KWALIFIKACJA BUD20 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 15.
Na podstawie nomogramu określ wartość spadku ciśnienia w gazociągu o średnicy DN 150 przy przepływie gazu 200 m3/h.
Ilustracja przedstawia nomogram, który jest narzędziem graficznym używanym do określania wartości spadku ciśnienia w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nomogram pozwala bezpośrednio odczytać jednostkowy spadek ciśnienia na odcinku rurociągu dla zadanej średnicy i przepływu. Dla gazociągu DN 150 oraz przepływu 200 m3/h należy znaleźć punkt przecięcia odpowiednich skali/krzywej i odczytać wartość w mbar/m. Odczyt wskazuje 0,006 mbar/m.

Pełne wyjaśnienie:

W tym typie zadania kluczowa jest umiejętność pracy z nomogramem, czyli wykresem/diagramem umożliwiającym szybkie wyznaczenie parametru (tu: jednostkowego spadku ciśnienia) bez wykonywania pełnych obliczeń z równań przepływu.

Aby poprawnie rozwiązać zadanie, należy:

  • zidentyfikować na nomogramie rodzinę krzywych lub skalę odpowiadającą średnicy DN 150;
  • na osi przepływu znaleźć wartość 200 m3/h;
  • odczytać wartość spadku ciśnienia w jednostkach mbar/m w punkcie odpowiadającym tym danym (czasem trzeba wykonać interpolację między liniami siatki).

Poprawna odpowiedź "0,006 mbar/m" oznacza, że na każdym 1 metrze rurociągu spadek ciśnienia wynosi 0,006 mbar. To wielkość jednostkowa (na metr), a nie spadek na całej instalacji. Gdyby potrzebny był spadek na odcinku o długości L, w typowym ujęciu mnoży się wartość jednostkową przez L (z zachowaniem założeń, dla których sporządzono nomogram).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "0,004 mbar/m" jest zbyt małe — zwykle odpowiadałoby mniejszemu przepływowi lub większej średnicy (albo innym korzystniejszym warunkom przyjętym w nomogramie).
  • "0,008 mbar/m" jest zbyt duże — mogłoby wynikać z odczytu dla nieco mniejszej średnicy, większego przepływu albo błędnego trafienia w sąsiednią krzywą.
  • "0,010 mbar/m" jest jeszcze większe i często pojawia się przy typowych pomyłkach: odczyt z niewłaściwej skali, pominięcie interpolacji lub mylenie jednostek/zakresów na diagramie.

Wskazówka egzaminacyjna: przed zaznaczeniem odpowiedzi sprawdź, czy odczytujesz wartość dokładnie w mbar/m, oraz czy na pewno pracujesz na krzywej dla DN 150, a nie dla średnicy sąsiedniej (np. DN 125 lub DN 160). Małe różnice w odczycie mogą dawać jedną z wartości dystraktorów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nomogram to wykres obliczeniowy, z którego odczytuje się parametry (np. jednostkowy spadek ciśnienia) na podstawie kilku danych wejściowych, takich jak średnica rury i przepływ. Pozwala szybko oszacować wynik bez liczenia złożonych wzorów, o ile spełnione są założenia, dla których go opracowano.
Najpierw wybierz krzywą/skalę dla danej średnicy (np. DN 150), potem znajdź na osi przepływu wartość (np. 200 m3/h) i odczytaj odpowiadający jej punkt na osi spadku ciśnienia. Jeśli punkt wypada między liniami, zastosuj interpolację i zachowaj właściwe jednostki mbar/m.
mbar/m oznacza jednostkowy spadek ciśnienia na 1 metrze rurociągu. To ułatwia przeliczanie strat dla różnych długości odcinków. Całkowity spadek na odcinku zależy od długości i w praktyce wyznacza się go na podstawie wartości jednostkowej oraz długości (w granicach założeń nomogramu).
Najczęstsze pomyłki to: wybór niewłaściwej krzywej średnicy, odczyt z niewłaściwej osi lub skali, nieuwzględnienie interpolacji, mylenie przecinka dziesiętnego oraz pomijanie jednostek. Błąd bywa też skutkiem czytania wartości dla innego zakresu (np. innego typu gazu lub innych warunków odniesienia).
Nie zawsze. Wynik zależy od tego, dla jakich założeń sporządzono nomogram (np. właściwości gazu, warunki odniesienia, chropowatość rury, ciśnienie i temperatura). Dlatego na egzaminie kluczowe jest korzystanie z konkretnego nomogramu dołączonego do zadania, a nie z innego źródła.
DN to oznaczenie średnicy nominalnej. W praktyce większa średnica rurociągu zwykle oznacza mniejsze opory przepływu i mniejszy spadek ciśnienia przy tym samym przepływie. Na nomogramie widać to jako niższe wartości strat dla większych średnic, przy zachowaniu pozostałych założeń.
Interpolacja jest potrzebna, gdy dane wejściowe (np. 200 m3/h) nie trafiają dokładnie w punkt siatki lub gdy krzywe są podane skokowo (np. co 50 m3/h). Wtedy odczytuje się wartości sąsiednie i szacuje wynik pośredni proporcjonalnie, pamiętając o możliwej skali logarytmicznej.
Wykonaj kontrolę "zdroworozsądkową": przy stałej średnicy większy przepływ powinien zwiększać spadek ciśnienia, a przy stałym przepływie większa średnica powinna go zmniejszać. Jeśli Twój odczyt nie spełnia tych zależności, prawdopodobnie wybrano złą krzywą lub niewłaściwą skalę.
Zależy od nomogramu. Część nomogramów dotyczy wyłącznie strat liniowych w prostym odcinku rury, a opory miejscowe (kolana, zawory, trójniki) dolicza się osobno. Na egzaminie trzeba sprawdzić opis nomogramu/legendę w załączniku, aby wiedzieć, co dokładnie obejmuje odczyt.
Ćwicz systematycznie odczyt z różnych nomogramów: wybór właściwej krzywej, praca na osiach, interpolacja i kontrola jednostek. Pomaga też robienie krótkich notatek: "co jest na osi X", "co jest na osi Y", "jakie są założenia". Na egzaminie oszczędza to czas i ogranicza pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Nomogram pozwala bezpośrednio odczytać jednostkowy spadek ciśnienia na odcinku rurociągu dla zadanej średnicy i przepływu."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrauliki/oporów przepływu w rurociągach
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji BUD.20 z działu: sieci i instalacje gazowe
  • Instrukcje producentów rur/armatury zawierające wykresy i nomogramy doborowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego