KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 18.
Na podstawie przedstawionego grafu, przejście do kroku 7 jest możliwe, gdy jest aktywny krok
Ilustracja przedstawia graf składający się z prostokątnych bloków oznaczonych cyframi od 3 do 7, połączonych liniami, które
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W GRAFCET przejście jest możliwe tylko wtedy, gdy aktywny jest krok poprzedzający oraz spełniony jest warunek tranzycji łączącej ten krok z następnym.
Na schemacie z kroku 5 do kroku 7 prowadzi tranzycja wyjściowa oznaczona 7 (pod krokiem 5), więc wymagane jest: aktywny krok 5 i spełniony warunek 7.

Pełne wyjaśnienie:

W notacji GRAFCET (stosowanej do opisu sterowania sekwencyjnego) obowiązuje zasada: krok docelowy uaktywni się wtedy i tylko wtedy, gdy jednocześnie (1) krok poprzedzający jest aktywny oraz (2) spełniony jest warunek tranzycji znajdującej się na połączeniu między tym krokiem a krokiem następnym.

W analizowanym fragmencie występują cztery równoległe gałęzie z krokami 3, 4, 5 i 6, które zbiegają się (konwergencja) do wspólnego kroku 7. Każda z gałęzi ma własną tranzycję wyjściową umieszczoną pod danym krokiem: odpowiednio 3 (pod krokiem 3), 5 (pod krokiem 4), 7 (pod krokiem 5) oraz 9 (pod krokiem 6). To właśnie te tranzycje prowadzą w dół do kroku 7.

Dlatego przejście do kroku 7 z gałęzi zawierającej krok 5 jest możliwe, gdy spełnione są dwa warunki równocześnie:

  • aktywny jest krok 5 (system znajduje się w tym stanie),
  • spełniony jest warunek tranzycji 7 (to tranzycja wyjściowa z kroku 5 do wspólnego kroku 7).

Pozostałe odpowiedzi są błędne typowo z jednego powodu: mylą numery tranzycji. Na rysunku są także tranzycje wejściowe umieszczone nad krokami (np. 6 nad krokiem 5). One opisują warunek wejścia do danego kroku, a nie warunek wyjścia z niego. Przykładowo warunek 6 dotyczy dojścia do kroku 5, natomiast do przejścia z kroku 5 w dół do kroku 7 trzeba analizować tranzycję pod krokiem 5, czyli 7.

W praktyce (PLC, układy mechatroniczne) poprawne rozpoznawanie, czy tranzycja jest wejściowa czy wyjściowa, chroni przed błędami w diagnozowaniu sekwencji: operator może widzieć spełniony warunek "nad krokiem", ale to nie oznacza jeszcze, że istnieje możliwość przejścia do następnego kroku bez spełnienia warunku tranzycji "pod krokiem".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
GRAFCET to graficzny opis sterowania sekwencyjnego: pokazuje kroki (stany) i tranzycje (warunki przejścia). W mechatronice pomaga projektować cykle pracy maszyn, analizować logikę PLC i diagnozować, dlaczego sekwencja nie przechodzi do kolejnego etapu.
Przejście zachodzi tylko przy spełnieniu obu warunków naraz: aktywny jest krok poprzedzający oraz spełniony jest warunek tranzycji łączącej ten krok z następnym. Spełnienie samego warunku bez aktywnego kroku (albo odwrotnie) nie powoduje przejścia.
Na schemacie obie tranzycje są rysowane podobnym symbolem, więc działa "pułapka podobieństwa". Tranzycja nad krokiem dotyczy warunku wejścia do tego kroku, a tranzycja pod krokiem dotyczy wyjścia z kroku do kolejnego. W zadaniach egzaminacyjnych to częsty błąd.
Trzeba śledzić połączenia: wybierz krok poprzedzający i sprawdź, jaka tranzycja jest na linii wychodzącej w dół z tego kroku do miejsca zbieżności, a następnie do kroku 7. Liczy się tranzycja na tym konkretnym połączeniu, nie najbliższy numer na rysunku.
Zbieżność oznacza, że kilka alternatywnych ścieżek prowadzi do wspólnego kroku. W praktyce krok 7 jest punktem wspólnym: może zostać osiągnięty z jednej z gałęzi, jeśli aktywny jest odpowiedni krok poprzedzający i spełniony jest właściwy warunek tranzycji przypisany do tej gałęzi.
Najczęstsze są: mylenie numerów tranzycji wejściowych z wyjściowymi, wybór warunku "bo jest obok kroku", pomijanie wymogu aktywności kroku poprzedzającego oraz nieuwzględnienie, że każda gałąź w układzie równoległym ma własną tranzycję wyjściową do kroku wspólnego.
Nie. W GRAFCET warunek tranzycji jest tylko połową wymagań. Jeśli krok poprzedzający nie jest aktywny, tranzycja nie jest "rozważana" do przejścia, nawet gdy jej warunek logiczny jest spełniony. Dopiero aktywny krok + spełniona tranzycja daje zmianę kroku.
Gdy różne czynności mogą prowadzić do wspólnego punktu procesu, np. różne warianty przygotowania elementu, różne drogi dojazdu osi, albo alternatywne procedury bezpieczeństwa. Po zakończeniu jednej z gałęzi system przechodzi do wspólnego kroku synchronizacji lub kontynuacji cyklu.
Ćwicz "ścieżką": (1) wskaż krok aktywny, (2) znajdź tranzycję na wyjściu z tego kroku, (3) odczytaj jej warunek, (4) wskaż krok docelowy. Pomaga też zakreślanie na wydruku linii połączeń, żeby nie pomylić tranzycji nad i pod krokami.
Numer kroku jest zwykle wewnątrz prostokąta (to stan). Numer tranzycji/warunku jest przy symbolu kreski na linii przejścia (to warunek). Jeśli nad i pod krokiem są kreski z numerami, to są to odpowiednio warunki wejścia do kroku i wyjścia z kroku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/GRAFCET - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z automatyki sekwencyjnej (GRAFCET/SFC) dla technika mechatronika
  • Przykładowe zadania z interpretacji grafów kroków i tranzycji (SFC/GRAFCET)
  • Dokumentacja środowiska PLC (np. moduły do programowania sekwencji) omawiająca kroki i przejścia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego