Skurcz odlewniczy to zmiana wymiarów odlewu zachodząca podczas krzepnięcia i stygnięcia. W praktyce rozróżnia się:
- skurcz swobodny – gdy odlew może kurczyć się bez istotnych ograniczeń,
- skurcz hamowany – gdy forma lub rdzenie ograniczają kurczenie, co zmienia efektywną wartość skurczu.
W pytaniu trzeba wskazać średni skurcz swobodny dla staliwa GX30CrSi7 na podstawie tabeli. Kluczowy krok to poprawna klasyfikacja materiału. Oznaczenie GX30CrSi7 informuje m.in., że:
- G oznacza staliwo (materiał odlewniczy),
- X oznacza staliwo wysokostopowe,
- "Cr…7" wskazuje, że głównym dodatkiem stopowym jest chrom na poziomie ok. 7%,
- obecność "Si" oznacza dodatek krzemu.
Skoro jest to staliwo chromowe wysokostopowe, w tabeli wybiera się wiersz "Odlewy ze staliwa chromowego wysokostopowego" i odczytuje wartość w kolumnie swobodny. Odczyt daje 1,4%.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 1,2% – odpowiada skurczowi hamowanemu dla tej samej grupy, więc wynika z pomylenia kolumn.
- 1,9% – jest typowe dla staliwa węglowego i niskostopowego (skurcz swobodny), więc wynika z błędnej klasyfikacji materiału.
- 2,2% – odpowiada staliwu austenitycznemu (skurcz swobodny), więc jest skutkiem przypisania GX30CrSi7 do niewłaściwej kategorii.
W praktyce poprawne przyjęcie skurczu swobodnego jest niezbędne do ustalenia naddatku skurczowego modelu, aby gotowy odlew po ostygnięciu uzyskał wymagane wymiary.
