KWALIFIKACJA ELE10 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 5.
Na podstawie tabeli określ, z których rur należy wykonać kolektor gruntowy, jeżeli wymagana średnica wewnętrzna przewodu to 32,6 mm.
Ilustracja przedstawia tabelę z wymiarami rur polietylenowych, która jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnica wewnętrzna rury wynika z wymiarów d x g:
dwew = d − 2g. Dla 40 x 3,7 mm: 40 − 2·3,7 = 32,6 mm, więc ta rura spełnia wymaganie. Pozostałe warianty dają inne średnice wewnętrzne (większe lub mniejsze od 32,6 mm).

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie rury d x g oznacza się zwykle:

  • d – średnicę zewnętrzną rury,
  • g – grubość ścianki.

Wymagana jest średnica wewnętrzna 32,6 mm, więc należy sprawdzić, która z podanych rur po odjęciu dwóch grubości ścianki daje taki wynik:

dwew = d − 2g

Dla odpowiedzi poprawnej PE–HD SDR 11, 40 x 3,7 mm:

40 − 2·3,7 = 40 − 7,4 = 32,6 mm, czyli dokładnie tyle, ile wymagano.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 50 x 4,6 mm (SDR 11): dwew = 50 − 2·4,6 = 50 − 9,2 = 40,8 mm. To średnica znacznie większa niż 32,6 mm.
  • 40 x 5,5 mm (SDR 7,25): dwew = 40 − 2·5,5 = 40 − 11 = 29,0 mm. To średnica mniejsza niż wymagana.
  • 50 x 6,9 mm (SDR 7,25): dwew = 50 − 2·6,9 = 50 − 13,8 = 36,2 mm. To średnica większa niż 32,6 mm.

Wskazówka egzaminacyjna: w takich zadaniach najczęstszy błąd to odjęcie tylko jednej grubości ścianki (d − g) albo pomylenie średnicy zewnętrznej z wewnętrzną. Zawsze odejmuj dwie ścianki: po jednej z każdej strony rury.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej d to średnica zewnętrzna, a g to grubość ścianki. Średnica wewnętrzna wynosi wtedy dwew = d − 2g, bo ścianka występuje po obu stronach przekroju. To podstawowy krok w doborze rur do kolektora gruntowego.
Grubość ścianki zmniejsza światło rury z dwóch stron: z lewej i z prawej (albo z góry i z dołu) w przekroju poprzecznym. Dlatego trzeba odjąć 2·g. Odjęcie tylko jednej grubości ścianki to typowy błąd rachunkowy.
SDR to wskaźnik związany z relacją średnicy zewnętrznej do grubości ścianki. W praktyce pomaga rozróżniać serie wymiarowe: mniejsze SDR zwykle oznacza grubszą ściankę przy tej samej średnicy zewnętrznej. W zadaniach egzaminacyjnych SDR bywa podany obok d x g.
Najczęściej: pomylenie średnicy zewnętrznej z wewnętrzną, odjęcie jednej ścianki zamiast dwóch, kierowanie się wyłącznie SDR bez sprawdzenia wymiarów d i g oraz brak szybkiej kontroli wyniku (czy jest bliski wymaganej średnicy). Pomaga zapisanie wzoru i policzenie na brudno.
Nie zawsze. Większa średnica zewnętrzna może iść w parze z większą grubością ścianki, więc średnica wewnętrzna nie rośnie proporcjonalnie. Dlatego w doborze do kolektora gruntowego trzeba porównywać właśnie średnicę wewnętrzną (lub pole przekroju), a nie tylko wartość d.
Weź podane w odpowiedzi wymiary d i g i policz d − 2g. Jeśli wynik wynosi 32,6 mm (dokładnie lub zgodnie z wymaganiem zadania), rura pasuje. Gdy wynik jest większy lub mniejszy, odpowiedź odpada bez dalszych założeń.
Średnica wewnętrzna jest kluczowa przy ocenie przepływu i oporów hydraulicznych (prędkość przepływu, spadki ciśnienia) w obiegu solanki lub wody. Podczas montażu i uruchomienia instalacji OZE wpływa to na dobór pomp obiegowych i stabilną pracę układu.
Dobór średnicy wpływa na opory przepływu, a więc na wymagane ciśnienie i moc pompy obiegowej, a także na stabilność przepływu w pętlach. Zbyt mała średnica zwiększa straty ciśnienia, a zbyt duża może podnosić koszty materiałowe. Dlatego projekt i montaż opierają się na wymaganym świetle przewodu.
PE–HD oznacza polietylen o wysokiej gęstości, często stosowany w instalacjach rurowych ze względu na odporność korozyjną i możliwość wykonywania trwałych połączeń. W kontekście kolektorów gruntowych spotyka się go jako materiał rur dla obiegów dolnego źródła.
Ćwicz odczyt oznaczeń (d, g, SDR), zapisuj wzór na średnicę wewnętrzną i rozwiązuj krótkie serie zadań na porównywanie wyników. Dobrą metodą jest też kontrola "na logikę": wynik nie może być większy od d oraz powinien być bliski wymaganej wartości podanej w pytaniu.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Średnica wewnętrzna rury wynika z wymiarów d x g:dwew = d − 2g."

Źródła:

  • PN-EN ISO 4427-2, Systemy przewodów z tworzyw sztucznych do przesyłania wody – Poli(etylen) (PE) – Część 2: Rury (tabele wymiarów i zależności d oraz grubości ścianki)
  • PN-EN 12201-2, Systemy przewodów z tworzyw sztucznych do przesyłania wody oraz do kanalizacji ciśnieniowej – Poli(etylen) (PE) – Część 2: Rury (oznaczenia wymiarów i SDR)
  • VDI 4640 (np. arkusze dotyczące gruntowych wymienników ciepła), wytyczne projektowania/wykonania instalacji geotermalnych i doboru przewodów (kontekst kolektorów gruntowych)

Materiały:

  • Normy i katalogi dotyczące rur PE do przesyłu płynów (tabele wymiarowe d, g i średnic wewnętrznych)
  • Materiały dydaktyczne z hydrauliki instalacyjnej (przekrój, średnica, opory przepływu)
  • Instrukcje producentów systemów gruntowych wymienników ciepła i pomp ciepła (dobór pętli i średnic)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego