KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 10.
Na podstawie wykresu wskaż substancję, której więcej niż 150 gramów można rozpuścić w 100 gramach wody w temperaturze 293 K.
Ilustracja przedstawia wykres rozpuszczalności różnych substancji w wodzie w zależności od temperatury, co jest istotne w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z wykresu rozpuszczalności dla 293 K należy odczytać, która substancja przekracza próg 150 g na 100 g wody.
W typowych danych cukier ma w tej temperaturze rozpuszczalność wyraźnie większą niż 150 g/100 g wody, podczas gdy chlorek sodu jest znacznie poniżej tej wartości.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpuszczalność w zadaniu jest podana w formie wykresu i dotyczy masy substancji (w gramach), którą można rozpuścić w 100 g wody w określonej temperaturze. Aby poprawnie odpowiedzieć, wykonuje się trzy kroki:

  • Odszukaj 293 K na osi temperatury (to ok. 20°C) i poprowadź pionową linię do krzywych substancji.
  • Odczytaj wartość (g/100 g wody) dla każdej substancji w tej temperaturze.
  • Porównaj z progiem: ma być "więcej niż 150 g", czyli wartość musi być ściśle większa od 150.

Odpowiedź "Cukier." jest zgodna z typowym przebiegiem krzywej rozpuszczalności cukru: w temperaturze zbliżonej do 293 K rozpuszcza się go na tyle dużo, że przekracza 150 g na 100 g wody. Pozostałe wskazane substancje na standardowych wykresach mają w tej temperaturze rozpuszczalność mniejszą od 150 g/100 g wody.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do warunku "> 150 g/100 g wody"?

  • "Chlorek sodu." – jego rozpuszczalność w temperaturach pokojowych jest relatywnie mała i nie osiąga tak wysokich wartości, więc nie spełnia progu 150 g.
  • "Jodek potasu." oraz "Octan sodu." – mogą być dość dobrze rozpuszczalne, ale w tym zadaniu decyduje konkretny odczyt z wykresu dla 293 K i porównanie z 150 g; jeśli krzywe są poniżej tej wartości, odpowiedzi są błędne.

Na egzaminie zwróć uwagę na typowe pułapki: nie pomyl skali osi (czy to na pewno "na 100 g wody"), nie pomyl temperatury oraz pamiętaj, że "więcej niż 150" oznacza wartość większą, a nie równą 150.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To maksymalna masa substancji (w gramach), która może rozpuścić się w 100 g wody w danej temperaturze, tworząc roztwór nasycony. Taki zapis ułatwia porównywanie substancji, bo zawsze odnosi się do tej samej masy rozpuszczalnika.
Najpierw znajdź na osi temperatury wartość 293 K i poprowadź linię do krzywej danej substancji. Potem odczytaj wartość na osi rozpuszczalności. Jeśli odczyt jest powyżej 150, warunek zadania jest spełniony.
Kelwiny są standardową jednostką temperatury w naukach przyrodniczych i w wielu danych fizykochemicznych. 293 K odpowiada w przybliżeniu 20°C, czyli temperaturze pokojowej. Na egzaminie liczy się jednak odczyt z wykresu dla podanej wartości w K.
Tak, jeśli wykres jest czytelny, kluczową umiejętnością jest interpretacja danych: znalezienie 293 K i sprawdzenie, która krzywa leży powyżej 150 g/100 g wody. Wiedza chemiczna pomaga uniknąć pomyłek, ale nie zastępuje poprawnego odczytu.
Najczęstsze błędy to: odczyt dla złej temperatury (np. 300 K zamiast 293 K), pomylenie osi i jednostek, nieuwzględnienie, że ma być więcej niż 150 (a nie "około 150"), oraz odczytanie wartości z niewłaściwej krzywej.
W języku matematycznym i egzaminacyjnym "więcej niż 150 g" oznacza wartość ściśle większą od 150. Gdyby dopuszczalne było 150, w treści zwykle pojawiłoby się "co najmniej 150 g" lub "nie mniej niż 150 g".
Nie zawsze. Dla wielu ciał stałych rozpuszczalność rośnie z temperaturą, ale zdarzają się wyjątki i przebiegi nieliniowe. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych nie należy zgadywać "na logikę", tylko odczytać wartość z wykresu lub tabeli.
To odniesienie ułatwia planowanie sporządzania roztworów: wiesz, ile maksymalnie substancji da się rozpuścić w danej masie rozpuszczalnika. W laboratorium pomaga to ocenić, czy da się przygotować roztwór o wymaganym stężeniu bez podgrzewania lub zwiększania ilości wody.
Duża rozpuszczalność oznacza, że w stanie równowagi można rozpuścić dużo substancji (roztwór nasycony ma wysoką zawartość). Szybkie rozpuszczanie dotyczy kinetyki i zależy m.in. od mieszania, rozdrobnienia i temperatury, nawet gdy rozpuszczalność jest umiarkowana.
Ćwicz systematycznie odczyt z wykresów: zaznacz temperaturę, odczytaj wartość z osi i porównaj z progiem. Zwracaj uwagę na jednostki i opis osi. Pomaga też przerabianie zadań z roztworów (rozpuszczalność, stężenia) na danych tabelarycznych i wykresach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Podręcznik chemii ogólnej: rozdział o roztworach i rozpuszczalności
  • Zbiory zadań z chemii: zadania na odczyt z wykresów i tabel rozpuszczalności
  • Instrukcje laboratoryjne dotyczące sporządzania roztworów (przeliczenia stężeń i dobór mas)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego