KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 40.
Na podstawie skali jakości powietrza i uzyskanych wyników pomiaru określ, który ze zbadanych parametrów wskazuje na bardzo złą jakość powietrza.
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą jakości powietrza, która jest częścią egzaminu zawodowego dla technika analityka w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kategoria "bardzo zła jakość powietrza" jest przypisywana temu wskaźnikowi, którego wynik pomiaru wpada w najwyższy (najgorszy) przedział skali.
W przedstawionych wynikach to PM2,5 osiąga poziom odpowiadający "bardzo złej" jakości, dlatego wskazuje tę kategorię.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniach opartych o skalę jakości powietrza kluczowa jest zasada: o ocenie decyduje ten parametr, który ma najgorszą kategorię (czyli jego stężenie mieści się w najwyższym przedziale skali oznaczającym "bardzo złą jakość"). Nie wykonuje się tu obliczeń – porównuje się odczyty z przypisanymi przedziałami.

PM2,5 to drobna frakcja pyłu zawieszonego, która często najszybciej przekracza progi alarmowe w warunkach smogu. Jeżeli w wynikach pomiarów właśnie PM2,5 znajduje się w zakresie opisanym na skali jako "bardzo zła jakość powietrza", to ten parametr należy wskazać jako decydujący o ocenie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne w tym zadaniu?

  • NO2 – może pogarszać jakość powietrza, ale jest poprawny tylko wtedy, gdy jego wynik na skali osiąga kategorię "bardzo złą". Jeśli pozostaje w niższej klasie, nie determinuje oceny.
  • SO2 – analogicznie: sam fakt, że jest zanieczyszczeniem, nie wystarcza. Liczy się przypisanie do klasy w skali na podstawie wyniku.
  • O3 – również bywa problemem (np. epizody fotochemiczne), ale w tym zestawie wyników nie osiąga klasy "bardzo złej", więc nie jest wskaźnikiem decydującym.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze porównaj wszystkie podane wyniki z przedziałami na skali i wybierz parametr z najgorszą kategorią. Nie sugeruj się wyłącznie intuicją, że "ozon jest groźny" lub "NO2 jest z ruchu drogowego" – o odpowiedzi decyduje skala i wynik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PM2,5 to drobny pył zawieszony o małej średnicy cząstek, który łatwo przenika do dróg oddechowych. W indeksach jakości powietrza jego wysokie stężenia często szybko podnoszą kategorię do "złej" lub "bardzo złej", dlatego bywa parametrem decydującym.
Typowo każdy zanieczyszczacz (np. PM2,5, NO2, O3) ma własne przedziały stężeń przypisane do klas. Ocena ogólna jest zwykle równa najgorszej klasie spośród wszystkich parametrów, więc trzeba wskazać ten, który wypada najgorzej.
W praktyce epizody smogowe powodują szybki wzrost pyłu, zwłaszcza w sezonie grzewczym. Jeśli skala przypisuje PM2,5 do najwyższej kategorii przy danym wyniku, to ten parametr determinuje ocenę, nawet gdy gazy (NO2, SO2, O3) są tylko umiarkowane.
Najczęściej uczniowie wybierają "znany" gaz bez sprawdzenia skali, mylą PM2,5 z PM10 albo nie porównują wszystkich parametrów do ich progów. Pomaga zasada: sprawdź klasy dla każdego parametru i wybierz najgorszą.
Nie. NO2 może silnie pogarszać jakość powietrza (np. przy dużym ruchu), ale o kategorii decyduje wynik w odniesieniu do progów danej skali. Jeśli NO2 mieści się w niższej klasie niż PM2,5, nie będzie parametrem decydującym.
O3 bywa kluczowy podczas epizodów fotochemicznych, częściej w cieplejszych miesiącach i przy silnym nasłonecznieniu. Wtedy to jego stężenie może wejść w najwyższą kategorię skali. W innych sytuacjach dominować może pył lub NO2.
Należy odczytać wartość dla każdego parametru, przypisać ją do odpowiedniego przedziału (klasy) w skali, a następnie wskazać parametr z najgorszą klasą. W praktyce warto też upewnić się, że pomiar jest wiarygodny (kalibracja, brak błędów odczytu).
Stosuje się m.in. metody referencyjne (z poborem na filtr i oznaczeniem masy) oraz metody automatyczne w stacjach monitoringu. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle nie trzeba znać detali aparatury, ale warto rozumieć, że wynik to stężenie pyłu porównywane ze skalą.
Niekoniecznie. Kategoria w indeksie jest narzędziem komunikacji ryzyka i może opierać się na progach informacyjnych. Przekroczenie wartości prawnych zależy od konkretnych przepisów i uśredniania (np. godzinowego lub dobowego). Na egzaminie trzymaj się definicji użytej skali.
Poćwicz odczyt tabel/wykresów i przypisywanie wyników do klas dla PM2,5, NO2, SO2, O3. Ucz się zasady "najgorszy parametr decyduje". Trenuj też uważne czytanie polecenia: "bardzo zła" to konkretna klasa, nie ogólne wrażenie.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ), Portal Jakości Powietrza (powietrze.gios.gov.pl) – opis indeksu jakości powietrza i interpretacji klas – dostęp 2026-02-18
  • European Environment Agency (EEA), European Air Quality Index – opis zanieczyszczeń (PM2.5, NO2, O3, SO2) i ich wpływu na ocenę jakości powietrza, https://www.eea.europa.eu/themes/air/air-quality-index – dostęp 2026-02-18
  • World Health Organization, WHO global air quality guidelines: Particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide, 2021 – dokument wytycznych (publikacja WHO) – dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z analizy środowiskowej: zanieczyszczenia powietrza i metody ich oznaczania
  • Instrukcje/opracowania instytucji publicznych opisujące krajowy indeks jakości powietrza i sposób klasyfikacji
  • Podstawy metrologii i kontroli jakości pomiarów (kalibracja, niepewność, porównania z progami)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego