KWALIFIKACJA ELM5 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 2.
Na podstawie przedstawionych pomiarów stanów logicznych można stwierdzić, że uszkodzeniu uległa bramka oznaczona cyfrą
Ilustracja przedstawia schemat logiczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego z kwalifikacji zawodowej dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uszkodzenie rozpoznaje się przez porównanie wyjść z tabelą prawdy.
Dla bramki NOR przy wejściach 0 i 1 wynik teoretyczny to 0, bo (0 OR 1)’ = 0. Na schemacie zmierzono jednak na jej wyjściu stan 1, więc ta bramka działa niezgodnie z funkcją logiczną. Pozostałe bramki mają wyniki zgodne z teorią.

Pełne wyjaśnienie:

W diagnostyce układów cyfrowych przy znanych stanach wejściowych wyznacza się wartości teoretyczne w kolejnych węzłach (zgodnie z tabelami prawdy bramek), a następnie porównuje je z wartościami zmierzonymi. Uszkodzenie bramki ujawnia się jako niezgodność: wyjście nie odpowiada funkcji logicznej dla danych wejść.

Na schemacie oba wejścia główne mają stan 1. Sprawdzenie po kolei:

  • NOT: negator zamienia 1 na 0. Pomiar wyjścia tej bramki jest równy 0, więc zachowanie jest poprawne.
  • XOR: dla wejść 1 i 1 wynik wynosi 0 (bo suma modulo 2 daje 1 tylko wtedy, gdy wejścia są różne). Pomiar pokazuje 0, więc ta bramka również jest sprawna.
  • NOR: to bramka OR z negacją na wyjściu: NOR(A,B) = (A OR B)’. Dla wejść 0 i 1 najpierw OR daje 1, a po negacji powinno być 0. Na wyjściu tej bramki na schemacie jest jednak zmierzone 1, co jest sprzeczne z tabelą prawdy. Taka rozbieżność jednoznacznie wskazuje na uszkodzenie tej bramki.
  • AND: dla wejść 0 i 1 wynik wynosi 0. Pomiar na wyjściu wynosi 0, więc tu nie widać nieprawidłowości.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wskazanie innej bramki wymagałoby znalezienia niezgodności pomiar–teoria właśnie na jej wyjściu. Ponieważ dla NOT, XOR i AND zmierzone stany są zgodne z funkcjami logicznymi, nie ma podstaw, by uznać je za uszkodzone.

Wskazówka egzaminacyjna: przy takich zadaniach zawsze zapisuj krótką "mini-tabelę prawdy" dla każdej sprawdzanej bramki w danym punkcie układu (dla konkretnych wejść), a dopiero potem porównuj z pomiarem. To ogranicza typowe pomyłki, np. zapomnienie o negacji w NOR albo błąd dla XOR(1,1).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tabela prawdy to zestawienie, które pokazuje, jaki stan wyjścia (0/1) otrzymasz dla wszystkich kombinacji stanów na wejściach bramki. W diagnostyce porównujesz wynik z tabeli (teoria) z tym, co zmierzyłeś sondą logiczną lub multimetrem (praktyka).
NOR to OR z negacją na wyjściu: najpierw liczysz OR, a potem odwracasz wynik. Przykład: dla wejść 0 i 1 masz OR=1, więc NOR=0. Pomyłki biorą się najczęściej z pominięcia końcowej negacji (kółka na symbolu).
Bo NOR jest negacją sumy logicznej. Dla 0 i 1 suma OR wynosi 1 (wystarczy jedna jedynka). Następnie negujesz ten wynik: 1 przechodzi na 0. Jeśli w pomiarze pojawia się 1, to jest to sygnał niezgodności z funkcją bramki.
XOR daje 1 tylko wtedy, gdy wejścia są różne. Gdy oba wejścia są takie same (0 i 0 albo 1 i 1), wynik to 0. Dlatego dla 1 i 1 otrzymujesz 0. To częsty punkt na egzaminie, bo intuicja "dwie jedynki" bywa myląca.
Wyznacz teoretyczne wyjście bramki dla zmierzonych wejść, korzystając z tabeli prawdy. Potem porównaj z tym, co jest na wyjściu w pomiarze. Uszkodzona bramka to ta, dla której pojawia się rozbieżność. Ważne: sprawdzaj węzły po kolei, nie tylko wyjście końcowe.
Najczęściej myli się NOR z OR (brak negacji) albo nie zauważa kółka negacji na wyjściu symbolu. Drugi błąd to liczenie OR poprawnie, ale nieodwrócenie wyniku na końcu. Pomaga zapis: "NOR = NOT(OR)" i wykonywanie działań dokładnie w tej kolejności.
Nie. Błędne wyjście końcowe może być skutkiem uszkodzenia dowolnego elementu po drodze. Dlatego stosuje się diagnostykę węzłową: porównuje się stan teoretyczny i zmierzony na wyjściu każdej bramki pośredniej. To pozwala zawęzić miejsce usterki.
Dla NOT zasada jest prosta: 0 przechodzi w 1, a 1 w 0. Dla AND wynik jest 1 tylko przy wejściach 1 i 1; każda obecność zera na wejściu daje 0 na wyjściu. W zadaniach egzaminacyjnych najpierw przepisz stany wejść, potem policz wyjście z tabeli prawdy.
Sondy logicznej używa się, gdy trzeba szybko odczytać stany 0/1 lub impulsy w układach cyfrowych. Multimetr przyda się do sprawdzeń zasilania i poziomów napięć, ale przy szybkich zmianach może nie pokazać poprawnie przebiegów. Na egzaminie zwykle zakłada się pomiary stanów logicznych.
Opanuj tabele prawdy podstawowych bramek (AND, OR, NOT, XOR, NOR) i ćwicz analizę małych układów: wyznaczaj stany kolejnych węzłów dla zadanych wejść. Warto też trenować rozpoznawanie symboli na schematach, bo typ bramki determinuje sposób obliczenia wyjścia.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że uszkodzenie rozpoznaje się przez porównanie wyjść z tabelą prawdy.Dla bramki NOR przy wejściach 0 i 1 wynik teoretyczny to 0, bo (0 OR 1)’ = 0.

Źródła:

  • Wikipedia: "Bramka logiczna" (opis podstawowych bramek i tabel prawdy) https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_logiczna - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: "NOR (bramka logiczna)" (definicja NOR jako negacji OR) https://en.wikipedia.org/wiki/NOR_gate - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: "Exclusive or" (własności XOR, w tym 1 ⊕ 1 = 0) https://en.wikipedia.org/wiki/Exclusive_or - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw techniki cyfrowej (tabele prawdy, podstawowe bramki)
  • Noty katalogowe bramek logicznych (opis funkcji i symboli logicznych)
  • Zadania treningowe z analizy układów kombinacyjnych z pomiarami stanów logicznych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego