KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2023 (test 2)

PYTANIE NR 38.
Na podstawie przedstawionej kalkulacji oblicz nadwyżkę bezpośrednią z produkcji tucznika do 110 kg masy ciała.
Ilustracja przedstawia tabelę z kalkulacją produkcji tucznika do 110 kg masy ciała prowadzonej w cyklu otwartym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nadwyżka bezpośrednia to różnica między wartością produkcji (przychodem ze sprzedaży tucznika) a kosztami bezpośrednimi poniesionymi na jego wytworzenie (np. pasze, zakup warchlaka, leki – zgodnie z kalkulacją). Po zsumowaniu pozycji kosztów bezpośrednich i odjęciu ich od przychodu z kalkulacji otrzymuje się wynik 95,00 zł.

Pełne wyjaśnienie:

Nadwyżka bezpośrednia w produkcji zwierzęcej (często nazywana też gross margin) służy do oceny, czy dana działalność "zarabia" na pokrycie kosztów, które nie są przypisane bezpośrednio do jednej sztuki lub jednej partii (koszty pośrednie i ogólnogospodarcze). W praktyce jest to szybki, porównawczy wskaźnik opłacalności.

Jak wykonać obliczenie?

  • Ustal wartość produkcji z kalkulacji (najczęściej przychód ze sprzedaży tucznika do 110 kg, ewentualnie wraz z innymi przychodami ujętymi w kalkulacji).
  • Zsumuj koszty bezpośrednie wskazane w kalkulacji (np. pasze, materiał zwierzęcy, leki, usługi weterynaryjne, inne koszty przypisane bezpośrednio do tuczu – dokładnie te pozycje, które kalkulacja kwalifikuje jako bezpośrednie).
  • Oblicz różnicę: nadwyżka bezpośrednia = wartość produkcji − koszty bezpośrednie.

W tym zadaniu, po wykonaniu odejmowania na podstawie przedstawionej kalkulacji, otrzymuje się wartość 95,00 zł.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • Wyniki typu 170,38 zł lub 265,38 zł zwykle pojawiają się, gdy pominie się część kosztów bezpośrednich (np. jedną z pozycji z tabeli) albo gdy przypadkowo przyjmie się za przychód inną wartość (np. przychód dla innej masy/partii).
  • Wynik 48,00 zł często jest skutkiem błędu rachunkowego (np. omyłkowego dodania kosztu zamiast odjęcia, błędnej sumy kosztów) albo pomylenia jednostki odniesienia (część kosztów "na sztukę" vs "na partię").

Wskazówka egzaminacyjna: przed odejmowaniem sprawdź, czy wszystkie liczby w kalkulacji dotyczą tej samej jednostki (1 sztuka/partia/cykl) i czy odejmujesz wyłącznie koszty bezpośrednie, a nie koszty pośrednie lub ogólne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nadwyżka bezpośrednia to wynik ekonomiczny liczony jako wartość produkcji (przychód) minus koszty bezpośrednie przypisane do danej działalności (np. tuczu). Pokazuje, ile zostaje na pokrycie kosztów pośrednich gospodarstwa i na dochód rolnika.
Najpierw odczytaj z kalkulacji przychód ze sprzedaży (wartość produkcji). Następnie zsumuj koszty bezpośrednie wskazane w tabeli. Na końcu wykonaj działanie: nadwyżka bezpośrednia = przychód − koszty bezpośrednie.
To koszty, które można jednoznacznie przypisać do tuczu: zwykle pasze, zakup warchlaka/materiału zwierzęcego, leki i usługi weterynaryjne oraz inne pozycje opisane w kalkulacji jako bezpośrednie. Kluczowe jest trzymanie się klasyfikacji użytej w zadaniu.
Dochód obejmuje pełniejszy rachunek, także koszty pośrednie (np. energia, amortyzacja, utrzymanie budynków) oraz często wynagrodzenie pracy i kapitału. Nadwyżka bezpośrednia pomija te elementy, więc jest wskaźnikiem cząstkowym do porównań działalności.
Zależy od metodyki kalkulacji użytej w zadaniu. W niektórych ujęciach dopłaty ujmuje się oddzielnie, w innych jako element wartości produkcji. Na egzaminie zawsze kieruj się tym, co jest wpisane w "przedstawionej kalkulacji" i jakie pozycje są tam wyszczególnione.
Najczęstsze błędy to: pominięcie jednej z pozycji kosztów bezpośrednich, błędne zsumowanie kosztów, odjęcie kosztów od złej wartości (np. nie od przychodu), a także pomylenie jednostki (na sztukę vs na partię). Pomaga wypisanie sum i kontrola rachunku.
Jest ujemna, gdy koszty bezpośrednie (np. drogie pasze, wysoki koszt warchlaka, duże koszty leczenia) przewyższają przychód ze sprzedaży. Taki wynik sygnalizuje problem z opłacalnością przy danych cenach i technologii.
Masa końcowa determinuje przychód (kg × cena) oraz często poziom zużycia paszy i czas tuczu, czyli koszty bezpośrednie. Dlatego w zadaniach trzeba liczyć wynik dla konkretnej masy i nie przenosić automatycznie stawek z innych przedziałów wagowych.
Wykonaj kontrolę: (1) upewnij się, że wszystkie pozycje kosztów są w tej samej jednostce i walucie, (2) ponownie zsumuj koszty, (3) sprawdź znak działania (przychód minus koszty), (4) porównaj rząd wielkości wyniku z przychodem—nadwyżka zwykle jest znacznie mniejsza.
Ćwicz na wielu kalkulacjach: oddzielaj przychody od kosztów bezpośrednich, rób sumy w tabeli pomocniczej i zawsze zapisuj wzór. Warto też znać typowe pozycje kosztów w tuczu oraz umieć szybko sprawdzać rachunek na brudno, aby uniknąć prostych pomyłek.
info

Statystycznie 36% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że po zsumowaniu pozycji kosztów bezpośrednich i odjęciu ich od przychodu z kalkulacji otrzymuje się wynik 95,00 zł.

Źródła:

  • European Commission – FADN (Farm Accountancy Data Network), glossary/definitions (pojęcia: gross margin, direct costs): https://agriculture.ec.europa.eu/farming/fadn_en (dostęp: 2026-03-02)
  • FAO (Food and Agriculture Organization) – materiały szkoleniowe dot. analizy marży/nadwyżki (gross margin analysis): https://www.fao.org/3/x5685e/x5685e.pdf (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL) – hasło "Marża brutto" (kontekst pojęcia marży/gross margin jako różnicy przychodu i określonych kosztów): https://pl.wikipedia.org/wiki/Mar%C5%BCa_brutto (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z ekonomiki i organizacji gospodarstw rolnych (dział: rachunek nadwyżki bezpośredniej/gross margin)
  • Przykładowe kalkulacje opłacalności produkcji zwierzęcej (tucz trzody) stosowane w nauczaniu zawodowym
  • Słowniki/kompendia z rachunkowości rolniczej i terminologii FADN (hasła: gross margin, direct costs)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego