KWALIFIKACJA CHM2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 20.
Na podstawie fragmentu karty charakterystyki substancji niebezpiecznej, wskaż piktogram i hasło ostrzegawcze, które należy umieścić na opakowaniu zawierającym skroplony schłodzony CO2.
Ilustracja przedstawia fragment karty charakterystyki substancji niebezpiecznej, skoncentrowany na wyborze odpowiedniego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla skroplonego, schłodzonego CO2 z karty charakterystyki dobiera się oznakowanie odpowiadające zagrożeniu "gaz pod ciśnieniem / gaz schłodzony". Stosuje się piktogram butli (gazy pod ciśnieniem) oraz właściwe hasło ostrzegawcze, którym w tym przypadku jest "Uwaga".

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba odczytać z karty charakterystyki (SDS) elementy oznakowania wymagane dla skroplonego, schłodzonego CO2. Dla takiej postaci dwutlenku węgla typowe jest zagrożenie fizyczne związane z gazem pod ciśnieniem oraz (dla gazu schłodzonego) ryzyko urazów/odmrożeń kriogenicznych. W systemie GHS/CLP te zagrożenia są komunikowane piktogramem przedstawiającym butlę (piktogram dla gazów pod ciśnieniem).

Hasło ostrzegawcze nie zawsze brzmi "Niebezpieczeństwo". Jest ono przypisane do danej klasy i kategorii zagrożenia. Dla gazów pod ciśnieniem i gazów schłodzonych na etykiecie bardzo często stosuje się hasło "Uwaga", dlatego odpowiedź wskazująca "Uwaga" jest prawidłowa.

Dlaczego pozostałe, typowe alternatywy bywają błędne?

  • Hasło "Niebezpieczeństwo" – jest zarezerwowane dla bardziej "surowych" kategorii w wielu klasach zagrożeń. Wybór tego hasła tylko dlatego, że brzmi groźniej, jest częstą pułapką egzaminacyjną.
  • Piktogram płomienia – dotyczy palności. CO2 nie jest gazem palnym; jego obecność nie uzasadnia takiego piktogramu.
  • Piktogram czaszki – dotyczy ostrej toksyczności. Dwutlenek węgla w typowej klasyfikacji nie jest oznaczany jako ostra trucizna w tym sensie; główne ryzyko w praktyce to m.in. wypieranie tlenu oraz zagrożenia fizyczne związane z ciśnieniem.
  • Piktogram "żrące" – dotyczy korozji chemicznej (skóry/metali). Odmrożenia od CO2 schłodzonego mają charakter kriogeniczny, a nie "żrący".

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie odwołuje się do SDS, szukaj w niej sekcji z elementami oznakowania i dopiero potem dopasuj piktogram oraz hasło ostrzegawcze. To ogranicza zgadywanie na podstawie skojarzeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To znak ostrzegawczy przedstawiający butlę, używany dla substancji sklasyfikowanych jako gazy pod ciśnieniem (także skroplone i schłodzone). Informuje o ryzyku związanym z ciśnieniem, np. rozerwaniem pojemnika przy ogrzaniu.
Hasło ostrzegawcze zależy od klasy/kategorii zagrożenia w systemie GHS/CLP. Dla gazów pod ciśnieniem (w tym gazów skroplonych i schłodzonych) często przypisuje się hasło "Uwaga", a nie "Niebezpieczeństwo", mimo że zagrożenie jest realne.
Szukaj w SDS sekcji dotyczącej identyfikacji zagrożeń oraz elementów oznakowania. Tam podaje się wymagane piktogramy, hasło ostrzegawcze oraz zwroty określające rodzaj zagrożenia i środki ostrożności.
Nie. Piktogram płomienia dotyczy palności. Dwutlenek węgla nie jest gazem palnym. W praktyce przemysłowej CO2 bywa nawet używany do tłumienia pożarów, więc wybór płomienia wynika zwykle z błędnego skojarzenia "gaz = palny".
Kluczowe jest zagrożenie fizyczne: gaz/ciecz pod ciśnieniem oraz, przy niskiej temperaturze, ryzyko odmrożeń (urazów kriogenicznych). Dlatego na etykiecie typowo pojawia się piktogram butli i odpowiednie hasło ostrzegawcze.
Zwykle nie. Piktogram "żrące" odnosi się do korozji chemicznej skóry/oczu lub metali. Odmrożenia od CO2 schłodzonego wynikają z działania niskiej temperatury (kriogenicznie), więc właściwsze jest oznakowanie wynikające z klasy "gazy pod ciśnieniem".
Najczęstsze błędy to: wybór płomienia (bo "gaz"), wybór czaszki (bo "niebezpieczne"), oraz automatyczne zaznaczenie hasła "Niebezpieczeństwo". Poprawna strategia to odczyt z SDS elementów oznakowania zamiast polegania na intuicji.
Gdy substancja jest sklasyfikowana jako gaz pod ciśnieniem (sprężony, skroplony, rozpuszczony lub schłodzony skroplony). Wtedy etykieta powinna ostrzegać o ryzyku wzrostu ciśnienia i uszkodzenia pojemnika, zwłaszcza przy ogrzewaniu.
Operator wykorzystuje SDS do doboru właściwych etykiet, oceny ryzyka na stanowisku, doboru ŚOI oraz zasad magazynowania (np. ochrona przed źródłami ciepła, zabezpieczenie butli). SDS pomaga też w przygotowaniu procedur postępowania w razie awarii.
Ćwicz odczytywanie SDS: lokalizuj elementy oznakowania, łącz piktogram z klasą zagrożenia i ucz się typowych skojarzeń (np. butla = gazy pod ciśnieniem). Warto przeanalizować kilka kart dla gazów technicznych, żeby nie mylić palności z ciśnieniem.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Dla skroplonego, schłodzonego CO2 z karty charakterystyki dobiera się oznakowanie odpowiadające zagrożeniu "gaz pod ciśnieniem / gaz schłodzony"."

Źródła:

  • European Chemicals Agency (ECHA) – "Hazard pictograms" (CLP) https://echa.europa.eu/regulations/clp/understanding-clp/hazard-pictograms (dostęp: 2026-02-28)
  • European Chemicals Agency (ECHA) – "Labelling and packaging" (CLP – elementy etykiety, m.in. hasło ostrzegawcze) https://echa.europa.eu/regulations/clp/labelling-and-packaging (dostęp: 2026-02-28)
  • UNECE – "Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS)" (strona publikacji) https://unece.org/transport/dangerous-goods/ghs-rev10-2023 (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z GHS/CLP dotyczące piktogramów i haseł ostrzegawczych
  • Przykładowe karty charakterystyki dla CO2 (część: identyfikacja zagrożeń / oznakowanie)
  • Instrukcje zakładowe BHP dla gazów pod ciśnieniem i czynników kriogenicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego