściach wagowych": 1 cz. tlenku wapnia na 100 cz. wody.
Aby obliczyć masę CaO w 250 g produktu, liczy się udział 1 cz. w całej mieszaninie: 1 + 100 = 101 cz.
Stąd masa CaO = 250 g × (1/101) ≈ 2,48 g, co zaokrągla się do 2,5 g.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest poprawne zrozumienie zapisu "części wagowe" (cz.). Jeśli przepis mówi: 1 cz. Calcium oxydatum oraz 100 cz. Aqua, to oznacza, że masa gotowego produktu jest sumą tych części, czyli 101 cz.

Nie jest to sytuacja, w której "100 cz." równa się masie końcowej. To częsty błąd: wtedy ktoś mechanicznie liczy 250/100 i otrzymuje 2,5 g, ale bez uzasadnienia, co stanowi całość. Poprawny model jest taki: 101 części mieszaniny zawiera 1 część tlenku wapnia.

Krok po kroku:

  • Suma części: 1 + 100 = 101.
  • Udział masowy tlenku wapnia w produkcie: 1/101.
  • Masa tlenku wapnia dla 250 g: 250 × (1/101) = 2,475… g.
  • Zaokrąglenie do praktycznej wartości: ≈ 2,5 g.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "2,5 g".

Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów:

  • "2 g" może wynikać z błędnego zaokrąglenia w dół albo z pomyłki rachunkowej przy dzieleniu przez 101.
  • "1 g" sugeruje pomylenie proporcji (np. odczytanie 1:250 lub błędne "przeniesienie" danych) albo przyjęcie, że chodzi o 1/250 masy końcowej.
  • "5,5 g" wskazuje na nieprawidłowe ułożenie proporcji (np. potraktowanie 1 cz. jako 1% i obliczanie inaczej) lub pomylenie jednostek/założeń.

W praktyce egzaminacyjnej warto zawsze zapisać: "1 cz. + 100 cz. = 101 cz. całości", a dopiero potem przeliczać na masę końcową. To minimalizuje ryzyko pomylenia, co jest mianownikiem w proporcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Części wagowe" to sposób podania proporcji mas składników bez podawania gramów. Liczy się je jak udziały: jeśli skład to 1 cz. i 100 cz., to całość ma 101 cz. i dopiero tę proporcję przelicza się na wymaganą masę (np. 250 g).
Najpierw policz sumę części: 1 + 100 = 101. Potem wyznacz udział tlenku wapnia w masie końcowej: 1/101. Ilość CaO dla danej masy to: masa produktu × (1/101). Dla 250 g daje to ok. 2,48 g, czyli 2,5 g.
Ponieważ 100 cz. dotyczy tylko wody, a produkt końcowy zawiera też 1 cz. tlenku wapnia. Cała mieszanina ma więc 101 cz. Jeśli użyjesz 100 jako całości, pominiesz masę tlenku i zmienisz znaczenie proporcji.
To działanie bywa kuszące, ale jest logicznie niepoprawne, bo zakłada, że "100 cz." to masa całego produktu. W tym zadaniu całość to 101 cz. Poprawny wynik wychodzi po użyciu 250 × (1/101), a nie po mechanicznej zamianie 100 cz. na 100%.
Woda wapienna to roztwór nasycony wodorotlenku wapnia, otrzymywany w wyniku kontaktu tlenku wapnia z wodą. W zadaniach egzaminacyjnych istotne są proporcje surowców z przepisu (np. z farmakopei) oraz umiejętność przeliczenia ich na wymaganą masę.
Najczęstsze pomyłki to: nieuwzględnienie sumy części (brak 1+100), pomylenie masy składnika z masą całości, złe ułożenie proporcji (odwrócenie ułamka) oraz zbyt agresywne zaokrąglanie. Pomaga zapis: "całość = suma części".
Najpierw policz wynik dokładnie (np. 2,475 g), a potem zaokrąglij do wartości sensownej praktycznie i zgodnej z formatem odpowiedzi. W testach wielokrotnego wyboru zwykle wybiera się najbliższą podaną wartość, tutaj 2,5 g.
Może być sporządzana w ramach receptury, choć współcześnie bywa używana rzadziej niż dawniej. Na egzaminie kluczowe jest jednak opanowanie schematu przeliczeń recepturowych i czytania proporcji z przepisu (np. z farmakopei), niezależnie od częstości stosowania.
Gdy przepis podaje skład w "cz." dla kilku składników, standardowo odnosi się to do całej mieszaniny będącej sumą tych części. Wtedy zawsze liczysz najpierw sumę części, a dopiero potem przeliczasz udział każdego składnika na masę końcową (np. 250 g).
Ułamek 1/101 jest bardzo bliski 1/100, więc wynik powinien być trochę mniejszy niż 2,5 g (bo 250×1/100=2,5). Otrzymane 2,48 g pasuje do takiej kontroli "na oko", a po zaokrągleniu daje 2,5 g.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "W FP IV podano skład w "częściach wagowych": 1 cz."

Źródła:

  • Farmakopea Polska IV, hasło/przepis: "Aqua Calcis (woda wapienna)" – skład: 1 cz. Calcium oxydatum + 100 cz. Aqua (części wagowe)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z obliczeń recepturowych dla technika farmaceutycznego (dział: przeliczanie "części" i proporcji)
  • Hasła/monografie dotyczące wody wapiennej (Aqua Calcis) w farmakopei używanej na zajęciach
  • Zadania treningowe: przeliczanie składu z "cz." na gramy dla różnych mas końcowych (np. 100 g, 200 g, 500 g)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego