KWALIFIKACJA HAN1 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 29.
Na podstawie danych zawartych w tabeli określ, ile kilokalorii dostarcza kromka chleba pszennego o wadze 10 dag.
Ilustracja przedstawia tabelę wartości odżywczych dla 100 g pieczywa pszennego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabeli odczytuje się wartość energetyczną chleba pszennego w przeliczeniu na 100 g. Kromka ma masę 10 dag, czyli 100 g, więc nie trzeba wykonywać proporcji: liczba kilokalorii dla 100 g jest jednocześnie wynikiem dla tej kromki. Dlatego poprawny wynik to 288 kcal.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe są dwie umiejętności: odczyt danych z tabeli oraz poprawne przeliczenie jednostek masy. Tabele wartości odżywczej (w tym energetycznej) w zadaniach szkolnych bardzo często podają dane w przeliczeniu na 100 g produktu.

Najpierw należy przeliczyć masę kromki: 10 dag = 100 g (ponieważ 1 dag to 10 g). To oznacza, że porcja opisana w zadaniu ma dokładnie taką samą masę jak standardowa porcja odniesienia z tabeli (100 g).

Skoro masa kromki wynosi 100 g, to wartość energetyczna z tabeli "na 100 g" jest jednocześnie odpowiedzią dla tej kromki. Jeżeli w tabeli dla chleba pszennego widnieje 288 kcal/100 g, to kromka 10 dag dostarcza 288 kcal.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 140 kcal zwykle wynika z błędnego odczytu danych (np. z innego rodzaju pieczywa) albo z nieuprawnionego "zmniejszenia" wyniku, jakby kromka miała ok. 50 g.
  • 14 kcal to typowy skutek pomylenia 10 dag z 10 g lub błędnego przesunięcia przecinka/zera podczas przeliczeń.
  • 2 880 kcal najczęściej pojawia się wtedy, gdy uczeń błędnie mnoży wynik jeszcze raz przez 10 (jakby 10 dag oznaczało 1000 g albo jakby tabela była podana na 10 g, a nie na 100 g).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy dane w tabeli są na 100 g czy na porcję oraz upewnij się, że prawidłowo rozumiesz jednostkę dag. To pozwala uniknąć większości pomyłek w zadaniach z kalorycznością.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To znaczy, że liczba kcal dotyczy dokładnie 100 g produktu. Aby policzyć kcal dla innej masy, zwykle trzeba użyć proporcji. Jeśli jednak porcja w zadaniu ma 100 g (np. 10 dag), to wynik z tabeli przepisujesz bez przeliczania.
Stosujesz prostą zależność: 1 dag = 10 g. Zatem 10 dag = 10 × 10 g = 100 g. Ten krok jest kluczowy, bo wiele tabel żywieniowych podaje wartości właśnie na 100 g.
Proporcja jest potrzebna, gdy masa porcji różni się od masy odniesienia w tabeli. Tutaj porcja ma 10 dag, czyli 100 g. Jeśli tabela podaje kcal na 100 g, to jest to ta sama masa, więc wynik odczytany z tabeli jest od razu odpowiedzią.
Najczęstsze pomyłki to: potraktowanie 10 dag jak 10 g (brak mnożenia przez 10), pominięcie zera (np. 100 g zapisane jako 10 g) albo błędne mnożenie "jeszcze raz" przez 10, co zawyża wynik. Warto zawsze zapisać pośrednio: 1 dag = 10 g.
Kilokaloria (kcal) to jednostka energii dostarczanej przez żywność. W praktyce na etykietach i w tabelach spotkasz ją jako wartość energetyczną. Ułatwia porównywanie produktów i obliczanie energii w porcji, np. kromce pieczywa o podanej masie.
Sprzedawca może pomóc klientowi porównać produkty (np. różne rodzaje pieczywa) i wyjaśnić, ile energii ma porcja. To przydatne przy klientach na diecie, sportowcach lub osobach z zaleceniami żywieniowymi. Warunek: poprawne rozumienie masy porcji i danych "na 100 g".
Nie. "Kromka" w praktyce może ważyć różnie (zależy od grubości i rodzaju pieczywa). W zadaniu egzaminacyjnym masa jest jednak podana (tu: 10 dag), więc nie wolno przyjmować typowej masy z życia codziennego. Liczysz dokładnie dla masy z treści.
Trzeba uważnie czytać nagłówki kolumn i opis. "Na 100 g" oznacza stałą masę odniesienia. "Na porcję" podaje wynik dla zdefiniowanej porcji (np. 30 g). Gdy masz "na porcję", musisz sprawdzić, ile gramów ma ta porcja, aby porównać z masą z zadania.
Taki wynik pojawia się, gdy ktoś bezrefleksyjnie mnoży wartość z tabeli jeszcze raz przez 10, bo widzi "10 dag". To błąd jednostek: 10 dag to 100 g, a nie "10 porcji po 100 g". Zanim pomnożysz, sprawdź, czy masa naprawdę jest większa niż 100 g.
Zastosuj kontrolę rozsądku: pieczywo ma zwykle kilkaset kcal na 100 g, więc wynik rzędu kilkunastu kcal dla 100 g jest podejrzanie niski, a kilka tysięcy kcal dla 100 g jest skrajnie zawyżone. Taka kontrola pomaga wyłapać błędne zera i złe jednostki.
info

Statystycznie 84% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Z tabeli odczytuje się wartość energetyczną chleba pszennego w przeliczeniu na 100 g."

Źródła:

  • Kunachowicz H. i in., "Tabele składu i wartości odżywczej żywności", Wydawnictwo Lekarskie PZWL, (rozdziały: pieczywo; zasady podawania wartości na 100 g) — źródło tabelaryczne (wydanie zależne od szkoły).
  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ), hasło/artykuł o wartości energetycznej i jednostkach (kcal/kJ): https://ncez.pzh.gov.pl/ (sekcja: kompendium wiedzy) — dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Ćwiczenia z przeliczania jednostek (dag, g, kg) w kontekście produktów spożywczych
  • Nauka czytania tabel wartości odżywczej na opakowaniach (na 100 g i na porcję)
  • Zadania rachunkowe z proporcji dla wartości energetycznej i makroskładników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego