KWALIFIKACJA LES2 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 7.

Na podstawie tabeli wskaż, jakie działanie jest właściwe w kontroli brudnicy mniszki.

Nazwa Opis Szkodliwość
Brudnica mniszka Motyl o rozpiętości skrzydeł ok. 3,5–5,5 cm; skrzydła białawe z czarnymi zygzakowatymi paskami. Gąsienice żerują na igłach drzew iglastych (m.in. sosny), osłabiając drzewostany i mogąc powodować zamieranie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pułapki feromonowe służą przede wszystkim do monitoringu (wczesne ostrzeganie i ocena nasilenia rójki), a nie do skutecznego "wyłapania" populacji.
Właściwe postępowanie to monitoring, a dopiero przy gradacji wykonanie zabiegu ukierunkowanego na gąsienice, np. preparatem biologicznym z Bacillus thuringiensis.

Pełne wyjaśnienie:

Brudnica mniszka to motyl nocny, a szkody w lesie powodują wyłącznie gąsienice (defoliacja igieł), dlatego działania ochronne muszą być ukierunkowane na stadium larwalne. Dorosłe motyle żyją krótko i nie są "celem" zabiegów ochronnych w takim sensie, jak np. chrząszcze korników.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź o monitoringu i zabiegu biologicznym?

  • Monitoring feromonowy (pułapki z syntetycznym feromonem) jest elementem systemu wczesnego ostrzegania: pozwala ocenić pojaw i dynamikę lotu samców, a więc ryzyko zwiększenia liczebności populacji.
  • Jeśli monitoring wskazuje na realne zagrożenie/gradację, stosuje się zabiegi zwalczające gąsienice. Typowym rozwiązaniem są preparaty biologiczne oparte o Bacillus thuringiensis, wykonywane na dużych powierzchniach także metodą agrolotniczą.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Zastosuj feromony, aby masowo odławiać…" – to częsty błąd. Feromony i pułapki są narzędziem monitoringu; odłów samców w praktyce nie jest traktowany jako samodzielna metoda likwidacji zagrożenia w drzewostanach.
  • "Wytnij wszystkie sosny…" – to działanie skrajne i nieadekwatne. Brudnica mniszka jest defoliatorem; postępowanie nie polega na masowej wycince drzew żywicielskich, bo prowadziłoby do nieuzasadnionych strat hodowlanych i gospodarczych.
  • "Nie podejmuj żadnych działań…" – jest fałszywe, ponieważ gatunek może być bardzo groźny, a przy gradacjach prowadzi do silnego osłabienia drzewostanów, zwiększając podatność na kolejne czynniki stresowe.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj różnicę: monitoring odpowiada na pytanie "ile i kiedy?", a zwalczanie – "czym ograniczyć szkody?". W przypadku brudnicy mniszki feromony to głównie monitoring, a zabieg wykonuje się przeciw gąsienicom.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Brudnica mniszka to motyl, którego gąsienice zjadają igły drzew iglastych (np. sosny), powodując defoliację i osłabienie drzewostanów.

Przy silnym pojawie (gradacji) szkody mogą być rozległe, a osłabione drzewa stają się bardziej podatne na kolejne zagrożenia.

Dorosła brudnica mniszka to motyl o rozpiętości skrzydeł rzędu kilku centymetrów. Typowo ma skrzydła białawe lub szarawe z czarnymi, zygzakowatymi przepaskami.

Nie należy mylić jej z owadami o czarno-żółtych pasach (np. osami).

Pułapki feromonowe służą głównie do oceny liczebności i terminu rójki (wczesne ostrzeganie), czyli dostarczają informacji do decyzji.

Sam odłów samców zwykle nie jest traktowany jako skuteczna metoda ograniczenia populacji na dużych powierzchniach lasu.

Gąsienice żerują na igłach, prowadząc do defoliacji. Skutkiem jest spadek przyrostu, osłabienie drzew oraz większa wrażliwość na stres (susza) i inne szkodniki.

W skrajnych przypadkach, zwłaszcza przy gradacji, może dojść do zamierania części drzew.

Zwalczanie rozważa się wtedy, gdy monitoring i ocena zagrożenia wskazują na ryzyko gradacji lub istotnych szkód gospodarczych.

Kluczowe jest dobranie terminu do biologii szkodnika, tak aby zabieg był skierowany na aktywnie żerujące gąsienice.

Bacillus thuringiensis (np. odmiana kurstaki) wytwarza białka toksyczne dla larw niektórych motyli. Po zjedzeniu opryskanych igieł gąsienice przestają żerować i giną.

To metoda biologiczna, ukierunkowana na stadium larwalne, czyli na faktycznego sprawcę szkód.

Nie. Masowa wycinka jako "metoda zwalczania" defoliatora jest zwykle nieuzasadniona i powoduje ogromne straty hodowlane oraz ekonomiczne.

W praktyce stosuje się monitoring, a przy zagrożeniu – zabiegi ochronne (np. biologiczne) oraz inne działania dopasowane do sytuacji.

Najczęstszy błąd to mylenie monitoringu ze zwalczaniem: uczniowie wybierają "feromony do złapania i likwidacji", choć pułapki feromonowe służą przede wszystkim do oceny zagrożenia.

Drugi błąd to rozpoznawanie owada po pasach jak u osy, zamiast po cechach motyla.

Monitoring feromonowy to zbieranie danych: ile osobników i kiedy się pojawia, aby przewidzieć ryzyko szkód.

Zabieg ochronny to działanie ograniczające szkody (np. biologiczny oprysk przeciw gąsienicom). Na egzaminie pytaj siebie: czy opcja "mierzy zagrożenie", czy "je redukuje".

Ucz się schematem: gatunek → stadium szkodliwe → objawy → monitoring → metoda kontroli.

Dla brudnicy mniszki zapamiętaj: szkodzi gąsienica (defoliacja), feromony są do monitoringu, a przy gradacji stosuje się metody biologiczne (np. Bacillus thuringiensis) i zabiegi na dużą skalę.

info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Pułapki feromonowe służą przede wszystkim do monitoringu (wczesne ostrzeganie i ocena nasilenia rójki), a nie do skutecznego "wyłapania" populacji."

Źródła:

  • Wikipedia: "Brudnica mniszka" (Lymantria monacha) – opis wyglądu i rozmiarów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Brudnica_mniszka (dostęp: 2026-02-24)
  • Wikipedia: "Lymantria monacha" – opis rozpiętości skrzydeł i cech gatunku, https://en.wikipedia.org/wiki/Lymantria_monacha (dostęp: 2026-02-24)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne Lasów Państwowych o szkodnikach pierwotnych i monitoringu
  • Podręczniki z entomologii leśnej (rozdziały o defoliatorach iglastych)
  • Instrukcje/poradniki praktyczne dotyczące pułapek feromonowych i interpretacji odłowów

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego