KWALIFIKACJA GIW1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 6.
Na podstawie danych zawartych w tabeli określ wartość dopuszczalnego obciążenia żurawia pompowego.
Do obliczeń przyjmij przyspieszenie ziemskie g = 10 m/s2
Ilustracja przedstawia tabelę z parametrami technicznymi żurawia pompowego IŻP 9.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć dopuszczalne obciążenie, należy odczytać z tabeli wartość odpowiadającą dopuszczalnej sile/udźwigowi i przeliczyć ją na masę. Stosuje się zależność F = m·g, więc m = F/g przy g = 10 m/s2. Błędne wyniki zwykle wynikają z pomylenia jednostek i przesunięcia przecinka.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu kluczowe są dwa kroki: poprawny odczyt z tabeli oraz prawidłowe przeliczenie jednostek. Polecenie podaje, aby do obliczeń przyjąć g = 10 m/s2, co oznacza, że wynik ma wynikać z zależności między siłą a masą.

Jeżeli w tabeli podana jest dopuszczalna siła (np. w N lub kN), to obciążenie rozumiane jako masa ładunku liczymy ze wzoru:
F = m·g, czyli m = F/g.
Następnie masę wyrażoną w kilogramach zamieniamy na tony: 1 t = 1000 kg. Jeżeli tabela podaje już masę w tonach, nie wykonuje się przeliczenia przez g, tylko wskazuje odczytaną wartość zgodnie z opisem tabeli.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "9,0 ton."? Jest zgodna z typowym przebiegiem obliczeń: po odczytaniu wartości dopuszczalnej i podzieleniu przez g otrzymuje się masę ładunku rzędu kilku–kilkunastu ton, a nie wartości skrajnie małe lub skrajnie duże.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "0,9 tony." – to najczęściej efekt błędu o czynnik 10 (np. użycia niewłaściwej jednostki siły albo omyłki w dzieleniu przez g).
  • "0,09 tony." – zwykle wynika z podwójnego przesunięcia przecinka (np. błędnej zamiany kg→t oraz dodatkowego błędu w interpretacji danych z tabeli).
  • "90 ton." – typowy błąd "w drugą stronę": potraktowanie wartości siły jak masy lub pominięcie dzielenia przez g, ewentualnie pomylenie N z kN. Daje to wynik zawyżony o rząd wielkości.

Na egzaminie warto zawsze zapisać jednostki przy każdym kroku i sprawdzić "zdroworozsądkowo", czy wynik ma sens dla żurawia pompowego w warunkach pracy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To maksymalna wartość ładunku, jaką można bezpiecznie podnosić w danych warunkach pracy, zgodnie z danymi producenta (np. w tabeli udźwigu). Uwzględnia ograniczenia konstrukcji, osprzętu i stabilności. Przekroczenie grozi awarią lub wypadkiem.
Użyj zależności F = m·g, więc m = F/g. Dla zadań egzaminacyjnych często przyjmuje się g = 10 m/s2. Po obliczeniu masy w kg przelicz na tony: 1 t = 1000 kg.
To ułatwienie rachunkowe. Pozwala szybko przeliczać siłę ciężkości na masę bez skomplikowanych działań. Ważne jest, aby użyć dokładnie tej wartości, którą podaje polecenie, bo tylko wtedy wynik będzie zgodny z kluczem odpowiedzi.
Tak, ale wymaga to przeliczenia. Najpierw zamień kN na N (1 kN = 1000 N), potem policz masę: m = F/g. Na końcu zamień kg na tony (1 t = 1000 kg). Pominięcie któregoś przeliczenia daje typowe błędy 10× lub 1000×.
Najczęściej: pomylenie N z kN, brak dzielenia przez g, błędna zamiana kg↔t oraz odczyt złego wiersza/kolumny w tabeli. Pomaga zapis jednostek przy każdej liczbie i szybka kontrola sensowności wyniku (czy nie jest skrajnie mały lub ogromny).
Zrób kontrolę rzędu wielkości: jeśli tabela dotyczy urządzenia dźwignicowego, wynik zwykle jest w tonach lub setkach kN, a nie w setnych części tony. Sprawdź też, czy zastosowałeś oba przeliczenia: siła→masa (dzielenie przez g) i kg→t (dzielenie przez 1000).
Zależy od dokumentacji. Tabele udźwigu często podają dopuszczalną masę w tonach, ale w części instrukcji mogą występować siły w N/kN (np. dla lin, cięgien, elementów). Zawsze czytaj nagłówki kolumn i jednostki — one decydują o tym, czy musisz liczyć m = F/g.
Nie. Dopuszczalne obciążenie zależy od warunków pracy (np. wysięg, kąt, konfiguracja, podparcie). Dlatego stosuje się tabele/wykresy, które pokazują różne wartości w zależności od ustawień. Na egzaminie trzeba odczytać właściwy przypadek z tabeli.
9 ton to 9000 kg. Siła ciężkości przy g = 10 m/s2 wynosi: F = m·g = 9000·10 = 90 000 N, czyli 90 kN. Taki przelicznik pomaga wychwycić, czy nie pomyliłeś N i kN.
Ćwicz: (1) odczyt z tabel i nagłówków jednostek, (2) szybkie przeliczenia kN↔N i kg↔t, (3) stosowanie wzoru F = m·g. Dobrą praktyką jest pisanie jednostek w każdym kroku i sprawdzanie, czy wynik ma realistyczny rząd wielkości.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że aby wyznaczyć dopuszczalne obciążenie, należy odczytać z tabeli wartość odpowiadającą dopuszczalnej sile/udźwigowi i przeliczyć ją na masę.

Źródła:

  • OpenStax University Physics Volume 1, Section "4.5 Normal, Tension, and Other Examples of Forces" (weight and F=mg) - https://openstax.org/books/university-physics-volume-1/pages/4-5-normal-tension-and-other-examples-of-forces (dostęp: 2026-02-27)
  • NIST – SI Units (newton as derived unit) - https://www.nist.gov/pml/owm/si-units (dostęp: 2026-02-27)
  • Encyclopaedia Britannica, "Newton (unit)" (definicja jednostki siły) - https://www.britannica.com/science/newton-unit (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z fizyki/Mechaniki: siła ciężkości i jednostki (rozdziały o dynamice)
  • Materiały szkoleniowe z eksploatacji otworowej dotyczące urządzeń dźwignicowych i ich parametrów
  • Instrukcje/DTR producentów urządzeń (sekcje: udźwig, obciążenia dopuszczalne, tabele parametrów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego