KWALIFIKACJA BUD14 + BUD15 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 40.
Na podstawie fragmentu specyfikacji technicznej określ, jakiego rodzaju kruszywa należy użyć do wykonania warstwy gładzi tynku wewnętrznego.
Ilustracja przedstawia fragment specyfikacji technicznej dotyczącej wykonania tynków zwykłych wewnętrznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warstwa gładzi jest warstwą wykończeniową tynku, więc wymaga najdrobniejszego kruszywa.
Ze specyfikacji wynika, że do gładzi należy zastosować piasek drobnoziarnisty, całkowicie przechodzący przez sito 0,5 mm oraz pozbawiony domieszek organicznych, które pogarszają wiązanie zaprawy.

Pełne wyjaśnienie:

Gładź tynku wewnętrznego to ostatnia, cienka warstwa wykończeniowa, której zadaniem jest uzyskanie możliwie równej i gładkiej powierzchni. Z tego powodu kluczowe jest uziarnienie kruszywa: im drobniejsze ziarna, tym łatwiej "zamknąć" powierzchnię i uniknąć chropowatości.

Wymaganie "piasek drobnoziarnisty całkowicie przechodzący przez sito 0,5 mm" jest typowym zapisem specyfikacji dla gładzi. Oznacza to kryterium graniczne: w badaniu sitowym ziarna nie mogą pozostawać na sicie o prześwicie 0,5 mm, bo nawet pojedyncze grubsze ziarna mogą powodować rysy i nierówności podczas zacierania.

Drugim warunkiem jest brak domieszek organicznych (np. humusu). Takie zanieczyszczenia mogą opóźniać wiązanie, osłabiać przyczepność i wytrzymałość oraz sprzyjać przebarwieniom, co w warstwie wykończeniowej jest szczególnie niepożądane.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Piasek gruboziarnisty 1,0–2,0 mm…" odpowiada raczej warstwom spodnim (np. obrzutce), gdzie większe uziarnienie poprawia "szkielet" zaprawy, ale nie pozwala na gładkie wykończenie.
  • "Piasek średnioziarnisty 0,5–1,0 mm…" może pasować do warstwy narzutu, jednak dla gładzi jest zbyt gruby i nie spełnia warunku pełnego przejścia przez sito 0,5 mm.
  • "Piasek drobnoziarnisty 0,25–0,5 mm z domieszkami organicznymi" odpada przez zanieczyszczenia organiczne: nawet przy właściwej frakcji jakościowo jest niezgodny ze specyfikacją.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach "na podstawie specyfikacji" szukaj warunku eliminacyjnego (tu: "całkowicie przez sito 0,5 mm" oraz "bez domieszek organicznych"), a dopiero potem porównuj zakresy frakcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gładź to ostatnia warstwa wykończeniowa tynku wewnętrznego. Jej celem jest uzyskanie równej, gładkiej powierzchni pod malowanie lub tapetowanie. Wymaga drobnego kruszywa i starannego zacierania, bo każda większa frakcja piasku może być widoczna na gotowej ścianie.
Stosuje się piasek drobnoziarnisty, który całkowicie przechodzi przez sito 0,5 mm oraz jest bez domieszek organicznych. To połączenie zapewnia gładką fakturę i prawidłowe wiązanie zaprawy, bez ryzyka przebarwień i osłabienia warstwy.
Grube ziarna powodują chropowatość i "rysowanie" powierzchni podczas zacierania, przez co nie da się uzyskać równej gładzi. Taki piasek może być właściwy dla warstw spodnich tynku, ale w warstwie wykończeniowej jest wadą technologiczną i nie spełnia typowego warunku sitowego 0,5 mm.
To wymaganie graniczne: w badaniu sitowym żadne ziarno nie powinno pozostać na sicie o prześwicie 0,5 mm. W praktyce eliminuje to nawet pojedyncze większe ziarna, które w gładzi mogłyby zrobić bruzdy, zadrapania i pogorszyć wygląd powierzchni po malowaniu.
Domieszki organiczne (np. humus) mogą zaburzać hydratację spoiwa, opóźniać wiązanie i obniżać wytrzymałość zaprawy. W tynkach wewnętrznych mogą też powodować przebarwienia. Dlatego specyfikacje zwykle wymagają piasku czystego, bez zanieczyszczeń organicznych, szczególnie dla warstwy gładzi.
Najczęściej rozróżnia się frakcje po zakresach ziaren: drobnoziarnisty (ok. 0,25–0,5 mm), średnioziarnisty (ok. 0,5–1,0 mm) i gruboziarnisty (ok. 1,0–2,0 mm). W zadaniach egzaminacyjnych decyduje jednak zapis specyfikacji, np. wymóg sita 0,5 mm dla gładzi.
Piasek średnioziarnisty jest typowy dla warstwy narzutu (warstwy wierzchniej, ale nie gładzi), gdzie potrzebna jest dobra urabialność i możliwość wyrównania podłoża bez nadmiernej "ostrości" ziaren. Do samej gładzi zwykle wymaga się jeszcze drobniejszego kruszywa i warunku sitowego 0,5 mm.
Najczęstsze pomyłki to: wybór piasku gruboziarnistego (bo "jest do tynków"), mylenie frakcji narzutu z frakcją gładzi oraz pomijanie wymogu "bez domieszek organicznych". Warto też uważać na interpretację: nie wystarczy zakres 0,25–0,5 mm, jeśli specyfikacja wymaga pełnego przejścia przez sito 0,5 mm.
Nie zawsze. W specyfikacjach często występuje dodatkowe doprecyzowanie, np. "całkowicie przez sito 0,5 mm" oraz wymóg czystości kruszywa. Dlatego na egzaminie trzeba szukać pełnego zapisu wymagania, a nie opierać się wyłącznie na nazwie frakcji.
Najpierw znajdź w tekście warunek krytyczny (np. sito 0,5 mm, brak organiki), potem dopasuj go do odpowiedzi. Nie sugeruj się tym, co "zwykle" się robi, jeśli specyfikacja podaje konkretny parametr. W praktyce na budowie STWiOR ma charakter wiążący dla wykonawcy.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • PN-EN 13139: Kruszywa do zapraw (wskazana w kontekście pytania; wymagania dla kruszyw do zapraw) – odpowiednie postanowienia dot. właściwości kruszyw
  • PN-79/B-06711 (wskazana w załączonym fragmencie specyfikacji na ilustracji) – przywołanie normy w ST jako odniesienie dla piasku
  • Specyfikacja techniczna "WYKONANIE TYNKÓW ZWYKŁYCH WEWNĘTRZNYCH", sekcja 2.4 "Piasek", pkt 2.4.3 (opis: piasek do gładzi drobnoziarnisty, całkowicie przez sito 0,5 mm, bez domieszek organicznych)

Materiały:

  • Specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót tynkarskich (STWiOR) – przykładowe zapisy dot. kruszyw
  • Materiały dydaktyczne z technologii robót wykończeniowych: tynki wewnętrzne i ich warstwy
  • Norma PN-EN 13139 – wymagania dla kruszyw do zapraw (w zakresie pojęć i parametrów kruszyw)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego