KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 15.
Na podstawie fragmentu rachunku do umowy o dzieło nr 54/2021, oblicz kwotę do wypłaty dla wykonawcy dzieła Adama Sroki (lat 45).
Ilustracja przedstawia prostokątną tabelę, będącą fragmentem dokumentu finansowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kwota do wypłaty z umowy o dzieło oblicza się, odejmując od brutto zaliczkę na PIT. Przy brutto 9 000 zł i KUP 50% podstawa opodatkowania wynosi 4 500 zł. W 2021 r. zaliczka to 17% podstawy, czyli 765 zł (po zaokrągleniu). Do wypłaty: 9 000 − 765 = 8 235 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W umowie o dzieło kwota "do wypłaty" zależy przede wszystkim od tego, jak wylicza się podstawę opodatkowania i zaliczkę na PIT.

1) Ustalenie kosztów uzyskania przychodu (KUP)
W treści rachunku podano "Koszty uzyskania przychodu (50%)", co oznacza zastosowanie 50% KUP (typowo przy przeniesieniu praw autorskich). Zatem:
KUP = 9 000 zł × 50% = 4 500 zł

2) Podstawa opodatkowania
Podstawa to przychód pomniejszony o KUP:
Podstawa = 9 000 zł − 4 500 zł = 4 500 zł

3) Zaliczka na podatek w roku 2021
Dla 2021 r. stosuje się stawkę 17% (pierwszy próg skali). Zaliczkę liczmy od podstawy:
Zaliczka = 4 500 zł × 17% = 765 zł
W zadaniach egzaminacyjnych należy też pamiętać o zasadach zaokrąglania zaliczki do pełnych złotych (tu wynik już jest w pełnych złotych).

4) Kwota do wypłaty
Kwota netto dla wykonawcy to brutto pomniejszone o zaliczkę PIT:
Do wypłaty = 9 000 zł − 765 zł = 8 235 zł

Dlaczego pozostałe kwoty są błędne?

  • Wynik 7 776,00 zł sugeruje zastosowanie innej stawki podatku lub dodatkowych potrąceń, których w tym rachunku nie ma.
  • Wynik 8 279,00 zł wskazuje na zaniżoną zaliczkę (np. przez błędną stawkę lub liczenie od niewłaściwej podstawy).
  • Wynik 7 470,00 zł odpowiada sytuacji, gdy ktoś odlicza podatek liczony od brutto albo myli KUP z potrąceniem od wypłaty.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź rok dokumentu (tu 2021), procent KUP (tu 50%) i dopiero potem licz podstawę, zaliczkę i kwotę do wypłaty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw ustal przychód brutto, potem wylicz KUP (np. 50% przy prawach autorskich). Od brutto odejmij KUP, aby dostać podstawę opodatkowania. Następnie policz zaliczkę PIT według stawki właściwej dla danego roku i (jeśli trzeba) zaokrąglij do pełnych złotych. Kwota do wypłaty = brutto − zaliczka.
Stawka 12% dotyczy zmian wprowadzonych od 2022 r. Dla dokumentów z 2021 r. należy stosować przepisy obowiązujące w dacie uzyskania przychodu/rozliczenia, czyli stawkę 17% w pierwszym progu skali. Na egzaminie często sprawdza się właśnie umiejętność dobrania stawki do roku dokumentu.
KUP 50% to koszty uzyskania przychodu w wysokości połowy przychodu. Najczęściej występują przy umowie o dzieło z przeniesieniem praw autorskich. W praktyce oznacza to, że opodatkowaniu (podstawa) podlega tylko pozostałe 50% przychodu, co obniża zaliczkę na PIT.
Najczęściej myli się stawki z różnych lat (np. stosuje 12% do 2021 r.), wybiera złe KUP (20% zamiast 50% lub odwrotnie), liczy podatek od brutto zamiast od podstawy po KUP oraz pomija zasady zaokrąglania zaliczki do pełnych złotych. Warto zawsze wypisać kroki rachunkowe po kolei.
W zadaniach egzaminacyjnych informacja o KUP zwykle jest podana wprost na rachunku (np. "Koszty uzyskania przychodu (50%)") albo wynika z opisu (np. przeniesienie praw autorskich). Jeśli nie ma takiej wskazówki, nie wolno zgadywać — trzeba opierać się na danych z treści lub załączonego dokumentu.
W typowym zadaniu dotyczącym umowy o dzieło wiek (np. 45 lat) zwykle nie zmienia obliczeń zaliczki PIT i kwoty do wypłaty, jeśli nie ma dodatkowych informacji o szczególnych ulgach. Może być elementem identyfikacyjnym osoby w dokumencie. Na egzaminie kluczowe są: rok, KUP i stawka podatku.
W wielu zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się zasadę zaokrąglania zaliczki na podatek do pełnych złotych, zgodnie z regułami matematycznymi (końcówki poniżej 50 gr w dół, od 50 gr w górę). Jeśli zaliczka wychodzi równo w złotych, nie widać różnicy, ale krok nadal trzeba uwzględnić w rozumowaniu.
Podstawa opodatkowania to przychód brutto pomniejszony o koszty uzyskania przychodu. Gdy KUP wynosi 50%, koszty to połowa brutto: 9000 zł × 50% = 4500 zł. Podstawa = 9000 zł − 4500 zł = 4500 zł. Dopiero od tej podstawy liczysz zaliczkę PIT.
Kwota brutto (przychód) to wartość wynagrodzenia przed potrąceniami podatkowymi. Kwota do wypłaty to to, co wykonawca faktycznie otrzyma po potrąceniu zaliczki na PIT (w umowie o dzieło najczęściej to jedyne potrącenie widoczne na prostym rachunku). W rachunku oba pola są zwykle opisane oddzielnie.
Najlepiej ćwiczyć schemat: (1) odczytaj dane z dokumentu, (2) ustal KUP, (3) policz podstawę, (4) dobierz stawkę PIT do roku, (5) wylicz i zaokrąglij zaliczkę, (6) oblicz kwotę do wypłaty. Przy nauce zapisuj każdy etap, bo egzamin często "łapie" na pominięciu jednego kroku lub na stawce z niewłaściwego roku.
info

Statystycznie 36% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Kwota do wypłaty z umowy o dzieło oblicza się, odejmując od brutto zaliczkę na PIT."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z przedmiotu kadry i płace (umowy cywilnoprawne, zaliczki PIT)
  • Arkusze zadań egzaminacyjnych dla technika ekonomisty (tematy: umowa o dzieło, KUP, zaliczka PIT)
  • Oficjalne informacje o skali podatkowej PIT (archiwa dla lat wcześniejszych) na stronach administracji skarbowej

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego