KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 19.
Na podstawie wykresu wskaż czas wznoszenia samolotu rolniczego z rozsiewaczem tunelowym na wysokość 1 500 m.
Ilustracja przedstawia wykres liniowy zatytułowany 'Wykres prędkości wznoszenia samolotu'.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z wykresu prędkości wznoszenia należy wybrać krzywą II (samolot rolniczy z rozsiewaczem tunelowym) i odczytać Vy ≈ 2,2 m/s w zakresie do 1500 m. Czas wznoszenia: t = H/Vy = 1500/2,2 ≈ 682 s, co po konwersji daje ok. 11 min 20 s.

Pełne wyjaśnienie:

Aby wyznaczyć czas wznoszenia do 1500 m, trzeba wykonać te same kroki, które stosuje się w praktyce przy pracy z wykresami osiągów.

1) Wybór właściwej krzywej
Legenda przypisuje krzywą II do "samolotu rolniczego z rozsiewaczem tunelowym". To kluczowe, bo różne konfiguracje mają inną masę i opór, a więc inną prędkość wznoszenia.

2) Odczyt prędkości wznoszenia Vy
Do wysokości 1500 m przebieg krzywych jest pionowy (Vy w przybliżeniu stałe). Dla krzywej II wartość leży między 2,0 a 2,5 m/s, około 2,2 m/s (wymagana jest interpolacja, a nie "przyklejenie" do najbliższej siatki).

3) Obliczenie czasu
Stosujemy zależność: t = H / Vy.
t = 1500 m / 2,2 m/s ≈ 681,8 s.

4) Konwersja na minuty i sekundy
681,8 s to 11 minut (11×60 = 660 s) i ok. 22 s. Po zaokrągleniu do odpowiedzi testowej otrzymujemy 11 min 20 s.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "11 min 52 s" odpowiadałoby mniejszej prędkości wznoszenia (około 2,1 m/s), czyli niezgodnej z położeniem krzywej II na wykresie.
  • "12 min 38 s" i "12 min 55 s" oznaczają jeszcze mniejsze Vy (około 2,0 m/s lub mniej), co pasowałoby raczej do innej krzywej/warunków, a nie do odczytu dla krzywej II do 1500 m.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw wskaż konfigurację w legendzie, potem odczytaj Vy, dopiero na końcu licz i przeliczaj jednostki. Najwięcej pomyłek wynika z mylenia krzywych oraz błędów w zamianie sekund na minuty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prędkość wznoszenia (Vy) to szybkość przyrostu wysokości w czasie, najczęściej w m/s lub ft/min. Informuje, jak sprawnie statek powietrzny "zyskuje metry" podczas wznoszenia w danej konfiguracji i masie.
Najpierw sprawdź legendę i dopasuj oznaczenie krzywej (np. I/II/III) do opisu konfiguracji. Dopiero potem odczytuj wartości na osiach. Pominięcie legendy to najczęstsza przyczyna błędów.
Stosuje się wzór t = H / Vy, gdzie H jest w metrach, a Vy w m/s. Wynik otrzymasz w sekundach. Na końcu przelicz sekundy na minuty i sekundy, dzieląc przez 60.
W niższych warstwach atmosfery zmiany gęstości powietrza są zwykle mniejsze, więc dla stałej konfiguracji i mocy prędkość wznoszenia może być w przybliżeniu stała. Powyżej pewnej wysokości Vy zwykle spada przez gorsze warunki aerodynamiczne i mniejszą moc efektywną.
Interpolacja to oszacowanie wartości "pomiędzy" liniami siatki. Jeśli punkt leży np. bliżej 2,0 m/s, ale wyraźnie powyżej, można przyjąć ok. 2,2 m/s zamiast 2,0. Na egzaminie to często decyduje o wyborze poprawnego czasu.
Tak. Większa masa zwykle oznacza gorsze osiągi wznoszenia (mniejsze Vy), a więc dłuższy czas dojścia na daną wysokość. Dlatego wykresy osiągów często podają masę lub wymagają jej uwzględnienia.
Typowe pomyłki to: traktowanie wyniku w sekundach jako minut, zapisy typu "6:81" zamiast 7:21, albo zaokrąglanie w złym momencie. Najbezpieczniej: policz pełne minuty (×60), odejmij i dopiero resztę zapisz jako sekundy.
Osprzęt (np. rozsiewacz) zwiększa opór aerodynamiczny i często także masę. To zmniejsza nadwyżkę mocy/siły nośnej dostępnej na wznoszenie, więc Vy spada, a czas wznoszenia rośnie w porównaniu z wersją "czystą".
Możesz wykonać szybkie oszacowanie: jeśli Vy ≈ 2 m/s, to 1500 m zajmie ok. 750 s (12,5 min). Jeśli Vy ≈ 3 m/s, to ok. 500 s (8,3 min). Wynik powinien mieścić się w takim przedziale zgodnie z odczytanym Vy.
  1. Wybierz krzywą z legendy.
  2. Odczytaj Vy na osi poziomej dla danego zakresu wysokości.
  3. Policz t = H/Vy.
  4. Przelicz sekundy na min:s.
  5. Sprawdź sens wyniku krótkim oszacowaniem.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Z wykresu prędkości wznoszenia należy wybrać krzywą II (samolot rolniczy z rozsiewaczem tunelowym) i odczytać Vy ≈ 2,2 m/s w zakresie do 1500 m."

Materiały:

  • Podręczniki z mechaniki lotu/osiągów statku powietrznego (rozdziały o wznoszeniu i osiągach).
  • Instrukcje użytkowania w locie (AFM/POH) dla danego typu – część "Performance".
  • Zadania treningowe z odczytu wykresów (interpolacja i konwersje jednostek).

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego