KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 34.
Na podstawie fragmentu tabeli obciążalności prądowej długotrwałej dobierz przekrój przewodów dla instalacji 1-fazowej prowadzonej przewodami DY w rurkach w ścianie. Obliczony prąd obciążenia IB = 20 A.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z obciążalnością prądową długotrwałą przewodów elektrycznych, co jest istotne w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór przekroju wykonuje się przez porównanie prądu obciążenia IB z obciążalnością długotrwałą z tabeli dla danego sposobu ułożenia.
W wariancie "przewody w rurkach w ścianie" przekrój 1,5 mm2 bywa niewystarczający dla 20 A, natomiast 2,5 mm2 spełnia warunek cieplny; większe przekroje są nadmierne.

Pełne wyjaśnienie:

W tym typie zadania kluczowe jest kryterium cieplne: przewód nie może się przegrzewać przy długotrwałym obciążeniu. Dlatego porównuje się podany prąd obciążenia IB = 20 A z wartością dopuszczalną (obciążalnością prądową długotrwałą) odczytaną z tabeli dla konkretnego sposobu ułożenia: przewody w rurkach w ścianie oraz dla instalacji 1-fazowej.

Odpowiedź "2,5 mm2" jest uzasadniona wtedy, gdy z dołączonego fragmentu tabeli wynika, że dla wskazanych warunków ułożenia obciążalność długotrwała przewodu o przekroju 2,5 mm2 jest co najmniej równa 20 A. To jest typowa logika doboru: wybiera się najmniejszy przekrój, który spełnia warunek IB ≤ IZ (gdzie IZ to dopuszczalny prąd długotrwały przewodu w danych warunkach).

  • Odpowiedź "1,5 mm2" jest błędna, bo przy prądzie 20 A w warunkach gorszego odprowadzania ciepła (rurki w ścianie) obciążalność takiego przekroju często nie osiąga 20 A. Typowy błąd to kierowanie się nawykiem "1,5 mm2 = oświetlenie" bez odczytu z tabeli.
  • Odpowiedź "4 mm2" jest nieprawidłowa w tym zadaniu, ponieważ nie wynika z minimalnego doboru: jeśli 2,5 mm2 spełnia warunek cieplny, to większy przekrój nie jest wymagany (choć technicznie byłby bezpieczny). Egzamin sprawdza umiejętność doboru, a nie "dobierania na zapas".
  • Odpowiedź "6 mm2" analogicznie jest nadmierna: sugeruje błędne założenie, że większy przekrój jest zawsze właściwy, niezależnie od tabel i kryteriów ekonomicznych/montażowych.

W praktyce dobór przekroju może uwzględniać także inne kryteria (np. spadek napięcia, warunek zwarciowy, grupowanie obwodów, temperatura otoczenia). Jednak w treści zadania wskazano wprost pracę "na podstawie fragmentu tabeli obciążalności", więc rozstrzygające jest kryterium obciążalności długotrwałej dla podanych warunków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To maksymalny prąd, jaki przewód może przenosić ciągle w danych warunkach ułożenia i chłodzenia, bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury izolacji. Wartość odczytuje się z tabel dla konkretnego sposobu ułożenia (np. w rurkach w ścianie) i liczby obciążonych żył.
Dobór wykonujesz z tabel: wybierz sposób ułożenia i typ przewodu, a potem znajdź najmniejszy przekrój, dla którego obciążalność długotrwała jest nie mniejsza niż IB. W praktyce sprawdza się też zgodność z zabezpieczeniem oraz ewentualny spadek napięcia.
Rurka i ściana utrudniają odprowadzanie ciepła, więc przewód nagrzewa się bardziej przy tym samym prądzie. Tabele obciążalności uwzględniają warunki chłodzenia: im gorsze, tym mniejszy prąd dopuszczalny. To dlatego ten sam przekrój ma różne wartości w różnych metodach ułożenia.
Nie zawsze. Warunek cieplny jest podstawowy, ale w realnej instalacji sprawdza się także m.in. spadek napięcia, wytrzymałość zwarciową (czas zadziałania zabezpieczenia) oraz współczynniki korekcyjne: temperatura otoczenia, grupowanie obwodów, liczba obciążonych żył.
Najczęstsze błędy to: wybranie złej metody ułożenia, pomylenie liczby obciążonych żył, pominięcie współczynników korekcyjnych oraz kierowanie się nawykiem (np. "1,5 mm² zawsze starczy") zamiast odczytu. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest trzymanie się dokładnie podanej tabeli.
Technicznie większy przekrój zwykle oznacza mniejsze nagrzewanie i mniejszy spadek napięcia, ale nie jest to "zawsze lepsze" w sensie doboru. Może być nieuzasadniony ekonomicznie i montażowo. Na egzaminie zwykle oczekuje się minimalnego przekroju spełniającego warunki z tabel i założeń.
Współczynniki korekcyjne uwzględnia się wtedy, gdy zadanie podaje dodatkowe warunki (np. podwyższona temperatura, grupowanie wielu obwodów, inne ułożenie niż standardowe w tabeli). Jeśli w poleceniu nie ma o tym mowy, zwykle przyjmuje się wartości tabelaryczne dla warunków opisanych wprost.
IB to prąd wynikający z obciążenia odbiorników (to "ile płynie"). Prąd zabezpieczenia (np. wyłącznika nadprądowego) to wartość znamionowa, przy której zabezpieczenie ma pracować. Błąd polega na podstawianiu jednej wartości za drugą bez analizy: przewód dobiera się do IB i warunków ułożenia, a zabezpieczenie dobiera się tak, by chroniło przewód.
W instalacji 1-fazowej typowo obciążone są przewody fazowy i neutralny, a w tabelach może to odpowiadać określonej liczbie żył obciążonych. To wpływa na obciążalność: przewody ułożone razem oddają ciepło inaczej niż pojedynczy przewód. Dlatego w zadaniu istotne jest dopasowanie do wariantu z tabeli.
Ćwicz pracę na tabelach: wybór metody ułożenia, liczby żył obciążonych, odczyt obciążalności i wybór minimalnego przekroju. Powtarzaj też zależności IB, In, IZ oraz typowe pułapki (rurki w ścianie, grupowanie, temperatura). Najlepiej rozwiązywać arkusze z poprzednich lat.
info

Statystycznie 29% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Źródła:

  • PN-HD 60364-5-52 (Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego — Oprzewodowanie), rozdziały/załączniki z tabelami obciążalności prądowej długotrwałej

Materiały:

  • Aktualne tablice obciążalności prądowej przewodów dla różnych sposobów ułożenia (materiały dydaktyczne szkoły / normy)
  • Podręczniki i zbiory zadań z instalacji elektrycznych niskiego napięcia (dobór przewodów i zabezpieczeń)
  • Instrukcje producentów przewodów i osprzętu instalacyjnego (tabele i wskazówki montażowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego