Aby obliczyć zobowiązanie z tytułu podatku VAT do wpłaty za dany miesiąc, porównuje się VAT należny (wynikający ze sprzedaży) z VAT naliczonym (związanym z zakupami). Co do zasady, gdy VAT należny jest wyższy od naliczonego, powstaje kwota do zapłaty. Jeżeli w firmie występuje nadwyżka podatku naliczonego nad należnym z wcześniejszych okresów, to taka nadwyżka może zostać przeniesiona na następne okresy i pomniejsza bieżące zobowiązanie.
W tabeli podano trzy potrzebne wielkości:
- VAT należny od sprzedaży: 6 420,00 zł
- VAT naliczony od nabycia towarów i usług pozostałych: 4 350,00 zł
- Nadwyżka podatku naliczonego nad należnym za listopad: 720,00 zł
Najpierw liczymy różnicę między należnym i naliczonym: 6 420,00 − 4 350,00 = 2 070,00 zł. To byłaby kwota do zapłaty, gdyby nie było nadwyżki z poprzednich okresów. Ponieważ jednak nadwyżka 720,00 zł przysługuje do rozliczenia, trzeba ją odjąć: 2 070,00 − 720,00 = 1 350,00 zł.
Odpowiedź "2 070,00 zł" jest typowym wynikiem, gdy pomija się pozycję "nadwyżka" z tabeli. Odpowiedź "2 790,00 zł" może wynikać z błędu znaku (dodania 720,00 zamiast odjęcia). Odpowiedź "3 630,00 zł" nie wynika z poprawnego zastosowania reguły rozliczenia i zwykle pojawia się przy nieuporządkowanym łączeniu liczb z tabeli bez zrozumienia, co obniża zobowiązanie.
W praktyce nadwyżka z wcześniejszego okresu (np. z listopada) może występować także w późniejszych miesiącach, jeśli nie została wcześniej wykorzystana w rozliczeniach.