KWALIFIKACJA MOD6 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 29.
Na podstawie schematu hamulca osnowowego krosna mechanicznego określ sposób, w jaki należy obniżyć napięcie osnowy P, na krośnie.
Ilustracja przedstawia schemat hamulca osnowowego krosna mechanicznego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W hamulcu osnowowym napięcie P zależy od momentu wywieranego przez obciążnik i geometrii dźwigni.
Skrócenie ramienia b zmniejsza przełożenie siły hamującej na wałek osnowy, więc redukuje nacisk elementów ciernych i obniża napięcie osnowy. Pozostałe zmiany zwiększają lub nie zmniejszają momentu hamowania.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie hamulca osnowowego zadaniem mechanizmu jest utrzymanie kontrolowanego oporu rozwijania osnowy, co przekłada się na napięcie osnowy P podczas tkania. W praktyce napięcie to jest wynikiem równowagi między siłą "ciągnącą" osnowę (wynikającą z pracy krosna i odbioru tkaniny) a momentem hamującym wytwarzanym przez hamulec.

Jeżeli chcemy obniżyć napięcie osnowy, musimy zmniejszyć moment hamujący. W typowym rozwiązaniu z dźwignią i obciążnikiem moment zależy od dwóch rzeczy: wartości siły (np. ciężaru obciążnika) oraz ramienia tej siły i ramienia przenoszącego nacisk na element cierny. Zmiana długości odcinków dźwigni (a lub b) zmienia przełożenie, a więc to, jak skutecznie ciężar obciążnika zamienia się w docisk/hamowanie.

Odpowiedź "Skrócić odcinek b dźwigni hamulca." prowadzi do zmniejszenia przełożenia w części odpowiedzialnej za wywołanie hamowania. Skutkiem jest mniejszy docisk elementów ciernych (lub mniejsza siła oddziałująca na hamulec), a więc mniejszy opór rozwijania osnowy i niższe napięcie P.

Pozostałe propozycje nie spełniają celu:

  • "Skrócić odcinek a dźwigni hamulca." może w zależności od konstrukcji zwiększać skuteczność docisku lub nie wpływać na niego w oczekiwany sposób; bezpośrednio nie jest typowym kierunkiem zmniejszania hamowania w takim układzie.
  • "Zwiększyć masę obciążnika m." zwiększa siłę działającą na dźwignię, a więc zwykle zwiększa moment hamujący i podnosi napięcie osnowy.
  • "Wydłużyć odcinek b dźwigni hamulca." działa odwrotnie niż skrócenie: zwykle zwiększa przełożenie i skuteczność hamowania, co prowadzi do wzrostu napięcia osnowy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się zmiany masy obciążnika i długości ramion, najpierw ustal, czy pytanie dotyczy zwiększenia czy zmniejszenia hamowania, a potem dobierz zmianę, która zmniejsza moment (mniejsza siła lub mniejsze ramię/przełożenie w torze docisku).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Hamulec osnowowy to mechanizm, który stawia kontrolowany opór rozwijaniu osnowy z wału osnowowego. Dzięki temu utrzymuje się stabilne naprężenie nitek osnowy, co ogranicza zrywy i wpływa na jakość tkaniny.
Zbyt duże napięcie zwiększa ryzyko zrywów i może powodować wady (np. nierównomierny splot). Zbyt małe napięcie sprzyja falowaniu osnowy i niestabilnej pracy krosna. Dlatego napięcie musi być dobrane do surowca i parametrów tkania.
Dźwignia działa przez moment siły: im większe ramię, tym większy moment przy tej samej sile. Zmiana odcinków (np. a lub b) zmienia przełożenie układu i to, jak mocno obciążnik "dociska" element hamujący.
Typowe objawy to częste zrywy nitek osnowy, "twarda" praca osnowy przy rozwijaniu oraz wady wynikające z nadmiernego naprężenia. W praktyce operator obserwuje też stabilność podawania osnowy i reakcję na zmiany prędkości pracy.
Najczęściej nie. Większa masa obciążnika zwiększa siłę działającą na dźwignię, co zwykle zwiększa moment hamujący i podnosi napięcie osnowy. Aby obniżyć napięcie, dąży się do zmniejszenia hamowania, a nie do jego wzmocnienia.
Najczęstsze błędy to regulowanie "na wyczucie" bez obserwacji efektu na tkaninie, mylenie kierunku zmian (zwiększanie hamowania zamiast zmniejszania) oraz pomijanie wpływu tarcia i zużycia okładzin/elementów ciernych, które zmieniają skuteczność hamulca.
Na schemacie odcinki a i b oznaczają różne ramiona dźwigni: jedno odnosi się do punktu przyłożenia siły (np. obciążnika), a drugie do punktu przeniesienia siły na hamulec. Kluczowe jest, które ramię wpływa na przełożenie docisku hamulca.
Korekta bywa potrzebna po zmianie surowca, po założeniu nowej osnowy, po regulacjach prędkości pracy krosna oraz gdy pojawiają się zrywy lub wady tkaniny sugerujące zmianę naprężenia. Wpływ ma też zużycie elementów ciernych hamulca.
Poza obciążnikiem wpływ mają: geometria dźwigni (ramiona i punkty podparcia), stan i materiał elementów ciernych, docisk oraz czystość powierzchni (zanieczyszczenia zmieniają tarcie). W praktyce istotne są też luzy i zużycie przegubów.
Warto opanować zasadę momentu siły i przełożeń dźwigni, a potem ćwiczyć na schematach: wskazywać punkt przyłożenia siły, ramię oraz kierunek wpływu na docisk. Pomaga też analizowanie typowych usterek: zrywy osnowy, ślizganie, nierówne naprężenie.
info

Statystycznie 27% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Pozostałe zmiany zwiększają lub nie zmniejszają momentu hamowania."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii tkactwa (dział: krosna, układ podawania osnowy, hamulce osnowowe)
  • Materiały producentów krosien dotyczące regulacji układu osnowowego (instrukcje obsługi/DTR dostępne w zakładzie)
  • Powtórzenie podstaw mechaniki: moment siły i dźwignie (notatki szkolne, kurs mechaniki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego