KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 9.
Na podstawie fragmentu Specyfikacji technicznych określ bezpieczne pochylenie skarp wykopu wykonywanego w piaskach i żwirach.
Ilustracja przedstawia fragment specyfikacji technicznych dotyczący bezpiecznych nachyleń skarp wykopów tymczasowych o
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bezpieczne pochylenie skarp w piaskach i żwirach (gruntach niespoistych) powinno być łagodne, bo takie grunty łatwo się obsypują. Wartość 1 : 1,50 oznacza większy "odchył" skarpy w poziomie niż 1 : 1,00 czy 1 : 0,50, więc daje większą stateczność i mniejsze ryzyko obrywu.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy doboru bezpiecznego pochylenia skarp wykopu w piaskach i żwirach, czyli w gruntach niespoistych. Takie grunty mają małą "naturalną spójność" i przy naruszeniu struktury oraz pod wpływem drgań lub zawilgocenia łatwo się osypują. Dlatego, aby ograniczyć ryzyko obrywu, skarpa powinna być wykonana bardziej płasko (z większym odsunięciem w poziomie na jednostkę wysokości).

Odpowiedź "1 : 1,50" jest poprawna, bo oznacza nachylenie łagodniejsze niż warianty z mniejszą drugą liczbą. W zapisie 1:x (typowo rozumianym jako 1 w pionie na x w poziomie) większe x oznacza mniej strome zbocze, a więc lepszą stateczność przy tych samych warunkach gruntowo-wodnych.

  • Odpowiedź "1 : 1,00" oznacza skarpę bardziej stromą. W gruntach niespoistych może to zwiększać prawdopodobieństwo osuwania i obsypów, zwłaszcza przy wibracjach od maszyn oraz przy opadach.
  • Odpowiedź "1 : 1,25" jest "pośrednia", ale w kontekście wymagań bezpieczeństwa przy piaskach i żwirach bywa nadal zbyt stroma w porównaniu do bardziej zachowawczego 1 : 1,50.
  • Odpowiedź "1 : 0,50" jest bardzo stroma (małe odsunięcie w poziomie), a więc typowo najmniej bezpieczna dla wykopu w piaskach i żwirach. Taki wybór często wynika z błędnej intuicji, że "wystarczy trochę skarpy", albo z pomylenia zapisu proporcji.

W praktyce operator powinien pamiętać, że samo nachylenie skarp to tylko jeden z elementów bezpieczeństwa: znaczenie mają także warunki wodne, obciążenia przy krawędzi wykopu, drgania, czas pozostawienia wykopu otwartego oraz ewentualne zabezpieczenia ścian. Na egzaminie kluczowe jest jednak prawidłowe odczytanie i zastosowanie wartości wynikającej ze specyfikacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis 1 : 1,50 najczęściej oznacza, że na 1 jednostkę wysokości skarpa ma 1,5 jednostki odsunięcia w poziomie. Im większa druga liczba, tym skarpa jest bardziej płaska (łagodniejsza), co zwykle zwiększa stateczność w gruntach łatwo osypujących się.
Piaski i żwiry to grunty niespoiste, które po rozluźnieniu łatwo się osypują. Łagodniejsza skarpa zmniejsza naprężenia i ryzyko obrywu. Dodatkowo wibracje od maszyn, opady i napływ wody mogą szybko pogorszyć stateczność, więc przyjmuje się bardziej "bezpieczne" nachylenia.
Niepokojące są m.in. lokalne osypy, pęknięcia i rysy równoległe do krawędzi wykopu, "wybrzuszenia" u podnóża oraz sypanie się ziaren po powierzchni. To sygnały utraty stateczności. W takiej sytuacji należy przerwać prace w strefie zagrożenia i dostosować zabezpieczenia lub nachylenie.
Nie. W zapisie 1:x mniejsza wartość x oznacza zwykle bardziej stromą skarpę, czyli potencjalnie mniej bezpieczną w gruntach niespoistych. Bezpieczniej jest przyjąć większe odsunięcie w poziomie (większe x) albo zastosować odpowiednie zabezpieczenie ścian wykopu.
Wpływ mają m.in.: poziom wód gruntowych i napływ wody, obciążenia przy krawędzi (urobek, pojazdy, materiał), drgania od zagęszczarek i ruchu, czas pozostawienia wykopu otwartego oraz warunki atmosferyczne. Te czynniki mogą wymagać spłaszczenia skarp lub użycia szalunków/rozparć.
Szalunki/rozparcia stosuje się, gdy nie ma miejsca na szeroki wykop, gdy grunt lub warunki wodne są niekorzystne, albo gdy wymagana jest większa głębokość i ryzyko obrywu rośnie. Zabezpieczenia ograniczają osyp i pozwalają bezpieczniej pracować w pobliżu ścian wykopu.
Częste błędy to: odwracanie proporcji (mylenie pionu z poziomem), wybór "kompromisowej" wartości bez uzasadnienia, sugerowanie się tym, co wygląda "najbardziej stromo" lub "najbardziej płasko", oraz nieuwzględnianie, że piaski i żwiry wymagają zwykle łagodniejszych skarp niż grunty bardziej spoiste.
W praktyce tak strome nachylenie w piasku jest bardzo ryzykowne bez dodatkowych zabezpieczeń, bo grunt łatwo się obsypuje. O dopuszczalności decydują wymagania projektu/specyfikacji i warunki na budowie. Na egzaminie należy trzymać się wartości podanej w materiale źródłowym pytania.
Kluczowe jest zachowanie bezpiecznych odległości od krawędzi, niewprowadzanie dodatkowych obciążeń (urobku, materiałów) przy krawędzi, unikanie niepotrzebnych wibracji oraz kontrola odwodnienia. Operator powinien też reagować na objawy niestateczności i zgłaszać potrzebę spłaszczenia skarp lub zabezpieczeń.
Ucz się interpretacji zapisu 1:x, powiąż nachylenie z rodzajem gruntu (niespoiste vs bardziej spoiste) i ćwicz zadania o bezpieczeństwie robót ziemnych. Warto też przeglądać przykładowe STWiOR/wytyczne robót ziemnych, bo w pytaniach często pojawiają się "wartości z tabeli" ze specyfikacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Bezpieczne pochylenie skarp w piaskach i żwirach (gruntach niespoistych) powinno być łagodne, bo takie grunty łatwo się obsypują."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z robót ziemnych i geotechniki (stateczność skarp, wykopy)
  • Instrukcje BHP dla robót ziemnych stosowane w przedsiębiorstwach budowlanych
  • Specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót (STWiOR) dla robót ziemnych – przykładowe zapisy o skarpach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego