KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 16.
Na podstawie schematu elektrycznego układu sterowania oraz na podstawie fragmentu programu drabinkowego, który został wprowadzony do sterownika PLC, wybierz diagram opisujący działanie układu.
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu sterowania oraz fragment programu drabinkowego, który został wprowadzony
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W szczeblu LAD styk NO %I0.4 oraz styk NC %I0.5 są połączone szeregowo, więc wyjście %Q0.0 (K1) załącza się tylko przy spełnieniu obu warunków naraz: %I0.4=1 i %I0.5=0. Wciśnięcie S2 ustawia %I0.5=1, co rozłącza styk NC w programie i wyłącza K1. Tę zależność pokazuje diagram D.

Pełne wyjaśnienie:

W języku drabinkowym (LAD) o tym, czy "prąd logiczny" dopływa do cewki, decyduje stan kolejnych styków w szczeblu. Połączenie szeregowe oznacza, że wszystkie warunki muszą być spełnione jednocześnie (funkcja AND).

W analizowanym szczeblu są dwa styki:

  • styk NO %I0.4 – przewodzi (jest "zamknięty" w sensie logicznym), gdy na wejściu %I0.4 jest stan 1,
  • styk NC %I0.5 – przewodzi, gdy na wejściu %I0.5 jest stan 0; gdy %I0.5=1, styk NC w programie się "otwiera" i przerywa tor logiczny.

Dlatego cewka wyjściowa %Q0.0 (która steruje przekaźnikiem K1) spełnia zależność:

%Q0.0 = %I0.4 AND NOT(%I0.5)

Interpretacja praktyczna dla przycisków z rysunku: K1 załącza się, gdy S1 jest wciśnięty (%I0.4=1) oraz jednocześnie S2 jest zwolniony (%I0.5=0). Jeśli S1 i S2 zostaną wciśnięte jednocześnie, to %I0.5 przechodzi na 1, co natychmiast przerywa warunek NOT(%I0.5) i powoduje wyłączenie K1.

Diagram poprawny musi więc pokazywać, że:

  • K1 jest w stanie 1 tylko w przedziałach, w których S1=1 i S2=0,
  • po pojawieniu się S2=1 wyjście K1 spada do 0 nawet wtedy, gdy S1 nadal pozostaje wciśnięty.

To dokładnie odpowiada diagramowi "D". Pozostałe diagramy są błędne, bo sugerują co najmniej jeden z typowych błędów: traktowanie połączenia szeregowego jak OR, brak uwzględnienia negacji na %I0.5 (NC), albo utrzymywanie K1 w stanie 1 mimo wciśnięcia S2, co przeczy logice NOT(%I0.5).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Styk NO (normalnie otwarty) w LAD przewodzi logicznie wtedy, gdy przypisane mu wejście ma stan 1. W praktyce oznacza to, że warunek jest spełniony, gdy sygnał na danym adresie wejściowym (%I...) jest aktywny. Dla stanu 0 styk NO "rozłącza" tor logiczny.
Styk NC (normalnie zamknięty) w LAD działa jak negacja sygnału: przewodzi, gdy wejście ma stan 0, a przestaje przewodzić, gdy wejście przejdzie na 1. To częsty sposób realizacji warunku blokady, np. "działaj tylko wtedy, gdy sygnał STOP lub awaria nie są aktywne".
W jednym szczeblu LAD "prąd logiczny" dociera do cewki tylko wtedy, gdy wszystkie styki w szeregu przewodzą. To jest dokładnie logika AND: każdy warunek musi być spełniony. Gdy choć jeden styk nie przewodzi (NO przy 0 lub NC przy 1), cały tor jest przerwany i wyjście nie zadziała.
Najpierw sprawdź kolejność elementów w szczeblu: styk NO %I0.4 oznacza warunek %I0.4=1, styk NC %I0.5 oznacza warunek %I0.5=0, a cewka %Q0.0 jest wynikiem. Ponieważ styki są w szeregu, łączysz warunki AND, a NC zapisujesz jako NOT(%I0.5).
Nie. Na schemacie elektrycznym symbol NO oznacza, jak zachowuje się element fizycznie. W programie PLC możesz użyć styku NO albo NC dla tego samego wejścia, zależnie od logiki. Styk NC w programie nie zmienia okablowania, tylko odwraca warunek (sprawdza stan 0 zamiast 1).
Wyjście %Q0.0 wyłączy się zawsze, gdy którykolwiek warunek nie jest spełniony: gdy %I0.4=0 (S1 nie jest wciśnięty) lub gdy %I0.5=1 (S2 jest wciśnięty, bo w programie jest użyty styk NC). To oznacza, że S2 pełni rolę blokady/STOP w logice programu.
Poprawny diagram musi pokazać, że K1 jest w stanie wysokim tylko wtedy, gdy jednocześnie S1=1 oraz S2=0. W momentach, gdy S2 przechodzi na 1, K1 powinno spaść do 0 nawet przy nadal wciśniętym S1. To wynika bezpośrednio z warunku AND oraz negacji na wejściu S2.
Bo S2 jest podłączone do wejścia %I0.5, które w programie jest użyte jako styk NC. Gdy S2 jest wciśnięty, %I0.5=1 i styk NC przestaje przewodzić. Ponieważ styki są w szeregu, przerwanie jednego z nich odcina tor logiczny i cewka %Q0.0 (K1) się wyłącza.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie symboli ze schematu elektrycznego z symbolami w LAD, nieuwzględnienie, że NC w programie oznacza warunek "sygnał = 0", oraz błędne traktowanie połączenia szeregowego jako OR. Pomaga zapisanie równania boolowskiego i sprawdzanie stanów 0/1 krok po kroku.
Ćwicz przekształcanie szczebli LAD do równań boolowskich (AND/OR/NOT), a potem rysuj przebiegi dla kilku scenariuszy: tylko S1, tylko S2, oba naraz, zmiany w czasie. W symulatorze PLC obserwuj online stany %I i %Q. Na egzaminie pomagają tabelki stanów (prawdy) dla krótkich sekwencji.
info

Statystycznie 31% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w szczeblu LAD styk NO %I0.4 oraz styk NC %I0.5 są połączone szeregowo, więc wyjście %Q0.0 (K1) załącza się tylko przy spełnieniu obu warunków naraz: %I0.4=1 i %I0.5=0.

Źródła:

  • Siemens Industry Online Support: "TIA Portal – Ladder Logic (LAD)" (dokumentacja/strona opisująca styki NO/NC i logikę sieci) https://support.industry.siemens.com/ (wyszukiwanie w obrębie: TIA Portal LAD normally open normally closed) - dostęp 2026-03-05
  • Rockwell Automation Literature Library: "Logix 5000 Controllers Ladder Diagram (LD) Programming" (informacje o stykach XIC/XIO jako odpowiednik NO/NC i logice szeregowej) https://literature.rockwellautomation.com/ - dostęp 2026-03-05

Materiały:

  • Dokumentacja producenta PLC dotycząca języka LAD (styki NO/NC, cewki, sieci/szczeble)
  • Materiały dydaktyczne do normy IEC 61131-3 (języki programowania PLC) omawiające LAD
  • Ćwiczenia z analizy przebiegów czasowych wejść/wyjść na prostych przykładach start/stop

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego