KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 13.
Na podstawie fragmentu dokumentacji techniczno-ruchowej tokarki zasilanej z sieci o napięciu znamionowym wynoszącym 230 V określ najmniejszą i największą wartość napięcia zasilania zapewniającą bezpieczną pracę maszyny.
Ilustracja przedstawia fragment dokumentacji techniczno-ruchowej dotyczącej tokarki zasilanej z sieci o napięciu znamionowym
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakres bezpiecznego zasilania wyznacza się jako dopuszczalne odchylenie od napięcia znamionowego 230 V podane w DTR.
Jeśli dopuszczono −15% i +10%, to: 230·0,85 = 195,5 V (minimum) oraz 230·1,10 = 253 V (maksimum).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu punktem odniesienia jest napięcie znamionowe 230 V. Dokumentacja techniczno-ruchowa (DTR) maszyny zwykle podaje, w jakim zakresie odchyłek napięcia zasilania urządzenie może pracować bezpiecznie (bez ryzyka nieprawidłowej pracy napędów, spadku momentu, przegrzewania lub błędów sterowania).

Jeżeli z przytoczonego fragmentu DTR wynika tolerancja −15% dla wartości minimalnej oraz +10% dla wartości maksymalnej, to obliczenia wykonuje się jako procent od wartości 230 V:

  • Minimum: 230 V · (1 − 0,15) = 230 V · 0,85 = 195,5 V.
  • Maksimum: 230 V · (1 + 0,10) = 230 V · 1,10 = 253 V.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: Min. 195,5 V, maks. 253 V.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Min. 185,5 V, maks. 253 V – dolna granica jest zaniżona (odchyłka większa niż −15%); takie napięcie mogłoby powodować problemy z rozruchem i spadek parametrów napędu.
  • Min. 207 V, maks. 264,5 V – zakres odpowiada innym tolerancjom (np. ±10% dla minimum i +15% dla maksimum); to typowy efekt pomylenia dopuszczeń.
  • Min. 215 V, maks. 240 V – podaje zbyt wąski przedział, który nie wynika z typowych tolerancji procentowych i nie odpowiada obliczeniom od 230 V.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy w danych (lub w DTR) mowa o procentach czy o wartościach bezwzględnych, a dopiero potem licz granice. Sprawdź też, czy w odpowiedziach pojawia się "charakterystyczna" wartość 253 V (230·1,10), co często wskazuje na +10%.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Minimalne napięcie liczysz jako Umin = Un · (1 − p), gdzie Un to napięcie znamionowe, a p to odchyłka w zapisie dziesiętnym.

Np. dla 230 V i −15%: 230·0,85 = 195,5 V.

Maksymalne napięcie liczysz jako Umax = Un · (1 + p).

Dla 230 V i +10% wychodzi 230·1,10 = 253 V. Zawsze przelicz procent na ułamek (10% = 0,10), aby nie pomylić skali.

Zakres 207–253 V wynika z ±10% od 230 V, ale DTR konkretnej maszyny może podawać inne dopuszczenia (np. −15%/+10%).

Na egzaminie kluczowe jest trzymanie się danych z dokumentacji, a nie "typowych" wartości z pamięci.

To wartość napięcia, dla której urządzenie jest zaprojektowane i przy której powinno osiągać deklarowane parametry pracy.

Dopuszczalne odchyłki (minimum i maksimum) określa producent w DTR, bo zależą m.in. od napędu, sterowania i zabezpieczeń.

Najczęstsze błędy to: mylenie + i −, użycie 15 zamiast 0,15, policzenie procentu od złej liczby oraz przyjęcie "standardowego" ±10% bez sprawdzenia DTR.

Pomaga zapisanie wzorów: Umin = Un·(1−p), Umax = Un·(1+p).

W tym typie zadań punkt wyjścia stanowi fragment DTR, więc zakres bezpiecznej pracy ma wynikać z wymagań producenta.

Parametry jakości energii w sieci są ważne, ale na egzaminie trzeba stosować dane podane w poleceniu/załączniku.

Zaniżone napięcie może powodować spadek momentu silnika, trudniejszy rozruch, większy prąd przy obciążeniu oraz nagrzewanie.

W efekcie rośnie ryzyko wyłączeń zabezpieczeń, niestabilnej pracy i przyspieszonego zużycia elementów napędu.

Zawyżone napięcie zwiększa obciążenie izolacji i elementów elektronicznych oraz może powodować przegrzewanie podzespołów.

W maszynach z automatyką i falownikami przekroczenie dopuszczalnego zakresu może skutkować awariami lub błędami sterowania.

Najprościej wykonać pomiar miernikiem uniwersalnym lub analizatorem parametrów sieci przy pracującej maszynie (pod obciążeniem).

Wynik porównujesz z Umin/Umax z DTR. Jeśli wartości są poza zakresem, należy przerwać pracę i szukać przyczyny w instalacji.

Wskazówką są odpowiedzi zawierające wartości typu 253 V (230·1,10) lub 195,5 V (230·0,85), czyli "nieokrągłe" wyniki mnożenia.

Gdy w treści jest odwołanie do DTR i granice "bezpiecznej pracy", zwykle chodzi o tolerancję podaną w procentach.

info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Instrukcje/DTR obrabiarek i maszyn warsztatowych (sekcje: zasilanie, wymagania instalacyjne)
  • Podstawy elektrotechniki: obliczenia procentowe, wpływ odchyłek napięcia na silniki
  • Materiały szkolne dotyczące eksploatacji i diagnostyki maszyn elektrycznych w zakładzie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego