KWALIFIKACJA TLO3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 3.
Na podstawie rysunku określ, ile wynosi wartość natężenia prądu AC wskazywanego przez miernik, jeżeli pomiaru dokonano na zakresie 0,3 A.
Ilustracja przedstawia fragment tarczy analogowego miernika uniwersalnego (multimetru).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na skali 0–30 wskazówka pokazuje 24.
Przy zakresie 0,3 A (czyli 300 mA) wynik liczymy proporcją: (24/30) × 300 mA = 0,8 × 300 mA = 240 mA. Pozostałe wartości wynikają z błędnego zliczenia działek lub pominięcia przeliczenia na zakres.

Pełne wyjaśnienie:

Miernik analogowy ma kilka skal na jednej tarczy, dlatego kluczowe są dwa kroki: wybór właściwej skali (dla prądu przemiennego szukamy oznaczenia z tyldą "~", np. mA~ lub A~) oraz przeliczenie odczytu na ustawiony zakres pomiarowy.

Z ilustracji wynika, że dla skali 0–30 wskazówka znajduje się na wartości 24 (czwarta mała kreska po 20). Zakres pomiarowy ustawiono na 0,3 A, czyli 300 mA. Skoro pełna skala (30) odpowiada 300 mA, to 1 jednostka skali odpowiada 300/30 = 10 mA.

Można policzyć na dwa równoważne sposoby:

  • Metoda proporcji: (24/30) × 300 mA = 0,8 × 300 mA = 240 mA.
  • Metoda "wartości działki": 1 działka = 10 mA, więc 24 działki = 24 × 10 mA = 240 mA.

Odpowiedź "240 mA" jest więc zgodna z odczytem i ustawionym zakresem. Odpowiedź "250 mA" pasowałaby do wskazania 25 na skali 0–30 (albo do błędnego zaokrąglenia odczytu). "150 mA" odpowiadałoby połowie skali (15/30) przy zakresie 300 mA, czyli innemu położeniu wskazówki. "140 mA" wynika zwykle z pomyłki w zliczaniu kresek lub z odczytu pod kątem (paralaksa).

W praktyce, aby ograniczyć błędy, warto: ustawić oko prostopadle do tarczy, korzystać z lusterka (gdy jest), oraz dobierać zakres tak, by wskazanie było w górnych 2/3 skali — wtedy odczyt jest najdokładniejszy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw wybierz skalę oznaczoną symbolem "~" (AC), np. mA~ lub A~. Następnie odczytaj wartość wskazówki na tej skali (np. 24 na skali 0–30) i przelicz ją na ustawiony zakres pomiarowy, bo liczby na tarczy nie zawsze są wprost w mA.
Skala 0–30 jest skalą względną dla danego zakresu. Ustawienie 0,3 A oznacza, że "30" na tarczy odpowiada 0,3 A (300 mA). Dlatego każde wskazanie jest ułamkiem pełnej skali i trzeba je przemnożyć przez wartość zakresu.
Zakres 0,3 A to 0,3 ampera, czyli 300 miliamperów. Ta zamiana jest wygodna, gdy odpowiedzi podane są w mA. Wtedy łatwo policzyć wartość jednej działki, np. 300 mA / 30 = 10 mA na jednostkę skali 0–30.
Użyj proporcji: (odczyt / koniec skali) × zakres. Dla 24 na skali 0–30 i zakresu 300 mA: (24/30) × 300 mA = 240 mA. Alternatywnie: 300/30 = 10 mA na działkę, więc 24 × 10 mA = 240 mA.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt z niewłaściwej skali (AC zamiast DC lub odwrotnie), przyjęcie liczby z tarczy bez przeliczenia na ustawiony zakres, złe zliczanie małych kresek oraz błąd paralaksy (odczyt pod kątem zamiast na wprost).
Gdy patrzysz na wskazówkę pod kątem, jej położenie względem podziałki wydaje się przesunięte, co daje systematyczne zawyżenie lub zaniżenie wyniku. Jeśli miernik ma lusterko, ustaw oko tak, aby wskazówka zasłoniła swoje odbicie — wtedy patrzysz prostopadle.
Tak, ale tylko wtedy, gdy wskazówka wskazywałaby 25 na skali 0–30 przy zakresie 300 mA (bo 25/30 × 300 mA = 250 mA). Jeśli wskazanie jest 24, poprawny wynik to 240 mA, a 250 mA wynika z błędnego odczytu lub zaokrąglenia.
Dobierz zakres tak, aby wskazówka pracowała w górnych około 2/3 skali, ale nie dochodziła do końca. Wtedy błąd względny odczytu jest mniejszy i łatwiej zliczać działki. Zbyt wysoki zakres daje małe wychylenie, a zbyt niski grozi przeciążeniem.
Skala AC (~) jest przeznaczona do pomiarów wielkości przemiennych (np. prądu/napięcia o przebiegu zmiennym), a skala DC (-) do wielkości stałych. Na analogowej tarczy mogą wyglądać podobnie (np. obie 0–30), więc zawsze sprawdzaj oznaczenia przy skali.
Pomiary prądu wykorzystuje się m.in. przy diagnostyce odbiorników energii, sprawdzaniu obciążeń obwodów, kontroli pracy układów zasilania i konwersji oraz podczas oceny nieprawidłowych poborów prądu. Poprawny odczyt i przeliczenie zapobiegają błędnej ocenie stanu instalacji.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Na skali 0–30 wskazówka pokazuje 24.Przy zakresie 0,3 A (czyli 300 mA) wynik liczymy proporcją: (24/30) × 300 mA = 0,8 × 300 mA = 240 mA."

Materiały:

  • Podręczniki do elektrotechniki i miernictwa (dział: mierniki analogowe i odczyt skali)
  • Instrukcje obsługi multimetrów analogowych (sekcja: odczyt skali i dobór zakresu)
  • Materiały szkolne/ćwiczenia z przeliczania wskazań skali na zakresy pomiarowe

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego