KWALIFIKACJA BUD20 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 31.
Na podstawie wykresu dobierz wentylator dla potrzeb instalacji wentylacji mechanicznej o wydajności 1100 m3/h powietrza i wymaganym sprężu 350 Pa.
Ilustracja przedstawia wykres charakterystyki wentylatorów, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór wykonuje się przez znalezienie na wykresie punktu pracy instalacji: wydajność 1100 m3/h oraz spręż 350 Pa. Poprawny jest wentylator, którego charakterystyka Q–Δp przechodzi przez ten punkt (lub obejmuje go w zalecanym zakresie pracy). Na wykresie odpowiada temu oznaczenie "W3".

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z doboru wentylatora z wykresu kluczowe jest wskazanie punktu pracy, czyli pary wartości wymaganych przez instalację: wydajności (strumienia objętości powietrza) i sprężu (różnicy ciśnień, jaką musi wytworzyć wentylator, aby pokonać opory przepływu).

Najpierw odczytuje się z treści wymagania: 1100 m3/h oraz 350 Pa. Następnie na wykresie charakterystyk Q–Δp lokalizuje się punkt o tych współrzędnych. Prawidłowo dobrany wentylator to taki, którego krzywa pracy przechodzi przez ten punkt albo obejmuje go w obszarze dopuszczalnym/zalecanym przez producenta (z odpowiednim zapasem i bez wchodzenia w strefy niekorzystne, np. skrajnie małych przepływów).

Odpowiedź "W3" jest właściwa, ponieważ na wykresie to właśnie charakterystyka oznaczona "W3" odpowiada wymaganiom 1100 m3/h przy 350 Pa.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo ich charakterystyki nie spełniają jednocześnie obu warunków:

  • "W1" zwykle odpowiada niższemu sprężowi lub innemu zakresowi wydajności, więc w punkcie 1100 m3/h nie zapewnia 350 Pa.
  • "W2" może zapewniać poprawny przepływ, ale przy zbyt małym albo zbyt dużym sprężu względem 350 Pa (punkt pracy wypada poza krzywą).
  • "W4" może być przewymiarowany (inna krzywa), a punkt 1100 m3/h i 350 Pa nie leży na jego charakterystyce lub leży w niepożądanym zakresie.

W praktyce zawodowej technika inżynierii sanitarnej taki dobór ogranicza ryzyko sytuacji, w której instalacja nie osiąga wymaganej wymiany powietrza albo pracuje głośno i nieefektywnie energetycznie. Na egzaminie warto zawsze sprawdzać obie wartości jednocześnie i uważać na poprawny odczyt osi oraz jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw ustal wymagania instalacji: strumień powietrza Q i spręż Δp. Na wykresie Q-Δp zaznacz punkt o współrzędnych (Q, Δp). Wybierz wentylator, którego krzywa charakterystyki przechodzi przez ten punkt lub obejmuje go w zalecanym obszarze pracy.
Wydajność mówi, ile powietrza ma przepłynąć, a spręż określa, czy wentylator pokona opory kanałów, filtrów i kształtek. Sama wydajność bez sprężu nie gwarantuje działania instalacji, a sam spręż bez wydajności nie zapewni wymaganej wymiany powietrza.
To wymagane ciśnienie (różnica ciśnień) jakie musi wytworzyć wentylator, aby przepchnąć powietrze przez instalację przy zadanym przepływie. W praktyce jest to suma strat ciśnienia w kanałach i elementach (filtry, tłumiki, kratki) dla danego strumienia.
Najczęściej myli się osie wykresu, odczytuje się punkt z niewłaściwej skali lub sprawdza tylko jedną wartość (np. sam przepływ). Częsty jest też wybór "na oko" po oznaczeniu W1/W2/W3 zamiast weryfikacji, czy punkt (Q, Δp) leży na krzywej.
Po wskazaniu wentylatora upewnij się, że punkt pracy leży w zalecanym zakresie pracy z karty/wykresu, a nie na skraju charakterystyki. Przewymiarowanie może skutkować nadmiernym hałasem, większym poborem mocy i problemami z regulacją przepływu.
Stosuje się rozsądny zapas, gdy przewiduje się zmiany oporów (np. zabrudzenie filtrów, przyszła rozbudowa, niedokładność danych). Zapas nie powinien jednak prowadzić do pracy w niekorzystnym obszarze lub do konieczności dławienia instalacji, bo to pogarsza sprawność.
Nie. Ta sama wydajność może występować przy bardzo różnych sprężach w zależności od konstrukcji i prędkości obrotowej. Bez wymaganych 350 Pa nie da się stwierdzić, czy wentylator pokona opory instalacji i utrzyma przepływ 1100 m3/h w rzeczywistych warunkach.
Duże straty ciśnienia powodują zwykle filtry, tłumiki, anemostaty/kratki o dużych oporach, długie odcinki kanałów oraz liczne kształtki (kolana, trójniki, redukcje). W praktyce każdy z tych elementów dokłada część strat do łącznego wymaganego sprężu.
Charakterystyka wentylatora pokazuje, jaki spręż uzyska on przy różnych przepływach. Krzywa instalacji pokazuje, jak rosną straty ciśnienia w instalacji wraz ze wzrostem przepływu. Punkt pracy to miejsce przecięcia obu krzywych (spełnienie obu warunków naraz).
Zawsze wykonaj stały schemat: (1) wypisz Q i Δp z treści, (2) zaznacz punkt na wykresie, (3) sprawdź, która krzywa go przecina, (4) upewnij się co do jednostek i skali. To ogranicza błędy wynikające z pośpiechu i mylenia osi.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dobór wykonuje się przez znalezienie na wykresie punktu pracy instalacji: wydajność 1100 m3/h oraz spręż 350 Pa."

Źródła:

  • The Engineering ToolBox: Fans - Performance and Fan Laws (opis zależności przepływ–ciśnienie), https://www.engineeringtoolbox.com/fans-d_171.html - accessed 2026-03-01
  • Wikipedia: Fan (mechanical) – ogólny opis wentylatorów i charakterystyk pracy, https://en.wikipedia.org/wiki/Fan_(machine) - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z wentylacji i klimatyzacji omawiające charakterystyki wentylatorów
  • Karty katalogowe producentów wentylatorów z wykresami Q-Δp i zalecanym zakresem pracy
  • Materiały szkoleniowe z doboru urządzeń wentylacyjnych (punkt pracy, krzywa instalacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego