KWALIFIKACJA MEC8 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 22.
Na podstawie rysunku określ wartość wskazania suwmiarki.
Ilustracja przedstawia fragment suwmiarki, narzędzia pomiarowego używanego w mechanice do precyzyjnego mierzenia długości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt suwmiarki wykonuje się jako sumę wartości ze skali głównej (mm do zera noniusza) oraz dodatku z noniusza (kreska idealnie zbieżna ze skalą główną × działka noniusza). Wynik należy zapisać w mm z właściwą dokładnością z rysunku.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z suwmiarką wynik odczytu powstaje z dwóch etapów: skali głównej i noniusza. Najpierw odczytuje się pełne milimetry (a czasem także 0,5 mm) widoczne na lewo od zera noniusza. To jest część "bazowa" pomiaru.

Następnie szuka się na noniuszu tej kreski, która dokładnie pokrywa się z dowolną kreską skali głównej. Numer tej kreski mnoży się przez wartość jednej działki noniusza (np. 0,05 mm lub 0,02 mm – zależnie od typu suwmiarki przedstawionego na rysunku). Otrzymaną poprawkę dodaje się do wyniku ze skali głównej.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "89,65 mm"? Oznacza to, że na skali głównej widać było 89 mm (lub 89,5 mm – zależnie od konstrukcji) do zera noniusza, a na noniuszu zbieżność kreski dawała dodatkowe 0,65 mm. Taki zapis jest typowy dla suwmiarki o rozdzielczości pozwalającej na setne części milimetra, gdy rysunek wskazuje odpowiednią podziałkę.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartość "88,40 mm" zwykle wynika z błędnego odczytania skali głównej o 1 mm (zero noniusza zostało "cofnięte" w porównaniu z rzeczywistym położeniem) i/lub dobrania niewłaściwej kreski zbieżnej. "84,75 mm" sugeruje dużo większe przesunięcie – typowy skutek pomylenia dziesiątek milimetrów lub odczytu z innego miejsca skali. "90,70 mm" wskazuje na przeskoczenie do kolejnego milimetra na skali głównej (błąd o około 1 mm) i dodatkowo inną interpretację noniusza.

Wskazówki egzaminacyjne:

  • Zawsze sprawdź, czy zero noniusza minęło już daną kreskę milimetrową.
  • Szukaj kreski idealnie zbieżnej, nie "prawie".
  • Zapisuj wynik z dokładnością wynikającą z noniusza (nie zaokrąglaj bez podstaw).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj wartość ze skali głównej do zera noniusza (pełne mm). Potem znajdź kreskę noniusza, która idealnie pokrywa się ze skalą główną, i pomnóż jej numer przez działkę noniusza (np. 0,05 mm). Dodaj oba wyniki.
Skala główna to podziałka w milimetrach na stałej części suwmiarki (prowadnicy). Odczytujesz z niej "bazę" pomiaru: ile mm znajduje się na lewo od zera noniusza. Dopiero potem dodajesz część z noniusza.
Noniusz to pomocnicza podziałka na suwaku, która pozwala odczytać ułamki milimetra. Dzięki zbieżności kresek możesz wyznaczyć część dziesiętną wyniku (np. setne mm), której nie widać bezpośrednio na skali głównej.
Najczęstszy powód to błędne ustalenie, czy zero noniusza minęło już kolejną kreskę milimetrową. Jeśli odczytasz mm "z prawej" zamiast "z lewej" strony zera noniusza, wynik przesuwa się zwykle o 1 mm.
Właściwa kreska to taka, która pokrywa się ze skalą główną na całej grubości linii, bez przesunięcia. Jeśli widzisz dwie "prawie równe", porównaj sąsiednie – zwykle tylko jedna będzie idealna, a pozostałe pokażą minimalny "schodek".
Tak, to poprawny zapis w milimetrach z przecinkiem dziesiętnym. Oznacza 89 mm oraz dodatkowe 0,65 mm. Na egzaminie ważne jest zachowanie dokładności zgodnej z noniuszem i przepisanie wartości dokładnie tak, jak wynika z odczytu.
Typowe błędy to: odczyt mm z niewłaściwej strony zera noniusza, wybranie kreski "prawie zbieżnej", pomylenie działki noniusza (np. 0,1 zamiast 0,05), oraz nieuwaga w zapisie liczby (przestawienie cyfr lub zgubienie zera).
Zrób szybkie porównanie: skala główna powinna dawać wynik bliski końcowej wartości, a dodatek z noniusza jest zawsze mniejszy niż 1 mm. Jeśli różnica między Twoim odczytem a skalą główną przekracza 1 mm, prawdopodobnie błędnie odczytałeś mm.
Suwmiarki używa się do szybkiej kontroli wielu wymiarów: zewnętrznych, wewnętrznych i głębokości. Mikrometr wybiera się, gdy wymagana jest większa dokładność i kontrola siły docisku. W montażu prostych elementów suwmiarka jest najczęściej podstawowym narzędziem.
Ćwicz na rysunkach i na rzeczywistej suwmiarce: odczyt mm, wyszukiwanie kreski zbieżnej, zapisywanie wyniku. Rób serię krótkich zadań i zawsze wykonuj kontrolę: "skala główna + noniusz" oraz sprawdzenie, czy dodatek z noniusza jest mniejszy niż 1 mm.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Odczyt suwmiarki wykonuje się jako sumę wartości ze skali głównej (mm do zera noniusza) oraz dodatku z noniusza (kreska idealnie zbieżna ze skalą główną × działka noniusza)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Suwmiarka", opis budowy i zasady odczytu: https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 2026-03-13)
  • Wikipedia (EN) – "Vernier scale", zasada działania noniusza: https://en.wikipedia.org/wiki/Vernier_scale (dostęp: 2026-03-13)
  • Mitutoyo – "What is a Vernier Caliper? How to Read a Vernier Caliper" (poradnik odczytu): https://www.mitutoyo.com/education/what-is-a-vernier-caliper/ (dostęp: 2026-03-13)

Materiały:

  • Instrukcje producentów suwmiarki (materiały szkoleniowe o noniuszu)
  • Podstawy metrologii warsztatowej (rozdziały: suwmiarki i odczyt noniusza)
  • Zadania treningowe z odczytu suwmiarki na rysunkach (arkusze ćwiczeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego