KWALIFIKACJA CHM2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 36.
Na podstawie rysunku zawierającego schemat instalacji do bezobsługowego uzupełniania wody oraz zamieszczonego opisu określ, którym zaworem steruje układ sterowania (2).
Zasada działania: Ciśnienie statyczne instalacji ustawiane jest w układzie sterowania (2). (...)Za utrzymywanie minimalnej wartości ciśnienia w instalacji odpowiedzialna jest pompa (3). Obniżenie ciśnienia w instalacji (...) poniżej wartości minimalnej jest odczytywane poprzez czujnik ciśnienia (14) i przekazywane do układu sterowania (2). Układ sterowania (2) włącza pompę (3) (...) Za utrzymanie minimalnego niezbędnego poziomu wody w zbiorniku (1) odpowiedzialny jest czujnik napełnienia (11). Gdy układ sterowania (2) otrzyma sygnał o minimalnym poziomie czynnika następuje otwarcie zaworu elektromagnetycznego (5) i następuje (...) uzupełnienie ubytku do poziomu (...) zadanego. (...)
Ilustracja przedstawia schemat instalacji do bezobsługowego uzupełniania wody, używanego w kontekście kwalifikacji zawodowej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ sterowania (2) reaguje na sygnał z czujnika napełnienia (11) informujący o minimalnym poziomie wody w zbiorniku.
W opisie działania podano, że w takiej sytuacji sterownik otwiera zawór elektromagnetyczny (5), aby uzupełnić ubytek medium do poziomu zadanego.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o wskazanie elementu wykonawczego, którym bezpośrednio steruje układ sterowania (2). W typowym układzie automatycznego uzupełniania medium występuje łańcuch: czujnik → sterownik → element wykonawczy. Czujniki dostarczają informacji (pomiar), a sterownik na jej podstawie uruchamia elementy, które realnie zmieniają stan instalacji (np. pompa lub zawór).

Z opisu działania wynika, że za utrzymanie minimalnego poziomu wody w zbiorniku odpowiada czujnik napełnienia (11). Gdy sterownik (2) otrzyma sygnał o minimalnym poziomie, następuje otwarcie zaworu elektromagnetycznego (5) i uzupełnienie ubytku do poziomu zadanego. To oznacza, że zawór (5) jest elementem, którym sterownik steruje w celu dopuszczenia wody.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w tym kontekście?

  • (9) i (10) to inne zawory/elementy z rysunku, ale w przedstawionym opisie nie ma przesłanki, że są otwierane przez sterownik w reakcji na minimalny poziom w zbiorniku. Bez dodatkowej informacji nie można ich wskazać jako sterowanych przez (2) w funkcji uzupełniania.
  • (4) może pełnić inną rolę (np. armatura odcinająca/zwrotna lub element regulacji w innym miejscu), jednak opis jednoznacznie nazywa zawór, który jest otwierany przez sterownik: zawór elektromagnetyczny (5).

Wskazówka egzaminacyjna: w długich opisach szukaj zdań typu "układ sterowania włącza…/otwiera…". To zwykle bezpośrednio wskazuje element wykonawczy, którego dotyczy pytanie. Czujniki (np. ciśnienia, napełnienia) przekazują sygnał, ale same nie "otwierają" instalacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Zawór elektromagnetyczny to armatura sterowana cewką, która po podaniu sygnału elektrycznego otwiera lub zamyka przepływ medium.

W układach uzupełniania wody działa jako element wykonawczy: sterownik wysyła sygnał, a zawór dopuszcza wodę do zbiornika lub instalacji.

Element pomiarowy (np. czujnik ciśnienia, czujnik poziomu) mierzy i przekazuje sygnał do sterownika.

Element wykonawczy (np. zawór elektromagnetyczny, napęd, pompa) zmienia stan procesu po komendzie sterownika. W opisach szukaj słów "otwiera", "zamyka", "włącza", "wyłącza".

Pompa zwykle służy do utrzymania ciśnienia lub wymuszenia obiegu, natomiast uzupełnianie ubytku w zbiorniku wymaga dopuszczenia świeżego medium.

Dlatego przy sygnale minimalnego poziomu sterownik otwiera zawór dopuszczający wodę, aby fizycznie uzupełnić brakującą ilość w zbiorniku.

Minimalny poziom to próg, poniżej którego praca instalacji może być niebezpieczna lub nieefektywna (np. ryzyko zassania powietrza, przerwania obiegu, przegrzania pompy).

Czujnik poziomu wykrywa spadek poniżej progu i wysyła sygnał, aby automatyka uruchomiła uzupełnianie.

Czujnik napełnienia (poziomu) wykrywa, czy medium w zbiorniku osiągnęło poziom minimalny lub zadany.

Po przekroczeniu progu (w dół lub w górę) generuje sygnał elektryczny (np. stykowy lub analogowy), który sterownik interpretuje jako warunek do otwarcia zaworu dopuszczającego lub zakończenia uzupełniania.

W typowym układzie automatyki czujnik ciśnienia nie steruje bezpośrednio zaworem, tylko przekazuje informację do sterownika.

Sterownik podejmuje decyzję według logiki (np. spadek poniżej minimum) i dopiero wtedy wysyła sygnał do elementu wykonawczego, takiego jak zawór elektromagnetyczny lub pompa.

Najczęstsze błędy to: mylenie funkcji elementów (czujnik vs zawór), skupienie się na jednym fragmencie opisu (np. o pompie) i pominięcie zdania wskazującego "otwarcie zaworu", oraz zakładanie, że "sterowanie" dotyczy tylko ciśnienia.

Pomaga wypisanie: sygnał z czego? decyzja gdzie? efekt na jakim elemencie?

Najczęściej są to: zbiornik, czujnik poziomu (minimalny i/lub maksymalny), sterownik, zawór dopuszczający (często elektromagnetyczny), armatura odcinająca/zwrotna oraz czasem pompa do utrzymania ciśnienia lub obiegu.

Kluczowe jest rozdzielenie: pomiar (czujniki) i wykonanie (zawory/pompy).

Zawór elektromagnetyczny stosuje się, gdy przepływ ma być uruchamiany automatycznie na podstawie sygnału (np. spadek poziomu, alarm, start/stop procesu).

Ręczny zawór odcinający służy głównie do czynności obsługowych i serwisowych (odcięcie podczas napraw), a nie do szybkiego sterowania w pętli automatyki.

Ćwicz czytanie prostych schematów P&ID i opisów działania: identyfikuj czujniki, sterownik i element wykonawczy.

Ucz się typowych funkcji: utrzymanie ciśnienia (pompa/automatyka), uzupełnianie poziomu (czujnik poziomu + zawór dopuszczający). Na egzaminie podkreślaj zdania z czasownikami "otwiera/włącza".

info

Statystycznie 74% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Materiały:

  • Dokumentacje techniczno-ruchowe (DTR) typowych układów uzupełniania wody i armatury
  • Podstawowe podręczniki/opracowania z automatyki przemysłowej (czujniki–sterownik–element wykonawczy)
  • Materiały producentów zaworów elektromagnetycznych i czujników poziomu (opisy działania, schematy blokowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego