KWALIFIKACJA SPO4 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 13.
Na podstawie poniższej tabeli określ, który z opisanych etapów rozwoju psychomotorycznego jest niepoprawny:
Etap Opis
Noworodek Reaguje na bodźce sensoryczne, wykazuje odruch chwytny
Niemowlę Zaczyna raczkować, poznaje świat poprzez dotyk i smak
Małe dziecko Chodzi samodzielnie, mówi pierwsze słowa
Przedszkolak Potrafi czytać i pisać, rozumie zasady gry w szachy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niepoprawny jest opis "Przedszkolak", bo pełne czytanie i pisanie oraz rozumienie zasad szachów wymagają zwykle umiejętności typowych dla wieku wczesnoszkolnego. W wieku przedszkolnym dominuje rozwój mowy, zabawa i przygotowanie do nauki czytania, a nie opanowanie jej w pełni. Opis noworodka poprawnie wskazuje odruch, nie czynność dowolną.

Pełne wyjaśnienie:

Rozwój psychomotoryczny przebiega etapami, a dla każdego z nich typowe są inne kompetencje ruchowe, poznawcze i językowe. W pytaniu trzeba wskazać ten etap, którego opis nie pasuje do przeciętnych możliwości dziecka w danym wieku.

Odpowiedź "Przedszkolak" jest poprawna, ponieważ zapis "potrafi czytać i pisać, rozumie zasady gry w szachy" opisuje zwykle wiek szkolny, a nie przedszkolny. W przedszkolu pojawiają się raczej umiejętności przygotowawcze: bogacenie słownictwa, budowanie zdań, rozwój funkcji społecznych i poznawczych, a także elementy gotowości szkolnej (np. zainteresowanie literami). Pełne, samodzielne czytanie i pisanie oraz strategiczne myślenie potrzebne w szachach najczęściej rozwijają się później.

Dlaczego pozostałe opisy są akceptowalne jako typowe ujęcie etapów?

  • "Noworodek" – reagowanie na bodźce (światło, dźwięk) jest typowe, a "odruch chwytny" to przykład odruchu pierwotnego. To ważne rozróżnienie: odruch jest reakcją mimowolną, nie świadomą umiejętnością.
  • "Niemowlę" – raczkowanie często pojawia się w drugiej połowie 1. roku życia, a poznawanie świata dotykiem i ustami (smak) jest charakterystyczne dla tego okresu.
  • "Małe dziecko" – samodzielne chodzenie oraz pierwsze słowa to częste kamienie milowe wieku poniemowlęcego (około 1–2 r.ż.), więc opis pasuje do ogólnej charakterystyki.

W praktyce opiekunka dziecięca wykorzystuje takie normy do doboru aktywności i do wychwytywania sytuacji, gdy oczekiwania wobec dziecka są zbyt wysokie (presja na czytanie/pisanie) lub gdy potrzebna jest konsultacja specjalistyczna. Warto pamiętać, że normy mają charakter przedziałów, a nie sztywnych terminów, ale niektóre kompetencje (np. pełne czytanie/pisanie) są wyraźnie powiązane z gotowością szkolną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozwój psychomotoryczny to równoległy rozwój ruchu i funkcji psychicznych: poznania, emocji oraz komunikacji. Obejmuje m.in. motorykę (np. siadanie, chodzenie), koordynację, rozwój mowy i sposób, w jaki dziecko uczy się przez zmysły oraz zabawę.
Odruch chwytny jest mimowolny: po dotknięciu dłoni noworodka palec zostaje automatycznie zaciśnięty. Świadome chwytanie jest celowe i kontrolowane (dziecko sięga po przedmiot i utrzymuje go), pojawia się później wraz z dojrzewaniem układu nerwowego i koordynacji.
Bo pełne czytanie i pisanie to zwykle umiejętności wieku wczesnoszkolnego. Przedszkolak najczęściej rozwija mowę, uwagę i sprawność manualną oraz przygotowuje się do nauki (np. rozpoznaje niektóre litery), ale nie musi opanować czytania i pisania na poziomie szkolnym.
Raczkowanie często pojawia się w drugiej połowie pierwszego roku życia, ale nie wszystkie dzieci raczkują. Ważniejsza jest ogólna progresja motoryki (podpieranie, obrót, siad, przemieszczanie się). Brak raczkowania sam w sobie nie zawsze oznacza problem.
Noworodek przede wszystkim reaguje na bodźce (światło, dźwięk, dotyk) i ma odruchy pierwotne, np. ssania czy chwytny. Ruchy są głównie nieskoordynowane i mimowolne. To etap adaptacji do środowiska pozałonowego, a nie nauki złożonych czynności.
To znaczy, że umiejętności pojawiają się w pewnym zakresie wieku, a nie w jednym dniu. Dwoje dzieci może zacząć chodzić lub mówić w różnym czasie i nadal rozwijać się prawidłowo. Ocena opiera się na trendzie rozwoju i całym obrazie funkcjonowania dziecka.
Częstym błędem jest zawyżanie oczekiwań (np. wymaganie czytania i pisania "jak w szkole"). Inny błąd to porównywanie dziecka tylko z jednym rówieśnikiem zamiast z normami dla wieku. Warto też pamiętać o dużej roli zabawy w rozwoju przedszkolnym.
Nie musi mówić w identyczny sposób, bo tempo rozwoju mowy jest zróżnicowane. Ważne są postępy i komunikacja: rozumienie poleceń, rosnący zasób słów, chęć porozumiewania się. Jeśli rozwój mowy budzi niepokój (brak postępów, regres), warto rozważyć konsultację specjalistyczną.
Sprawdź, czy wymienione umiejętności wymagają nauczania szkolnego lub abstrakcyjnego myślenia na wysokim poziomie. Jeśli tak, a etap dotyczy przedszkola lub niemowlęctwa, opis może być zawyżony. Pomaga też porównanie z typowymi kamieniami milowymi dla wieku.
Ucz się etapami i kojarz je z "kamieniami milowymi": odruchy (noworodek), ruchy dowolne i eksploracja zmysłami (niemowlę), chodzenie i pierwsze słowa (małe dziecko), rozwój społeczny i gotowość szkolna (przedszkolak). Trenuj na krótkich opisach i przykładach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Niepoprawny jest opis "Przedszkolak", bo pełne czytanie i pisanie oraz rozumienie zasad szachów wymagają zwykle umiejętności typowych dla wieku wczesnoszkolnego."

Źródła:

  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Developmental Milestones (3-5 years): https://www.cdc.gov/ncbddd/actearly/milestones/ (dostęp: 28.02.2026)
  • World Health Organization – WHO Multicentre Growth Reference Study Group, Motor Development Milestones (informacje o kamieniach milowych motoryki): https://www.who.int/tools/child-growth-standards (dostęp: 28.02.2026)

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii rozwojowej dziecka (rozdziały o niemowlęctwie i wieku przedszkolnym)
  • Materiały dydaktyczne dla opiekunek dziecięcych o normach rozwojowych i obserwacji dziecka
  • Karty/siatki kamieni milowych rozwoju (motoryka, mowa, poznanie) do ćwiczeń na przykładach

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego